Maak regering Kamerbreed

In de Volkskrant (Ten Eerste, 22 juli) worden zeven scenario’s geschetst voor de volgende fase van de kabinetsformatie. Net als in alle andere artikelen die rond de formatie verschijnen, gaat het ook hier om ‘meerderheidscoalities’....

Maar de afgelopen jaren wordt de samenwerking tussen die meerderheidscoalities en de Tweede Kamer juist steeds minder vruchtbaar. In nachtelijke debatten probeert een relatief links kabinet alsnog de rechterhelft van de Kamer te overtuigen. Maar die is niet zozeer geïnteresseerd in de inhoud, maar in procedurekwesties en de daaraan verbonden mogelijkheden voor wisseling van de politieke macht. Voor een relatief rechts kabinet geldt omgekeerd hetzelfde. Nog los van de afnemende rol van het CDA in het politieke midden, blijkt dit politieke bestel van meerderheidscoalities niet meer tegen de maatschappelijke situatie opgewassen.

Terwijl de maatschappelijke vraagstukken groter en urgenter worden, verschuift in de politiek de discussie van de inhoud naar die over de macht. Uitgangspunt is dat de tegenstellingen in waardeopvattingen die onder de bevolking leven, overbrugd moeten worden. Dat kan op straat, dat kan in de daartoe in het leven geroepen volksvertegenwoordiging of in het kabinet als ‘dagelijks bestuur’ waaraan die volksvertegenwoordigers in de Tweede Kamer haar verantwoordelijkheid heeft gedelegeerd. Zo’n kamerbreed, werkelijk ‘parlementair’ kabinet zou om de volgende redenen ‘op een vruchtbare samenwerking met de Tweede Kamer kunnen rekenen’:

In de eerste plaats wordt daarmee voorkomen dat in het debat tussen kabinet en Kamer alsnog moet worden gezocht naar oplossingen die de tegenstellingen overstijgen. Naar het goede voorbeeld van Paars 1 heeft het kabinet dat zelf al gedaan en legt alleen dilemma’s aan de Kamer voor als ze er zelf niet uitkomt. In de tweede plaats wordt door zo’n kabinet recht gedaan aan vrijwel alle waarden en opvattingen die in de samenleving leven. Zo representeert Wilders de eenzijdige maar legitieme behoefte aan fysieke veiligheid, die net zo wezenlijk is als de betrokkenheid op het milieu, de sociale omgeving of religieuze waarden. Het grotere geheel is de som van al die eenzijdigheden. Samen vormen ze een min of meer gedeeld wereldbeeld, waarin elke levensstijl of wereldbeschouwing zich gezien en erkend weet. Juist vanuit zo’n samenhangend wereldbeeld kan beleid gemaakt worden dat door de overgrote meerderheid kan worden geaccepteerd, zonder dat alle wensen worden gehonoreerd.

In de derde plaats neemt de strijd om de macht af. De minister-president hoeft niet meer bij voorbaat uit de grootste partij te komen, maar kan uit het midden van de ministerraad worden gekozen op grond van zijn of haar kwaliteiten als bruggenbouwer.

Een klein verschil van enkele honderdduizenden stemmen bepaalt niet meer, zoals nu, of er de komende jaren eenzijdig rechts of links beleid wordt gevoerd. Alle grotere partijen boven een zekere kiesdrempel weten zich verzekerd van een plaats in de Trèveszaal. De energie kan daardoor veel meer op de inhoud worden gericht dan op die laatste paar stemmen. Populisme wordt minder lonend en langetermijnbeleid wordt niet meer afgestraft.

De formatie van zo’n kabinet is eenvoudig. Ministersposten en staatssecretariaten worden bemenst evenredig aan het aantal Kamerzetels. Partijen kunnen in volgorde van grootte hun voorkeur voor specifieke posten uitspreken of, beter nog, specifieke deskundigheid naar voren schuiven. Op die manier worden alle beschikbare kwaliteiten gemobiliseerd, wordt aan alle levende opvattingen recht gedaan en krijgt het land de regering die het verdient.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.