Nieuws Politieactie

Lukt het Grapperhaus de politiestaking van dit weekend via de rechter verbieden?

De rechter beslist vrijdag of de politie komend weekeinde in het hele land mag staken. Volgens minister Grapperhaus is de veiligheid in het geding, maar deskundigen denken dat de actie hooguit kan worden beperkt.

Agenten kwamen begin deze maand in Sittard bij elkaar. Als protestactie voor een betere cao waren ze niet aanwezig bij de eredivisiewedstrijd Fortuna Sittard tegen FC Utrecht. Beeld ANP

Minister Ferdinand Grapperhaus (Veiligheid) probeert vrijdag via de rechter te voorkomen dat de politie het hele weekend gaat staken voor een betere cao. De veiligheid is in het geding, stelt hij. Maar de politie heeft zich goed ingedekt: bij acuut gevaar rukken ze gewoon uit.

De politiebonden en de minister voeren al lange tijd moeizame onderhandelingen over een nieuwe cao. Inzet zijn een beter loon en een lagere werkdruk. Mocht het akkoord er niet op tijd zijn, dan schiet de politie vrijdag vanaf 18 uur in het hele land ‘in de slaapstand’, zegt woordvoerder Dick Harte van de Nederlandse Politiebond (NPB). De actie duurt tot zondag middernacht. ‘Actievoeren is geen doel voor de bonden’, zegt Harte. ‘Het gaat erom dat er een akkoord komt, het liefst al voor vrijdag, zodat de actie helemaal niet nodig is.’

Als de rechter oordeelt dat de staking mag doorgaan, heeft dat nogal wat gevolgen: de politie zal niet op straat surveilleren. Het straatleven en de horeca zijn dus op zichzelf aangewezen. Ook festivals en de eredivisiewedstrijden dit weekend, waaronder ADO Den Haag – PSV en AZ – Feyenoord, zullen het zonder politie-inzet moeten stellen.

Bloedige vechtpartij

Bij spoedmeldingen, zoals een bloedige vechtpartij, zal de politie wél in actie komen. Maar aangezien dienstdoende agenten niet in auto’s rondrijden, maar op de bureaus zitten (die gesloten zijn), zal de aanrijdtijd langer zijn dan normaal.

In een brief die minister Grapperhaus deze week aan de politiebonden stuurde, schrijft hij dat de actie ‘onvoldoende concreet en dermate omvangrijk is dat er sprake is van onacceptabele risico’s voor de openbare orde en nationale veiligheid’. De vraag is of hij dit ook in de rechtbank kan aantonen.

‘Dat agenten niet surveilleren, betekent niet meteen dat de nationale veiligheid en openbare orde in gevaar zijn’, zegt Evert Verhulp, hoogleraar ­arbeidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam. ‘De bonden moeten voldoende kunnen waarborgen dat er wordt gehandeld bij acute dreiging.’

De rechter zal de staking niet zomaar verbieden. Collectief staken voor een betere cao is een grondrecht. Wat dat betreft staan de bonden sterk, zegt Stefan Sagel, advocaat bij De Brauw Blackstone Westbroek en hoogleraar arbeidsrecht aan de Universiteit Leiden. ‘Nationale veiligheid kan een ­reden zijn om de staking te beperken. De kans is groot dat de actie doorgaat, maar dat de rechter de scherpste randjes ervanaf slijpt. Bijvoorbeeld door te stellen dat het te ver gaat dat alle politiebureaus dichtgaan.’

Advocaat van Ajax

De rechter heeft zich in het verleden vaker over politieacties gebogen. Dikwijls konden die acties met het oog op het stakingsrecht gewoon doorgaan. Zo oordeelde de rechter twee keer dat de politie mocht staken tijdens grote voetbalwedstrijden, ook al betekende dit dat de burgemeester opdracht gaf de wedstrijden af te gelasten. Saillant detail: in een van die zaken, in 2008, was Grapperhaus de advocaat van Ajax. Hij hield voor de rechtbank een pleidooi om de wedstrijd door te laten gaan. De zaak werd verloren.

‘De minister doet net of heel Nederland dit weekend plat komt te liggen’, zegt advocaat André Joosten van Sprengers Advocaten, die de politiebonden vrijdag vertegenwoordigt in het kort geding. ‘Als er een kat in de boom zit, dan zal die daar blijven zitten. Maar bij een vechtpartij rukken agenten meteen uit. De minister kan erop vertrouwen dat de politie professioneel genoeg is om zodanig te handelen dat de veiligheid niet in gevaar komt.’

Wat gaat de burger van de politiestaking merken?

Het noodnummer 112 is tijdens de actie gewoon bereikbaar, maar de politie rukt alleen uit bij meldingen met prioriteit 1. Denk aan bedreigingen en geweldsincidenten. In politietermen: bloedspoed. Inbraak valt hier niet onder, dus wie daarvan aangifte wil doen, kan pas na het weekend terecht. Online aangifte doen kan natuurlijk wel. De politiebureaus zijn tijdens de actie dicht, al zullen er wel agenten aanwezig zijn. ‘Als iemand slachtoffer is geworden van een zedenmisdrijf, zullen we die persoon echt niet weigeren’, zegt Gerrit van de Kamp, voorzitter van politievakbond ACP. Per geval wordt bekeken of de deuren van de bureaus gesloten blijven.

Aangezien de politie van vrijdagavond tot zondagnacht niet zichtbaar is op straat, is de kans op een boete bij door rood rijden of een niet functionerend fietslicht aanzienlijk kleiner. Maar dit mag natuurlijk geen vrijbrief zijn voor bandeloos gedrag, zegt Van de Kamp. ‘Dat hoor je gewoon niet te doen, want het is gevaarlijk.’ Hij doet een oproep aan burgers om dit weekend ‘een beetje op elkaar te letten en extra alert te zijn’.

Overigens is het niet zo dat agenten die dit weekend op de rol staan zich gelukkig mogen prijzen met extra vrije tijd. ‘Ze zijn gewoon aan het werk’, zegt Dick Harte van politiebond NPB. ‘De agenten zullen zich ­focussen op achterstallig werk, zoals administratie of overleg. Dat zijn dingen die er nu vaak bij inschieten.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.