'Maak plegen zelfmoord moeilijker'

Aantal zelfdodingen in Nederland laagste sinds 1975...

Van onze verslaggeefster Sjoukje Budde

AMSTERDAM Elke dag plegen gemiddeld vier Nederlanders zelfmoord. Dat aantal is voor het eerst in jaren gedaald en het laagst waargenomen cijfer sinds 1975. Maar volgens experts kan dat getal nog veel verder naar beneden.

Ad Kerkhof, hoogleraar klinische psychologie en specialist op het gebied van suïcide, vindt dat minister Klink van Volksgezondheid in zijn zelfmoordpreventiebeleid te weinig aandacht heeft voor de openbare ruimte. ‘De meeste mensen die zelfmoord plegen, handelen in een impuls. Als het lukt die impuls te doorbreken, kunnen veel suïcides worden voorkomen.’ Iemand die voor zijn daad 500 meter moet omlopen, zal dat volgens de hoogleraar niet snel doen. ‘Uitstel leidt tot afstel. Slechts een kleine groep kiest alsnog voor een andere methode.’

Volgens deskundigen is het onterecht dat Klink zich met zijn beleid vooral richt op de gezondheidszorg, omdat de helft van alle mensen die zelfmoord plegen op dat moment niet in contact staan met de geestelijke gezondheidszorg. ‘Mensen die aan zelfmoord denken, schamen zich en durven vaak geen hulp te vragen’, zegt psychiater Jan Mokkenstorm.

Uit internationaal wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het wegnemen van middelen als medicijnen, vuurwapens en alcohol en de constructie van barrières op plaatsen waar vanaf gesprongen wordt, een beproefd middel is om het suïcidecijfer omlaag te brengen. ‘Praktische maatregelen hebben al effect’, aldus Mokkenstorm.

Psychiater Cornelis van Houwelingen werkt in een instelling voor geestelijke gezondheidszorg die, net als veel andere instellingen, naast het spoor ligt. Jarenlang stond die plek bekend als een van de ‘risicolocaties’ voor de Nederlandse Spoorwegen. Maar sinds de instelling een hoog hek heeft geplaatst en ProRrail een rij bomen heeft gekapt, zijn volgens Van Houwelingen geen treinsuïcides meer voorgekomen.

Op initiatief van de Ivonne van de Ven Stichting, die zich inzet voor suïcidepreventie, hebben ProRail en de NS ook op andere risicolocaties hekken geplaatst. ProRail denkt nog na over aanvullende maatregelen als beveiligingscamera’s, felle lampen langs het spoor, borden die wijzen op professionele hulp of SOS-telefoonpalen. Volgens de voorzitter van de Ivonne van de Ven Stichting zit er weinig schot in de zaak. ‘Ik begrijp dat het gaat om behoorlijke investeringen, maar het is nu echt tijd een volgende stap te zetten’, aldus Age Niels Holstein.

Hij heeft goede hoop dat de palen er snel zullen komen nu de minister een startsubsidie heeft beloofd voor het telefoonnummer 113, waarmee mensen met suïcidale gedachten 24 uur per dag direct in contact kunnen komen met professionele hulpverleners.

In Nederland zijn volgens deskundigen te veel hoge gebouwen voor iedereen vrij toegankelijk. Kerkhof vindt dat architecten daar tijdens de bouw rekening mee moeten houden. Achteraf maatregelen nemen kost veel geld.

In het stadhuis in Den Haag is een vlechtwerk van staaldraad gespannen om te voorkomen dat mensen van de loopbrug op de elfde verdieping naar beneden kunnen springen. Het net werd geplaatst nadat twee personen zichzelf op die manier van het leven hadden beroofd. Kosten: 1 miljoen euro. Op de Martinitoren in Groningen begint de gemeente een proef met hekken, nadat in drie jaar tijd drie mensen naar beneden zijn gesprongen. Kosten van de maatregel: 450.000 euro.

Volgens psychiater Van Houwelingen is vaak onduidelijk wie de kosten van de beveiliging op zich moet nemen. Hij noemt het voorbeeld van een hoge onbeveiligde parkeergarage naast een psychiatrische instelling. De inrichting heeft geen zeggenschap over het gebouw, en de eigenaar van de parkeergarage wil geen geld aan beveiliging uitgeven. ‘Het zou goed zijn als de overheid in dit soort gevallen de regie op zich neemt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden