Luzifer

De Franse schrijver Michel Houellebecq is in één klap (als we die uitdrukking nog mogen gebruiken) bekend geworden met zijn controversiële, brutale, soms geestige en ook botte uitspraken over islam, homo's en vrouwen, zowel in als buiten zijn romans (o.a....

Wanda Reisel

Houellebecq valt die cultuur aan en vindt dat die de mens in het verderf en vooral in de eenzaamheid gestort heeft en ons heeft doen wegdrijven van de familie en de liefde. Het is nu de economie, de wet van vraag en aanbod, die ons liefdesleven en geluk bepaalt, zegt hij, niet wijzelf, kleine mensen met kloppende hartjes die wij zijn. Gek genoeg lijkt dit weer op de kritiek van fundamentalistische moslims op de 'perverse' Westerse cultuur.

In zijn ambitie om gehoord te willen worden, gebruikt Houellebecq grote en uitdagende woorden die in de ontsmette wereld van nu niet lijken te passen. Maar misschien juist daardoor, en omdat zijn boeken een meedogenloze kant van onze Westerse maatschappij laten zien, weet Houellebecq lezers en recensenten te raken of te fascineren.

Maar wordt Michel Houellebecq voor de rechter gedaagd voor zijn uitspraken of die van zijn personages? Nee. Is er al een fatwa of feministische vloek over hem uitgesproken? Nee. Worden zijn boeken op last van de rechter teruggehaald uit alle boekwinkels? Nee. Verkopen de boeken beter door zijn zo overduidelijk controversiële c.q. niet-politiekcorrecte opstelling? Jazeker. Krijgt hij daardoor ook heel veel aandacht van de journalisten? Jazeker. Is Michel Houellebecq zelf misschien een handige publiciteitsstunt die de literaire wereld misleidt? Is mogelijk.

Nee, dan Karl-Heinz Stockhausen. Van deze componist van zeer moderne muziek zijn de afgelopen week vier concerten door Duitse organisatoren afgezegd vanwege een verondersteld verregaande uitspraak over de aanslagen in New York en Washington. Die schijnt hij te hebben vergeleken met een kunstwerk, een compositie die hij nooit zou kunnen maken (hij maakte wel composities met helikopters). 'Stelt u zich voor wat daar gebeurd is', zo wordt Stockhausen alom geciteerd, 'daar zijn dus mensen die zich zo concentreren op één uitvoering en dan worden er vijfduizend mensen in één klap in de wederopstanding gejaagd. Dat kan ik niet. Daarbij zijn wij, als componisten helemaal niets'.

Behalve de vraag of het zin heeft wat hij te berde brengt of dat het de juiste uitspraak op het verkeerde moment was, kan ik hier alleen maar uit concluderen dat hij het over een duivelswerk heeft. Hoe is het mogelijk dat men hem verkeerd wil verstaan? Roland de Beer citeert de zich later corrigerende meester in de Volkskrant: 'Niet de aanslagen zijn een kunstwerk', schrijft Stockhausen, 'ik heb gezegd dat zo'n planning mij voorkomt als ''het grootste kunstwerk van Luzifer''. Mij schieten woorden te kort voor het benoemen van zo'n ''duivelscompositie''. In ieder geval voel ik me solidair met iedereen die treurt om deze gruweldaden.' (De duivel Luzifer is hoofdpersonage in Stockhausens opera Licht).

Het politiekcorrecte denken heeft een kunstenaar als Stockhausen getroffen. Dat is een overreactie die op mij een verdomd fundamentalistische indruk maakt. De man heeft zich al publiekelijk proberen te corrigeren, maar dat kon de bangelijke Kunstmogols niet vermurwen. Nee, we doen hem in de ban.

Ja, ja, mensen, zo komen we echt vooruit in deze wereld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden