Lyrische boomaanbidder

Je hebt barokkenners die Hel een 'lui genie' noemen. Hel zou weinig moeite hebben gedaan voor het profileren van de dramatiek in de veertigen-nog-wat opera's die hij componeerde, en weinig aandacht hebben besteed aan de karaktertekening in de dertig-en-nog-wat oratoria die hij uit de mouw schudde....

Maar wat is er lui aan een Hel die een ouverture plus zo'n honderd recitatieven, aria's en koren in zeven weken op papier krijgt, en er ook nog een titel boven zet? Serse, Hels Italiaanse opera over de Perzische despoot Xerxes, die ooit de Hellespont overstak om Europa een kopje kleiner te maken, ging in 1738 in premi in Londen. Het stuk werd na vijf voorstellingen afgevoerd, en beleefde pas twee eeuwen later een reprise.

Je hebt barokkenners die dat een schande noemen. Welke term William Christie ervoor gebruikt weten we niet, maar duidelijk is dat de Amerikaan het stuk vorig jaar met veel vaart en liefde dirigeerde in het Parijse Thre des Champs-ys, en dat hij getracht heeft er een maximum aan theater uit te peuren. Waarbij de mezzosopraan Anne Sofie von Otter de hoofdrol zong, optredend in het voetspoor van Hels stercastraat Caffarelli.

Ze blinkt al meteen uit in een nummer dat sommigen bekend zal voorkomen. Het is het zogenaamde, vooral bij begrafenissen populaire 'Largo van Hel' (Hels eigenlijke tempo is larghetto, en van een begrafenis is geen sprake). Het is de muziek die Xerxes zingt in het wonderbaarlijk mooie arioso 'Ombra mai fu', waarin de tiran optreedt als natuurminnaar en lyrische boomaanbidder een voorbeeld van Hels vermogen tot het bijkleuren van karaktertrekken en het op de spits drijven van seksuele ambiguit.

Als de handige Hel niet lui was, dan was hij wel slim. Puttend uit een opera van Bononcini, hem uitgeleend door een Londense Italierist, nam hij niet alleen het verhaal over maar ook wat melodische idee Frappant zijn de concessies die hij deed aan een verandering in de Londense smaak. Hels aria's zijn beknopter dan voorheen, met minder herhaling, wat hem per saldo (Serse duurt bijna drie uur) kwam te staan op extra arbeid. Komische scs mengen zich met liefdeswanhoop en molest. Niet alle aria's komen optimaal uit de verf. De kittige Sandrine Piau klinkt soms als een sopraan die niet kan kiezen tussen piep of miauw. Hilarisch is de bassende bediende (Antonio Abete) die zich uitgeeft voor bloemenmeisje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden