Luxe - boerendorp - Lech

Skioord Lech ontvangt prinsen en prinsessen, maar pronkt daar niet mee. Iedereen wordt onthaald als een oude bekende.

Beeld Marcel van den Bergh

Lech am Arlberg is een apart verhaal. Het is misschien wel het beste voorbeeld van een extreem arm dorp, dat door het toerisme extreem rijk werd. Dat hebben ze zelf voor elkaar gekregen, de boeren van het barre Oostenrijkse land, in een paar generaties tijd, en daarom zullen ze hun afkomst nooit vergeten. Nog steeds is Lech van de oude families: Muxel, Strolz, Pfefferkorn, Moosbrugger, Beiser; namen die je op de gevels ziet van hotels, restaurants en winkels, en op de grafstenen van het kerkhof bij de oude kerk, de sneeuw drie meter hoog tegen de muren alsof hij gekoeld moet worden. Lech is van de Lecher, en niemand heeft er baat bij om dat ooit te veranderen.


Ludwig Muxel, twintig jaar burgemeester, maakt deel uit van de traditie, en voelt zich zo sterk verbonden met zijn voorouders dat hij zijn dorp nooit in de uitverkoop zal doen. Ook hij stamt van de Walser, een dolende stam uit Zwitserland die in deze uithoek van Tirol een bestaan probeerde te bouwen op arme grond. Ze waren 'sehr, sehr arm', zegt hij, en net op het moment dat 'er niet meer te leven viel', kwam er een weg over de bergpas die het geïsoleerde dorp met de buitenwereld verbond, een spoorbaan, en de eerste skilift van Oostenrijk: in 1937, bij het satellietdorp Zürs. 'Zonder toeristen was er geen Lech meer geweest', zegt Muxel, die een jagersgroen colbertje draagt. 'Dat weten we. Ondanks de rijkdom moeten we daarom altijd het dorp blijven dat we ooit waren.'


Lech is luxe - dat is bekend. In de verwarmde lift omhoog naar de Schlegelkopf, tonen de tegemoetkomende stoeltjes de ziel van het gebied. Keurig komen beschaafde reclamebordjes voorbij van Patek Philippe, Rolex, Breitling en Cartier, en de spullen die ze aanprijzen, zijn in de hoofdstraat beneden allemaal te koop. Het dorp heeft 77 viersterren- en 8 vijfsterrenhotels, waaronder het Gasthof Post dat breedgeschouderd naar de pistes kijkt, met kamers vanaf 650 euro per nacht en met een interieur dat eerder landelijk eenvoudig is dan chic. Post heeft schilderingen op de buitenmuur met beelden van het boerenleven, en de vaste gasten dragen graag een Tiroler hoed, het liefst gekregen van de familie Moosbrugger zelf.


Een Nobelskiort, is de term die er weleens valt. De luxe van Lech is niet van de schreeuwerige soort die je bijvoorbeeld treft in Courchevel, Sankt Moritz of Verbier, waar de Russen zwermen met hun Porsches en glimmende jassen van Moncler. In Lech is rijkdom een familiezaak, verankerd in geschiedenis, en de dure gasten die er komen zijn geen gasten maar vrienden - sommige, zoals het Nederlandse koningshuis, al decennialang.


Lech ligt weggestopt in een smal dal van Vorarlberg. Er loopt één weg doorheen en in het seizoen sneeuwt de pas eenvoudig dicht, zodat het dorp een tijdlang onbereikbaar is. Dat vinden de Lechers niet erg. Daar houden ze juist van. Het herinnert ze misschien aan de tijd dat leven in Lech een straf was. Het dorp is verzorgd tot in de puntjes, geen bloembak op straat staat scheef, de skiliften zijn nieuw en voorzien van tovertapijten die de skiërs zacht naar voren schuiven, zodat ze schokloos in hun zetels komen. Langs de pistes staan beelden van de Britse kunstenaar Antony Gormley: honderd naakte, gietijzeren mannen in vol ornaat die half zijn ingesneeuwd; soms steekt uit de sneeuw een zwaaiende hand omhoog of kijkt een roestig hoofd de skiërs aan.


Onder aan de pistes zijn twee cafés in trek: Krone voor de jeugd, Tannhofer voor de rest, maar luidruchtig wordt het er nooit. Langs de hoofdstraat liggen ook de boetieks van Sagmeister (willkommen im Ort des guten Geschmaks) en warenhuis Strolz, een ouderwets wonderland van mode en speelgoed en een lift van glimmend koper dwars door het gebouw, sinds 1921.


Zelfs bij de skiverhuur word je onthaald als een oude bekende en onthouden ze het nummer van de kluis waarin je ski's en schoenen verwarmd worden bewaard.


Prof. Hubert Schwärzler, hotelier en dorpshistoricus, vertelt graag het verhaal over de boeren van Lech, die hun kinderen over de bergen naar Zuid-Duitsland stuurden om er te werken - de Schwabenkinder. 'Ik heb ze nog gekend, zo lang is het allemaal niet geleden. Ze kregen kleding en schoenen voor hun werk, geen geld, maar alleen dat al was voor hun ouders genoeg.' In het interbellum bouwden de Lecher hun eerste hotels, na de Tweede Wereldoorlog begon het succes pas echt. 'Het is een heel klein dorp, er is weinig land en er was rivaliteit tussen de families: iedereen wilde groter en mooier. Omdat groter meestal niet kon, werd het mooier, en zo legden we ons toe op luxe.'


Voor iedereen in Lech, zegt Schwärzler, is dit de heimat. Dat is het verschil met de grote wintersportoorden elders, waar de boeren zijn uitgekocht door ondernemers en vastgoedconglomeraties, die oneindige appartementen op het land hebben gezet. 'Hier is alles einheimisch en dat zal het blijven. Wij zijn Walser. Wij wijken nooit van onze grond. Daar zullen we nooit mee speculeren, die zullen we nooit verkopen.'


Het is er verboden buitenhuizen te kopen: iedereen die naar Lech wil, moet er permanent gaan wonen. Slechts één man is er tot dusverre in geslaagd binnen te dringen in het familiefort, en dat is Oleg Deripaska, een aluminiummiljardair uit Rusland die in Lech het duurste skihotel ter wereld bouwde. Luxury Ski Chalet Aurelio: negentien kamers à 1.497 euro gemiddeld per nacht en een master suite van 200 vierkante meter, die, fluisteren de Lecher (en soms zeggen ze het hardop), gewoon een vermomd buitenhuis is voor Deripaska zelf.


Nou goed, de directeur van Aurelio is een Pfefferkorn, dat scheelt.


Een andere traditie in Lech is dat ze er niet duur doen over hun gasten. Dat is, zegt Hubert Schwärzler, waarom het Jordaanse, Zweedse en Nederlandse koningshuis er zo graag komen. 'Jij kent ze als bekende mensen, wij kennen ze als mensen. Dat is het verschil. Welke posities ze precies bekleden - dat hoeven we niet te weten. Wij pronken er niet mee. En dat heeft Lech goed gedaan.'


Prins Bernhard en koningin Juliana vielen voor Lech, toen ze er in 1959 op ski's terechtkwamen vanuit Sankt Anton. Ze sloten vriendschap met Erich en Maria Moosbrugger, die er in 1937 een boerenhuis hadden gekocht en daar Gasthof Post begonnen. Dat wordt nu gedreven door hun kleinzoon Florian Moosbrugger, die een jaar geleden onfortuinlijk onder een lawine kwam met zijn vriend, prins Friso.


Over dat afschuwelijke ongeluk wordt in Lech kalm en eensgezind gesproken. Het heeft veel mensen persoonlijk geraakt, zegt Hubert Schwärzler - 'ik en anderen hebben de prinsen zien opgroeien, dat smeedt een bijzondere band' - en de krankzinnige invasie van journalisten heeft hen geschokt. Maar als natuurmensen weten ze dat de bergen wreed kunnen zijn, 'ook dat is deel van onze traditie'.


Burgemeester Muxel heeft een bijzondere vriendschap met Willem-Alexander, zegt hij, die begon in zijn kinderjaren. Hij had niet anders verwacht dan dat het Nederlandse koningshuis ook dit jaar weer logeert in Gasthof Post. 'We zijn in de Alpen en de Alpen zijn natuur. Daar zijn gevaren aan verbonden. Het is verschrikkelijk om dit mee te maken, maar we hebben ermee te leven. De mens kan niet alle gevaar afwenden, dat is onmogelijk.'


Als het te druk wordt, gooit Lech de poorten dicht. Veertienduizend skiërs is het maximum, en hoewel er wordt nagedacht over een nieuwe verbinding naar een ander skigebied, zijn de Lecher best tevreden met hun overzichtelijke skigebied.


Hubert Schwärzler huivert van de wintersportcentra die koste wat kost willen uitbreiden, bomen kappen en water aan de bergen onttrekken voor hun sneeuwkanonnen. 'Daarmee lok je de lawines uit.' De Lecher, zegt Ludwig Muxel, denken aan de lange termijn: 'We weten dat het morgen afgelopen kan zijn, dat achter de rijkdom altijd armoede schuilt. Wij hebben een verantwoordelijkheid ten opzichte van de natuur en ons verleden. We hebben de verantwoordelijkheid voor onze dochters en zonen, en voor hun dochters en zonen, want over 150 jaar wonen de oude families hier nóg.'


LECH NEEMT MAATREGELEN NA ONGELUK PRINS FRISO

Precies een jaar geleden raakte prins Friso in coma, door een ongeluk vlak naast de piste van Lech. Het skigebied is met 119 kilometer een van de grotere van Oostenrijk. Ervaren skiërs zijn er gewoon ook buiten de pistes te gaan. Dat hoort bij de tradities van het gebied en dat blijft zo. 'Alles afsluiten gaat namelijk niet en werkt bovendien averechts', zei Herman Fercher, toerismedirecteur van het gebied, in de Oostenrijkse krant Der Standard. Als gevolg van het ongeluk zijn wel maatregelen genomen. 'Het heeft ons gesterkt om nog meer aan preventie te doen.' Er zijn borden geplaatst met informatie over het gevaar van lawines. Dure lawinerugzakken zijn bijna overal uitverkocht.

Lech merkt niet dat het ongeluk mensen weerhoudt om naar het gebied te komen. Ook de koninklijke familie houdt er deze week vakantie. Algemeen wordt het ongeluk in Lech gezien als iets wat overal had kunnen gebeuren: de skiërs waren redelijk voorbereid, ze kenden de gevaren en toch ging het mis. Fercher: 'Een onbegrijpelijke catastrofe voor de familie. Was het zomaar een skiër geweest, dan was het ongeluk een voetnoot gebleven.'

NIET DUUR

Wintersport in Lech hoeft niet duur te zijn. Het gebied beschikt over een aantal accommodaties met twee of drie sterren die evengoed een hoge standaard hanteren.De billige adressen bevinden zich een kwartiertje lopen uit het centrum, maar zijn met de gratis skibus snel bereikbaar. Vanaf 50 euro per persoon per nacht inclusief ontbijt in het hoogseizoen: Haus Kirchblick(kirchblick.com), Sportpension Echo (echo-lech.at), Haus Wöster en Haus Anita (anitalech.at). Daarnaast zijn er appartementen te huur voor redelijke prijzen, zoals Haus Alraune(vanaf 140 euro per nacht voor twee tot vier personen, alraune-lech.at), Pension Fortuna(vanaf 190 euro, fortunalech.com) of Haus Gstüat (vanaf 118 euro). Iets luxer en met halfpension: Pension Walkerbach(100 euro per persoon per nacht, walkerbach.at) en Gasthof Alphorn LechZug (ook zo'n 100 euro, alphorn-zug.at). Die laatste ligt in het gehucht Zug. Over de kosten van de skipassen wordt nog wel eens geklaagd (6 dagen, 228 euro), maar in december en het voorjaar liggen die prijzen lager.


VIER STERREN

Sterren zeggen niet alles. Een van de meest luxueuze hotels van Lech bijvoorbeeld, Sporthotel Kristiania van Gertrud Schneider, dochter van de vermaarde olympisch skikampioen Othmar Schneider, die elke kamer een andere, huiselijke inrichting gaf, heeft slechts vier sterren, alleen omdat het niet over een zwembad beschikt. Terwijl het culinaire diner er elke avond uit vijf tot zes gangen bestaat.


Maar goedkoop is het niet: 260 tot 3.500 euro per nacht.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden