Opinie

'Maak eenpersoonfracties met lijsttrekkers - de overige zombies hoeven Kamer niet in'

Feitelijk zitten we opgescheept met zeker 140 mensen in de Kamer, die geen enkele democratische legitimiteit hebben, maar toch dingen doen, schrijft Paul Frentrop. Dat kan beter.

Lijstrekkerverkiezinge bij het CDA. Tweede van links Van Haersma Buma, die de verkiezing won.Beeld ANP

Met twee t's, twee r'en en twee k's is lijsttrekker bij scrabble een waardevol woord, maar nu we zijn vergast op lijsttrekkersverkiezingen bij PvdA, CDA en - na enige aarzeling - GroenLinks, wordt het tijd stil te staan bij de corruptie die onder deze vlag verborgen gaat. In een stal op de markt liggen de mooiste verse appels vooraan. Wie een pond bestelt doet er echter goed aan op te letten of de koopman niet van onder de toonbank wat oudere exemplaren pakt en in een papieren zak doet. Anders zal thuis de aankoop tegenvallen.

Het Nederlandse systeem van parlementaire democratie levert de kiezer vooral rot fruit. Bij parlementsverkiezingen zijn het de lijsttrekkers die constant in het nieuws komen om kiezers te lokken. De persoonlijke aantrekkingskracht van de lijsttrekker is meer bepalend voor het aantal stemmen dat een partij trekt, dan de ideeën waar die partij voor zegt te staan. De meeste kiezers stemmen op de lijsttrekker.

Maar zodra de campagne is afgesloten, worden die meeste stemmen doorgeschoven naar de volgende leden op de lijst, die zo 'volksvertegenwoordiger' worden zonder dat - behalve hun naaste familie - iemand op hen heeft gestemd. Het is de lijsttrekker die 'zetels' wint voor zijn partij, maar die zetels worden bezet door .... tja, door wie?

Van de 150 leden van de Tweede Kamer is het aantal dat de facto is gekozen bijna op de vingers van twee handen te tellen, en hadden we in Nederland een kiesdrempel dan was het op de vingers van één hand te tellen. Zouden die andere Kamerleden een lijst moeten trekken dan zou er niemand op hen stemmen.

Zo zitten we opgescheept met bijna 140 mensen in de Kamer, die geen enkele democratische legitimiteit hebben, maar toch dingen doen. Zij gaan de minister vragen stellen over wat er in de krant staat, zij dienen moties in, bevolken commissies en bedenken iedere dag welk luchtballonnetje ze op kunnen laten om aandacht te trekken. Dit allemaal in de hoop dat ze de volgende keer weer op de lijst worden geplaatst of ergens - eveneens ongekozen - burgemeester worden.

Zo houdt Nederland zichzelf bezig, maar het lijkt mij niet de beste manier om het belangrijkste wetgevende orgaan te laten functioneren.

Het zou eerlijker zijn om alleen lijsttrekkers in de Tweede Kamer toe te laten. Krijgt Rutte bij de verkiezingen 30 zetels? Dan krijgt hij 30 stemmen in de Tweede Kamer maar hoeft hij niet nog 29 vrienden en kennissen uit de VVD mee te nemen. Haalt Wilders 25 zetels? Hij krijgt 25 stemmen en hoeft noch Hero Brinkman noch brievenbusplassers mee te nemen. Krijgt Van Haersma Buma 10 zetels? Hij heeft dan 10 stemmen zonder gedoe met Koppejannen, Ferriers of andere dissidenten.

Al die brave mensen kunnen binnen hun partij de lijsttrekker bijstaan, maar er is geen enkele reden ze in de Tweede Kamer mee te laten praten. Iedere fractie wordt een eenpersoonsfractie, bijgestaan door een deskundige staf. De Tweede Kamer heeft dan maar een tiental zetels nodig. Er kan gediscussieerd worden als bij Pauw & Witteman.

In zo'n systeem leveren lijsttrekkersverkiezingen echt de kandidaten op waar Nederland uit mag kiezen. De zombies die nu in hun schaduw konkelen, zijn overbodig. Zo wordt op de politieke markt uw gulden een daalder waard en krijgt u eerlijke waar voor uw stem.

Paul Frentrop is hoogleraar aan Instituut Nyenrode.

 
Haalt Wilders 25 zetels? Hij krijgt 25 stemmen en hoeft noch Hero Brinkman noch brievenbusplassers mee te nemen.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden