Lviv vreest Janoekovitsj' leger niet

In het uiterste westen van Oekraïne is Kiev ver weg: hier geen onlusten, zelfs geen aanhangers van de president. Die zal het leger niet durven inzetten, denken ze in Lviv. 'Oekraïne is Rusland niet.'

LVIV - 'En mijn kinderen, hoe moet ik die dan te eten geven?' In de hal van het provinciehuis in Lviv, de stad in het uiterste westen van Oekraïne, staat een vrouw van middelbare leeftijd met een toegangspasje te zwaaien. Ze heeft een baan als ambtenaar en smeekt om te worden binnengelaten. Ze vreest dat ze anders een deel van haar loon zal moeten inleveren.


Maar er is geen doorkomen aan. Een rij gemaskerde jongeren verspert met gekruiste armen de toegang. Ze willen van geen wijken weten. 'Het spijt ons, mevrouw, maar het provinciebestuur is opgeheven.' Ontmoedigd druipt de dame af.


De blokkade is een uitloper van de gebeurtenissen van donderdag, toen tegenstanders van de Oekraïense president Viktor Janoekovitsj het provinciehuis bestormden. Omsingeld door honderden demonstranten werd de door Kiev aangestelde gouverneur gedwongen zijn ontslagbrief ter plekke te ondertekenen, die daarna met een triomfantelijk gebaar de lucht in werd gestoken. Sindsdien houden activisten het gebouw bezet. Een muur van autobanden en sneeuw moet een herovering door het centrale gezag voorkomen.


Enkele dagen later zijn de bezetters van het provinciehuis in Lviv nog altijd strijdlustig, al hebben ze heel verschillende rollen. Terwijl de vrouwen zich in de geïmproviseerde keuken nuttig maken met het smeren van broodjes of het maken van soep, lopen de mannen vooral stoer te doen. Ze dragen bivakmutsen en delen luid bevelen uit.


Het kan de pret niet bederven. Op het pleintje voor het provinciehuis wordt door jong en oud gedanst en gezongen. En waarom zouden ze ook niet?


Voor een gewapende interventie zoals in Kiev hoeven ze in Lviv niet te vrezen; met de politie is afgesproken dat ze de overwegend jonge bezetters van het provinciehuis met rust laat. Ook de beruchte Berkoet, de Oekraïense oproerpolitie, is hier nergens te bespeuren.


Lviv ligt inderdaad ver van Kiev, ook figuurlijk. Als onderdeel van Oostenrijk (toen het nog Lemberg heette) en Polen (Lwów) was het eeuwenlang afgesneden van de rest van het land. Pas na de Tweede Wereldoorlog werd het aangehecht door de Sovjet-Unie. Het heeft van Lviv - Lvov in het Russisch - een geval apart gemaakt.


Want nergens is het Oekraïense nationalisme zo sterk, zo lijkt het, nergens ook is de drang naar het Westen zo sterk. Aanhangers van Janoekovitsj telt de stad niet meer. De laatste drie gemeenteraadsleden van de pro-Russische Partij van de Regio's namen vorig jaar bij de aanvang van het protest ontslag. Aan de ingang van het stadhuis heeft de burgemeester een groot spandoek laten hangen: 'Een vrije stad van vrije mensen.' Overal is het portret te zien van Joeri Verbitsky, de activist van EuroMaidan (zoals de pro-EU-protestbeweging die sinds 21 november door Oekraïne waart wordt genoemd, red.), die vermoord werd teruggevonden in een bos buiten Kiev.


Van politieke tegenstellingen is hier geen sprake meer, bevestigt gemeenteraadslid Bogdan Saliy van Svoboda, veruit de populairste partij van Lviv. Door haar tegenstanders wordt de formatie van oppositieleider Oleg Tjagnybok een gevaarlijk nationalisme verweten; ze zou een hekel hebben aan Joden en flirten met het neonazisme. Maar van dat extremisme is dezer dagen niets te merken.


Over de twee andere partijen die samen met Svoboda in de oppositie zitten, UDAR en Batkivsjtsjyna, wil Saliy geen kwaad woord zeggen. Sinds de protesten begonnen, moet alles wijken voor de strijd tegen Janoekovitsj.


En voorlopig lukt dat vrij aardig. Sinds Lviv zijn door Kiev aangesteld provinciebestuur heeft vervangen door een zelfverkozen raad, hebben al negen provincies zijn voorbeeld gevolgd. Alleen in het Russisch-sprekende oosten van het land wil het met de protesten niet echt lukken. De betogers werden er de afgelopen dagen opgewacht door oproerpolitie en aan de regering gelieerde hooligans.


Ook in Kiev dreigde het gisteren even fout te lopen. Nadat antiregeringsbetogers daar in de nacht van zondag op maandag het ministerie van Justitie hadden bezet, ging het gerucht dat in reactie daarop de noodtoestand zou worden uitgeroepen.


In Lviv maakt het nieuws weinig indruk. De bezetters van het provinciehuis geloven niet dat Janoekovitsj het zal aandurven het leger op de demonstranten af te sturen. 'Oekraïne is Rusland niet', verzekert 'commandant' Andrij Sokolov.


De solidariteit met Kiev is er in Lviv niet minder om. Zoals elke dag worden ook maandag enkele bussen met vrijwilligers naar de hoofdstad gestuurd. Ze moeten de antiregeringsdemonstranten op en rond het Onafhankelijkheidsplein een hart onder de riem sturen. 'EuroMaidan kan die steun best gebruiken', vertelt een van de ticketverkoopsters. Zelf mag ze helaas niet mee. 'Er is beslist dat de verdediging van de hoofdstad alleen is weggelegd voor mannen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden