'Maak inspiratie meetbaar: iedereen snapt het verschil tussen Jobs en Gates'

Inspiratie kan een bedrijf redden, de doorslag geven in een presidentsverkiezing of een veel te duur product toch succesvol maken. Maak inspiratie dus meetbaar en zet de economie weer met beide benen op de grond. Dat stelt componist Merlijn Twaalfhoven.

Steve Jobs.Beeld afp

Mijn persoonlijke zoektocht als kunstenaar naar een relatie met de samenleving resulteerde niet zozeer in zakelijk ondernemerschap maar in iets veel ingrijpenders. Ik ben overtuigd geraakt dat kunstenaars iets te bieden hebben dat de samenleving miljarden kan opleveren.

Zeggingskracht
Sinds mijn conservatoriumtijd ben ik getraind om de waarde van mijn muziek in woorden uit te drukken. De compositielessen die ik van mijn docent Daan Manneke ontving bestonden uit indringende gesprekken waarin we de zeggingskracht van geluid en muziek probeerden te vangen. Nog steeds heb ik boeiende discussies met collega's over de waarde en betekenis van een muzikaal gebaar, het ware verhaal achter de noten en de relevantie of vernieuwingskracht van een muziekstuk.

Dit gesprek is slecht toegankelijk voor buitenstaanders. Het vergt jarenlange oefening om een vocabulaire te beheersen waarmee je abstracte nuances en technische begrippen kunt uitdrukken die nodig zijn om over de kwaliteit en het karakter van hedendaagse muziek te spreken.

Andere taal
Nu kunstenaars in de verdediging worden gedrukt door politici en journalisten die de noodzaak van het subsidiëren van kunst in twijfel trekken, is het nodig om de waarde van kunst uit te drukken in een andere taal. Een taal die door meer mensen, het liefst iedereen met de stemgerechtigde leeftijd, beheerst wordt.

Het blijkt dat er één taal is die dat kan: de taal van de cijfers.
Je kunt de waarde van muziek uitdrukken in cd-verkoop, downloads en verkochte toegangskaartjes. Abstracter, maar nog steeds begrijpelijk wordt het als je bijvoorbeeld wijst op de economische impact van een rijk cultureel klimaat. Je kunt aantonen dat vele toeristen naar Amsterdam komen vanwege de musea, theaters en concerten. Als horeca-ondernemers deze conclusies onderschrijven wordt het geloofwaardig dat cultuur geldwaarde heeft.

Wat minder meetbaar is, maar waar reclamemakers en marketeers zich goed bewust van zijn, is de waarde die muziek heeft als een voertuig om gevoel te communiceren. Een liedje dat goed in je geheugen blijft, een pakkende tune of sfeervol geluid is bruikbaar om verkoopbare producten een positieve associatie of 'kleef-factor' mee te geven.

Inspiratie
Het omzetten van deze communicatie-waarde in geld is niet direct mogelijk maar iedereen begrijpt dat je de opbrengst van muziek kunt meten in exposure, impact, en vooral: de mate waarin iets inspireert.
Inspiratie is een woord dat bij talloze trainingen, congressen en bijeenkomsten centraal staat. Iedereen snapt het verschil tussen Steve Jobs en Bill Gates. Het is een verschil dat zich uit in enorm zakelijk succes. Inspiratie kan een bedrijf redden, de doorslag geven in een presidentsverkiezing of een veel te duur product toch succesvol maken.

Inspiratie is meer dan aantrekkingskracht: het is de mate waarmee mensen zich met iets willen verbinden. En verbintenis is enorm waardevol. Het overstijgt vluchtig consumentisme, het bepaalt de duurzaamheid van een relatie tussen bijvoorbeeld een bedrijf en haar klanten.

Vreselijke gevolgen
Gebrek aan inspiratie en dus verlies van verbintenis kan vreselijke gevolgen hebben.
Waarom werd de Europese grondwet weggestemd destijds?
Het verhaal was niet inspirerend. De economen en politici dachten Spinoza en Leonardo niet nodig te hebben om de waarde van Europese identiteit te ondersteunen. Beethoven of Goethe stonden aan de zijlijn toen men calculerend en nuchter sprak over éénwording van Europa. Vergetend dat emoties vaak sterker en altijd sneller zijn dat de ratio, gingen politici verder met het Europese project zonder zich zorgen te maken over de leegte van hun verhaal.

Waarom steunden 'we' Griekenland in mei 2010 met een dusdanig streng pakket waardoor de economische situatie pas echt goed in elkaar stortte? Een enorme verspilling met pijnlijke gevolgen tot ver buiten Europa. Premier Rutte benadrukte dat hij 'niets met Griekenland heeft', waarschijnlijk om duidelijk te maken dat hij vanuit tastbaar eigenbelang en niet vanuit idealisme handelde.

Net als de Fransen en Britten niets met de Duitsers hadden en hen na de Eerste Wereldoorlog dwongen tot het betalen van buitensporige schadevergoedingen. We kennen de gevolgen.
Nog steeds lijken we niet in te zien hoezeer de economie een ecosysteem is waarbinnen we allemaal verbonden zijn.

Inspiratie-index
Er is een dringende behoefte aan een manier waarop de verbintenis en emotionele betrokkenheid van mensen met een onderwerp of product kan worden gemeten. Denk aan een inspiratie-index: een methode om de mate van inspiratie en betrokkenheid te zien als een waarde die kan stijgen en dalen en zo de economie en politiek sterk kan beïnvloeden. Zodra deze ICEI (Inspiration, Connection and Empathy Index) beneden een bepaald niveau zakt, dient er een alarm uit te gaan: er zullen immers dingen misgaan. Dat zal duur zijn en niet leuk.

Net als bij economische crises heftige financiële steunpakketten worden ingezet, dienen er bij een inspiratiecrisis doortastende maatregelen te worden genomen. Bij code oranje gaan dan bijvoorbeeld alle orkesten en dansgezelschappen de straat op.
Ik voorspel dat waarde van cultuur, muziek en kunst dan onderkend zal worden door diegenen die dat nooit van zichzelf hadden gedacht.

Merlijn Twaalfhoven is componist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden