Maak wiskunde een verplicht vak op middelbare school

In het groot is het natuurlijk maatschappelijk een probleem dat veel leerlingen die de middelbare school verlaten met een diploma, toch eigenlijk niet kunnen rekenen. Hoe is dat mogelijk?

Ferry Haan

Veel middelbare schoolleerlingen kunnen niet rekenen. Dat is geen nieuws. Als nieuwkomer in het onderwijs waren mijn verwachtingen wat sommen maken betreft, niet zo hoog gespannen. Ik merk echter dat ik verder omlaag moet. En dat geldt niet alleen voor mij.

Samen met een aantal aankomende economiedocenten onderzocht ik de problemen met de rekenvaardigheden van onze leerlingen. Op alle scholen blijken veel leerlingen moeite te hebben met het berekenen van percentages, met het werken met breuken, met het oplossen van simpele vergelijkingen, met het aflezen van grafieken en ga zo maar door.

Maatschappelijk probleem

In het klein is dit lastig voor de economiedocent. Wiskunde is immers gereedschap voor dit vak. In het groot is het natuurlijk maatschappelijk een probleem.

Hoe is dat mogelijk?

Om deze vraag te beantwoorden sprak ik met wiskundecollega’s om hun mening te peilen over de rekenproblemen. Het was een buitengewoon leerzaam gesprek. Een deel van de rekenproblemen blijkt namelijk niets met rekenen te maken te hebben. Het zijn taalproblemen, zo leerde ik.

Wanneer een economiedocent een berekening uitlegt, maar daarbij niet de juiste termen gebruikt, gaan de leerlingen het bos in. Ik maakte bij het oplossen van vergelijkingen bijvoorbeeld een fout. Ik vertelde mijn leerlingen dat ik bedragen ‘naar de andere kant van het =-teken bracht’. Zo heb ik het immers ooit geleerd.

Balansmethode

De wiskunde heeft deze methode echter verlaten en brengt helemaal niets meer naar de andere kant. Leerlingen leren nu dat ze aan twee kanten van het =-teken dezelfde bewerking moeten uitvoeren: de balansmethode. De twee methodes komen op hetzelfde neer, maar de taal, de lingo, die gebruikt wordt, is volkomen anders.

Wiskunde blijkt meer innovaties te hebben doorgevoerd, die niet algemeen bekend zijn. Bij het rekenen met procenten leren veel leerlingen verhouding- en kruistabellen. Vooral de kruistabel is een onding. Ik zal de werking hier niet uitleggen, maar met een kruistabel leren leerlingen volgens mij een trucje zonder dat ze hoeven te begrijpen waar ze mee bezig zijn.

Behalve taal en nieuwe methodes, is een belangrijke schuldige van de rekenproblemen de rekenmachine. De huidige generatie grafische rekenmachines is fantastisch. Je kunt er elke formule in programmeren die je maar wilt. Een grafiek wordt automatisch ‘geplot’ wanneer je de rekenmachine voert met een functie. Het is voor leerlingen belangrijker om te weten hoe dit apparaat werkt, dan dat ze de rekenkundige bewerking zelf snappen.

Basisschool

Een hoop rekenproblemen worden geërfd van de basisschool. Wiskundedocenten klagen dat de kinderen op de basisschool bijvoorbeeld nauwelijks leren rekenen met breuken. Een 1/2 bij 1/4 optellen, leren de meeste leerlingen nog. Maar breuken met ongelijke noemers als 1/4 bij 1/3 optellen, wordt op sommige basisschool niet meer aangeleerd. Dat gebeurt dus nu op de middelbare school.

De groep met de grootste rekenproblemen, zijn de leerlingen die geen wiskunde in hun pakket hebben. Op de Havo kunnen leerlingen na de 3e klas wiskunde laten vallen. Behoorlijk wat leerlingen die dit jaar eindexamen doen, hebben als gevolg bijna twee jaar geen wiskundeboek meer gezien. Deze leerlingen moeten bij mij toch wiskundige berekeningen uitvoeren. Geen wonder dat ze glazig kijken bij elke rekensom.

De oplossing voor de meeste rekenproblemen ligt voor de hand. De vernieuwingen bij wiskunde moeten overgenomen worden in de andere vakken. Wiskunde moet zelf eens goed gaan buurten of het wiskunde-onderwijs wel spoort met de andere vakken. Maar bovenal zou mijn leven simpeler worden, wanneer wiskunde een ouderwets verplicht vak wordt. Dat is het nu niet voor een flinke groep havo-leerlingen en precies die groep blijkt het zwakst in rekenen.

Maar ja, waar haalt het onderwijs alle benodigde wiskundedocenten vandaan?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden