Luxezucht en lage lusten

In 30 A.D. schreef Velleius een geschiedenis van Rome; derderangs maar tóch het lezen waard.

Herodotus, Thucydides, Livius en Tacitus, dat zijn de geschiedschrijvers uit de Oudheid die iedereen op zijn minst van naam kent, en hun werk wordt terecht steeds opnieuw vertaald. Dat ligt niet aan het belang van de gebeurtenissen waarvan ze verhalen. Een groot deel van wat Herodotus en Livius vertellen is immers van een twijfelachtig waarheidsgehalte, het door Thucydides becommentarieerde conflict tussen Sparta en Athene is vanuit mondiaal perspectief van weinig betekenis geweest, en Tacitus' roddels over de keizerlijke familie getuigen van een morbide blik. Wat dit viertal tot grote schrijvers maakt, is hun vermogen een spannend, psychologisch gelaagd verhaal te vertellen in een stijl die de aandacht vasthoudt.


Die autoriteit ontbreekt bij Velleius Paterculus, een Romeinse militair en politicus die in het jaar 30 een onevenwichtig werkje publiceerde, dat begint bij de val van Troje en doorloopt tot de regeringsperiode van keizer Tiberius. Velleius heeft een verschrikkelijke stijl, weet geen verhaal te componeren en is niet geïnteresseerd in de interpretatie van historische processen. Dat maakt hem tot een derderangs auteur. Dat het toch de moeite waard is hem te lezen, komt doordat hij schrijft over gebeurtenissen die hij zelf van nabij heeft meegemaakt, en vooral door zijn bijna kinderlijke bewondering voor Tiberius, die hij persoonlijk goed kende. Daarnaast weet hij de figuranten van de geschiedenis soms in een paar trefzekere zinnen te typeren.


Vincent Hunink heeft het onbeholpen proza van Velleius met smaak vertaald. Over Augustus' dochter Julia staat er dat zij 'geen enkele vrouwelijke schanddaad, actief dan wel passief, in luxezucht en lage lusten, ongedaan liet'. En bij Tiberius 'weet je gewoonweg niet waarover je verbazing groter moet zijn: zijn constante mateloosheid in inspanningen en gevaren of zijn matigheid in ereblijken'. Velleius moet een aardige man geweest zijn, dat proef je uit iedere pagina.


Velleius Paterculus: Van Troje tot Tiberius - De geschiedenis van Rome.

Vertaald door Vincent Hunink. Athenaeum-Polak & Van Gennep; 240 pagina's; € 19,95, ISBN 978 90 253 6849 4.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden