Maak je eigen foute kersttrui

Voor de laatste aflevering van dit jaar maakte het team van de Maakbare Wereld speciaal iets voor de feestdagen. Ans Hekkenberg begint, met een trui waarin ze de rest van het jaar niet gezien zou willen worden.

Beeld Joseph Jessen

De foutste foute kersttrui

Is u afgelopen vrijdag iets vreemds opgevallen? Zag u opvallend veel mensen met een genante sneeuwpop-, kerstman- of rendiertrui? Dat is geen toeval: op 18 december was het Ugly Christmas Sweater Day, de Dag van de Foute Kersttrui. Kerst is de enige tijd van het jaar waarin je schaamteloos mag rondlopen met kerstballen als oorbellen, een rendiergewei op je hoofd of engelenhaar in je haar. Of een kersttrui.

Het doel is simpel: hoe fouter, hoe beter. Een kersttrui met glitters? Geen probleem. Een sneeuwpop op je trui met een echte sjaal, die voor je buik bungelt? Hartstikke leuk. De nieuwe aanwinst in mijn persoonlijke garderobe is een trui waarop Rudolf staat, inclusief grote rode neus. Fout, maar o zo gezellig.

Ik besloot dat mijn trui nog wel een foute upgrade kon gebruiken. Ik wilde drie dingen bereiken: ten eerste moet mijn trui muziek maken, ten tweede moet Rudolfs rode neus licht geven zoals in de kerstliedjes en ten derde moet de neus knipperen op de maat van de muziek.

Maak je eigen foute kersttrui Beeld Joseph Jessen

Om dat voor elkaar te krijgen, plaatste ik felle leds achter de rendierneus. De leds werken bij een spanning van 2 volt. Ik zette tweemaal drie leds in serie, dus ik verbond beide led-rijtjes met een 6 volt batterij. Verder plaatste ik een klein elektronisch componentje, een transistor, in de stroomkring. Ik verbond de middelste poot van de transistor met de leds, en de rechterpoot met de batterij. De buitenste twee pootjes verbond ik daarnaast met een aux-kabel: de linkerpoot met een van de audio-draden en de rechterpoot met de aarddraad. De plug van de aux-kabel stak ik in een splitter. Aan de andere uitgang van de splitter koppelde ik een tweede aux-kabel, die naar een luidspreker leidde.

Ik verstop het elektronica-werk in mijn broekzak en de luidspreker in mijn mouw. Vervolgens steek ik de audioplug van de splitter in mijn laptop voor een test. En ja hoor, op de maat van kerstachtig trompetgeschal begint Rudolfs neus te knipperen.

Hoewel het systeem prachtig werkt, blijf ik met een probleem zitten. Als ik de audioplug in mijn telefoon steek, in plaats van mijn laptop, is het signaal te zwak om de leds te laten knipperen. Kortom: ik zit vooralsnog met mijn trui gekluisterd aan mijn laptop. In ieder geval totdat ik een draagbare radio vind.

Bekijk de kersttrui hier:

Kerstboom-afstandsbediening

Lig je in bed, weet je niet meer of de kerstboom al is uitgezet. Rolf Hut maakt een kerstboom-vanuit-je-bed-uitzet-ding.

'Schat, heb jij de kerstboom uitgezet?'
Elk. Jaar. Weer. Ik lig er al in, het huis is koud, het bed warm. Ik weet dat ik de boom heb uitgezet. Maar de vraag is genoeg om me aan het twijfelen te maken. Kon ik de kerstboom maar vanuit bed uitzetten. Ik maakte voor een van de eerste maakbare werelds een 'bedien-lamp-via-internet-ding'. Die was onveilig: aanraken kan electrocutie betekenen. En hij was moeilijk na te maken. Twee jaar verder denk ik een variant te kunnen maken die iedereen kan namaken en gebruiken.

Het hart wordt een Particle Photon: een programmeerbaar bordje met wifi waarmee je makkelijk een relais aanstuurt. Je kunt zelf een programma schrijven voor de Photon, maar hij komt 'uit de doos' al met een programma waarmee je hem makkelijk via internet bedient. Aan de Photon soldeer ik een relais dat stopcontact-spanning (220 Volt) kan schakelen. Ik sloop een usb-oplader om de Photon van stroom te voorzien. Ik verstop alles in een behuizing zoals die wordt gebruikt voor schakelklokken: met een plug achter en een stopcontact voor. Ik kan nu via internet, via de Particle Photon, het relais schakelen en dus alles dat ik in de stopcontactkant steek aan- of uitzetten.

Voor het internetdeel gebruik ik IFTTT (if this than that), een onlineservice waarmee je het halve internet aan elkaar kunt knopen. Bijvoorbeeld: als 'ik een foto op Facebook zet', dan 'sla de foto op in mijn Google Drive'. Met het Particle channel kan je via IFTTT je Photon bedienen, bijvoorbeeld: Als 'ik iets op Twitter zet met hashtag #opensurprise' dan 'voer de functie 'open surprise' op mijn Photon uit'. IFTTT heeft een app, genaamd DO (doen) die niets meer doet dan een grote knop op je scherm tonen. Met de app vervang je het 'als'-deel van IFTTT door 'als ik op deze knop druk dan...'. Ik stel de DO app in om mijn Particle aan te sturen en klaar: een knop op mijn telefoon bedient de Particle, die een relais schakelt, dat de kerstboom uit zet. Vanuit mijn warme bed!

Voor stappenplan en video: rolfhut.nl/schakelaar

(tekst gaat verder onder de afbeelding)

Kerstboom-afstandsbediening, herbruikbaar vuurwerk en een alcoholslot voor de frituurpunt Beeld Joseph Jessen

Herbruikbaar vuurwerk

Cor van Essen houdt niet van hard vuurwerk en de rommel die het achterlaat. Zijn oplossing: een raketfles.

Vuurwerk kan leuk zijn. Op een afstand, met mooie kleurtjes en niet te luid. Daarom heb ik een niet te luide herbruikbare vuurwerkraket gemaakt met mooie kleurtjes. Je hebt nodig: een colafles, een wijnkurk en een fietsventiel. In de kurk boor je een gat, precies zo breed dat je moeite moet doen om het ventiel erin te duwen.

Als ik de fles oppomp, schiet de kurk er op een gegeven moment uit en vliegt de fles in de tegenovergestelde richting. Het effect is teleurstellend. Wat mijn raket nodig heeft is brandstof, in de vorm van water. Ik vul mijn fles voor eenderde met water, stopt de kurk er in en ga naar buiten.

Om mijn raket omhoog te richten zet ik hem, met de kurk naar beneden, in een emmer. En hij vliegt! Hoe hoog is moeilijk in te schatten; meer dan twee meter minder dan 30meter.

Leuk een herbruikbare raket, maar op oudejaarsavond zie je daar niks van. Daarom heb ik een ring van lichtjes om de fles gemaakt.

De lichtjes zijn kleuren-led's die zodra je er spanning opzet een patroon van kleurtjes aflopen. Om de ring te maken, heb ik alle lange pootjes aan elkaar gesoldeerd. Vervolgens voorzichtig alles in een cirkel gebogen en daarna de korte pootjes aan elkaar gesoldeerd. De ring heb ik rond mijn fles vastgezet met een lijmpistool. Ik blijf over met één kort en één lang pootje. Daar klem ik een 3V knoopcel tussen. Het lange pootje lijm ik aan de fles, het korte plak ik met ductape vast.

De ultieme test volgt later buiten in het donker, de fles opgepompt, de lichtjes glimmen, de kurk piept en mijn raket lijkt niet te willen vliegen. Misschien toch nog even de kurk wat aanduwen? Plof, de fles vliegt in een boom en ik ben doorweekt.

Alcoholslot voor frituurpan

Een kennis stak tijdens Kerst per ongeluk zijn huis in brand. Ernst Arbouw maakt als kerstcadeau een alcoholslot voor de frituurpan.

Twee jaar geleden, op Tweede Kerstdag, brandde de keuken van X helemaal uit. Kennis X, die op dat moment in Londen woonde, had op Boxing Day in de pub een paar pints gedronken en toen hij thuis kwam, besloot hij nog snel iets te eten te maken. In de frituurpan.

Niet verstandig. X werd wakker op het moment dat een Londense brandweerman de huiskamer binnenstormde. De keuken en de chips waren niet meer te redden. 'Maar nu ben ik direct in kerststemming als ik frituurvet ruik', aldus X.

Met de kerstdagen in aantocht besluit ik voor X een alcoholslot voor de frituurpan te maken. In theorie is dat simpel: een sensor meet hoeveel alcohol je uitademt, een microcontroller vergelijkt de meetwaarde met een vooraf vastgestelde drempelwaarde en als je boven dat getal komt, gaat de frituur niet meer aan.

In praktijk blijkt het natuurlijk net iets lastiger. Laten we beginnen met de belangrijkste vraag: na hoeveel glazen drank moet je eigenlijk stoppen met frituren? De oude Romeinen onderscheidden zeven stadia van alcoholvergiftiging, van spraakzaamheid tot bewusteloosheid. De Romeinse vuistregel is dat je in stadium drie (aanhankelijkheid, gevolgd door een milde kater) moet stoppen met drinken. Het ligt voor de hand dat je vanaf dat moment ook niet meer moet frituren.

De volgende vraag is hoe je een alcoholsensor kunt testen zonder dat je klapwiekend van de drank in de werkplaats staat. Ook dat probleem is eenvoudig op te lossen. Elektronische alcoholsensors blijken ook gevoelig voor menthol. Neem een slok mondwater, een paar Fisherman's Friend of gewoon een mond vol tandpasta en adem stevig uit. Werkt uitstekend.

Het alcoholslot is natuurlijk niet fraudebestendig. X kan de stekker van zijn pan in het gewone stopcontact steken om naar hartelust te frituren. Aan de andere kant: hij zou ook gewoon het advies van de brandweerman kunnen volgen. 'Ga de volgende keer naar de Fish & Chips.' Die was vier deuren verderop.

Een stap-voor-stap beschrijving met software voor de microcontroller staat op ernstarbouw.nl/downloads

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden