Reportage

Lukt het de Grieken om de grenzen te controleren?

De bouw van een hotspot op Kos is eindelijk begonnen. In theorie is deze opvangplek waar vluchtelingen kunnen worden geregistreerd een uitkomst voor het vakantie-eiland. Ik de praktijk niet, denken veel Grieken. 'Ik zet gelijk een hek om mijn huis.'

Protesten op Kos tegen de bouw van een hotspot voor de registratie van vluchtelingen.Beeld epa

Panormitos (22) loopt op zijn sloffen het huis uit. Het is bijna 25 graden en verderop glinstert de zee. Als de jonge Griek zijn arm op de rand van de veranda legt, wordt zijn tatoeage zichtbaar: 'Alles lijkt perfect van ver weg', staat met zwarte inkt in zijn huid.

En zo is het, vindt de eilandbewoner. Want achter het idyllische huis van zijn familie op een heuvel van het eiland Kos, draaien twee hijskranen door de lucht. Voor de poort van het bouwterrein staan agenten. Ze hebben een ME-bus meegenomen uit Athene. Toen Panormitos en zijn vrienden zondag voor de poort protesteerden, begroette de politie ze met traangas. De Griekse regering bouwt hier een hotspot voor vluchtelingen en er is helemaal niets meer aan te doen.

De druk op Griekenland is groot. Als de Grieken binnen drie maanden geen vooruitgang boeken met de bewaking van hun grenzen, en de registratie en opvang van vluchtelingen, dreigen ze door de andere EU-landen uit de Schengenzone te worden gezet. Vandaag proberen ze in Brussel met goed nieuws de gemoederen te temperen: vier van de vijf langverwachte hotspots voor de registratie van vluchtelingen zijn klaar. Zelfs op vakantie-eiland Kos - waar de bewoners wekenlang protesteerden - zijn onder toezicht van het leger de bouwmachines in beweging gekomen op een oud militair terrein dat eigendom is van de staat. Ook de burgemeester kan de hotspot niet meer tegenhouden. Over een paar dagen is deze waarschijnlijk al af.

Zonnebadende toeristen

Maar gaan de hotspots ook werken? De eilandbewoners geloven er niet in. 'Ik zet gelijk een hek om mijn huis', zegt Panormitos. 'Ik hoop niet dat we het moment bereiken dat we het recht in eigen hand moeten nemen. Maar als het nodig is, heb ik zo een geweer.'

Panormitos spreekt over diefstal, maar is vooral bang voor zijn eigen toekomst. Zijn hele familie is afhankelijk van het vijf maanden durende toeristenseizoen en de herinneringen aan het vorige seizoen zijn pijnlijk.

Hartje zomer hingen vluchtelingen hun kleren te drogen naast zonnebadende toeristen. Het aantal bootvluchtelingen steeg tot boven de duizend per dag en de politie had maar één apparaat voor het registreren van vingerafdrukken. Opvang was er ook niet.

De 22-jarige Panormitos woont enkele meters van de hotspot.Beeld Nicola Zolin

Minder hotelreserveringen

Migranten die geen geld hadden voor een hotelkamer sliepen onder de brug, in parkjes of op het strand, terwijl ze soms meer dan 20 dagen op hun registratie wachtten. De burgemeester wees naar Athene. Athene naar Europa. En op Kos begonnen de vluchtelingen te vechten met elkaar en met de politie.

'Er liepen hier zoveel hongerige migranten rond dat ze het eten van je bord pakten', bareigenaar Nikos Vourexakis (52), wijzend naar zijn terras. 'Het toeristenseizoen was heel goed begonnen en heel snel weer voorbij.' Het aantal hotelreserveringen uit Nederland is nu al 40 procent lager dan vorig jaar. Het is een crisis bovenop de economische crisis. 'Ik durf je niet hardop te zeggen wat hier gebeurt als we geen brood op de plank meer hebben', zegt Vourexakis. 'Mijn enige hoop is dat de NAVO boten terugstuurt naar Turkije.'

Bareigenaar Nikos Vourexakis vreest voor de toeristensector.Beeld Nicola Zolin

Uitzetten

In theorie is de hotspot een uitkomst voor het vakantie-eiland. Het ligt ver van de hotels, er zijn slaapplaatsen voor 800 mensen en in drie dagen tijd kunnen asielzoekers er gescheiden worden van illegale migranten. Daarna reizen ze geregistreerd door naar het vasteland waar ze wachten op relocatie naar een EU-land en de illegale migranten worden uitgezet.

'Maar waar blijven ze totdat ze worden uitgezet?', vraagt plaatsvervangend-burgemeester David Gerasklis. 'Komt daar een speciale boot voor of blijven ze op het eiland, zoals wij vrezen?'

Mogen de migranten naar buiten? Hoeveel personeel is er voor de registratie? Blijft het een kamp voor 800 migranten of verschijnt op het anderhalf hectare grote terrein straks een gigantisch kamp? De gemeente weet het niet. 'De situatie is voor Griekenland moeilijk onder controle te houden', zegt Gerasklis. 'Vanuit Turkije zullen we onder druk staan door nieuwe aankomsten en vanuit de rest van Europa zullen ze vluchtelingen terugsturen. Als ik kijk naar onze ervaringen van vorig jaar, dan ben ik heel pessimistisch over hoe de regering dit gaat doen.'

Busreis naar Macedonië

Sinds de NAVO-patrouilles op zee, zijn de aankomsten de afgelopen week gedaald. Op de boulevard lopen nauwelijks vluchtelingen rond. Toch zijn sommige ondernemers op ze voorbereid. Op een reclamebord voor de deur van Kos Travels wordt de busreis naar de grens met Macedonië in het Arabisch aangeprezen. Volwassenen veertig euro. Kinderen gratis. 'We overwegen een loket neer te zetten in de hotspot', zegt een medewerkster. 'Dan kunnen de vluchtelingen gelijk doorreizen naar de grens.'

's Nachts komen toch twee boten aan. De 22-jarige Nu we dat hebben overleefd, kunnen we ook nog wel zelf naar Duitsland reize vertelt dat ze op weg is naar Duitsland. Hoe ze er moet komen, weet ze niet. Op de vraag of ze zich zou willen aanmelden voor relocatie naar een EU-land schudt ze als antwoord haar hoofd. 'Ik wil alleen naar Duitsland, want daar woont mijn broer', zegt ze. Ze was twee maanden zwanger toen haar man overleed door de bombardementen van Assad. De mensensmokkelaars zetten Noura en haar dochtertje zonder de beloofde zwemvesten op de boot. 'Nu we dat hebben overleefd, kunnen we ook nog wel zelf naar Duitsland reizen', zegt ze. Ze wil niet wachten op een EU-programma. Nu zijn de grenzen voor Syriërs nog open.

Op een reclamebord voor de deur van Kos Travels wordt de busreis naar de grens met Macedonië in het Arabisch aangeprezen.Beeld Nicola Zolin

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden