Maakbare kinderen

DE VOORPLANTING van de mens wordt dank zij de wetenschap met rasse schreden ontdaan van zijn natuurlijke, altijd ook mysterieuze karakter....

Zover is het nog niet, getuige ook het feit dat het omstreden experiment met stier Herman vooralsnog is uitgelopen op een mislukking. Een dezer dagen bleek dat de hoog geperfectioneerde IVF-techniek door menselijke vergissingen nog tot pijnlijke verrassingen kan leiden.

Toch lijdt het geen twijfel dat de mogelijkheden het nageslacht te manipuleren verder zullen worden geperfectioneerd. Maar is wat technisch kàn, sociaal, ethisch en religieus ook gewenst? En zo nee, betekent dat dan dat zulke ingrepen moeten worden verboden?

Die vragen zullen de afgelopen dagen in menig huiskamer gepassioneerd zijn besproken, nu een commerciële Utrechtse kliniek ouders de mogelijkheid wil bieden het geslacht van hun kind zelf te bepalen. Voorlopig alleen bij tweede kinderen, en voor zover de ouders daarbij uit zijn op een ander geslacht.

Maar als deze behoefte bevredigd moet kunnen worden, waarom dan ook niet die aan twee jongens, twee meisjes of een eerste kind naar keuze?

De Gezondheidsraad stelt in zijn advies de keuzevrijheid van de ouders centraal en heeft dan ook geen principiële bezwaren tegen zo'n ontwikkeling. Wel twijfelt de raad aan de kwaliteit van het produkt dat de Utrechtse kliniek kan bieden. Minister Borst van Volksgezondheid deelt die twijfels, en vraagt zich bovendien af of de weg die nu wordt ingeslagen ethisch en sociaal wel wenselijk is. Zij onderzoekt daarom de mogelijkheden de opening van de Utrechtse kliniek tegen te gaan.

Terecht, want individuele behoeften zijn niet altijd heilig. Zelfs niet wanneer die ('nu maar liever een jongetje of een meisje') betrekkelijk onschuldig zijn. In iedere maatschappij zijn, om de culturele samenhang te waarborgen, voortplanting, geboorte en dood omgeven met regels, rituelen, en religieuze taboes. Die veranderen door de technische mogelijkheden - en de laatste decennia zelfs razend snel. Maar het is bedenkelijk als de commercie daarbij de toon gaat bepalen.

De optelsom van legitieme individuele verlangens en de technische en commerciële mogelijkheden die te bevredigen kan gemakkelijk leiden tot onvoorspelbare neveneffecten - van demografische ontwrichting tot een ongewenste ontwikkeling van de moraal.

Of dat in dit geval zo is, daarover verschillen de meningen. De Gezondsheidsraad acht het gevaar van een 'hellend vlak' vooralsnog gering. Maar veel burgers vrezen dat met het slechten van dèze maakbaarheidsdrempel, de behoefte aan verdere specificaties zal toenemen.

Al met al is er alle reden tot voorzichtigheid. De overheid dient in ieder geval over de wettelijke mogelijkheden te beschikken nieuwe medische technieken en produkten te onderwerpen aan een kwalitatieve en ethische toets vóór ze op de markt worden gebracht. Niet de moraal van de markt dient daarbij richtinggevend te zijn, maar die van de democratische samenleving.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.