Lukt het China nu wel om roken uit te roeien?

De Chinese autoriteiten doen een nieuwe poging een hardnekkige gewoonte van vooral het mannelijk deel van de bevolking uit te roeien: roken in het openbaar.

Danseressen treden op voor anti-rookbanieren op het plein voor het Nationaal Stadion in Peking. Beeld Hollandse Hoogte

Vanaf vandaag geldt in Peking een absoluut rookverbod voor publieke ruimtes: van metro en bus via hotels en restaurants tot musea en zelfs maar in de buurt van ziekenhuizen en scholen. Ook zijn rood gekleurde slogans tegen roken in het straatbeeld verschenen en tabaksreclames in de ban gedaan.

Bovendien wordt op de burger een beroep gedaan bij de handhaving. Niet alleen is er een kliklijn, maar de overheidscampagne schrijft ook gebarentaal voor om anderen tot stoppen te manen.

Tekst loopt door onder afbeelding.

Dansers bij de start van de anti-rookcampagne. Beeld ap
Gebaren om anderen te vragen om te stoppen met roken Beeld -

Diep verankerd

Recidivisten komen met naam en toenaam op een overheidswebsite. Op overtreding staat een boete van 200 renminbi (circa dertig euro), twintig keer hoger dan de huidige boete. Een restaurant dat een roker niet van repliek dient, moet 1.500 euro betalen.

De Wereldgezondheidsorganisatie is enthousiast over het pakket maatregelen dat, aldus een woordvoerder 'een uistekend voorbeeld' vormt en 'tot de strengste regimes ter wereld behoort'. Maar in reacties van lokale media en burgers klinkt scepsis door over de handhaving.

Roken zit diep in de Chinese gewoontes verankerd - het aantal rokers op straat overtreft zichtbaar dat in westerse landen. Ongeveer de helft van de mannen staat als roker bekend, voor jongens van dertien tot vijftien jaar is dat al 11 procent. In totaal roken 300 miljoen Chinezen en ondervinden naar schatting 700 miljoen anderen de schadelijke gevolgen van meeroken. De kosten daarvan voor de gezondheidszorg zijn immens - jaarlijks overlijden ruim een miljoen Chinezen aan rokengerelateerde ziektes.

Beeld ap

Scepsis

Het vergrijzende China kan zich dat niet permitteren. Vandaar de strenge regels die nu in Peking van kracht worden en die mogelijk voor het hele land gaan gelden.

Blijft de vraag: gaat het verbod echt werken? Het is niet de eerste poging, want in 2011 werd ook al eens een landelijk rookverbod afgekondigd. Maar toen waren er veel ontsnappingsclausules en lag de boete een stuk lager.

Toch is er ook nu scepsis, getuige enquêtes onder de bevolking door Chinese media. Zo stelde China News Service vast dat 20 procent van de geënquêteerden 'geen idee' had van het bestaan van het verbod, terwijl 60 procent aangaf niet van plan te zijn andere burgers tot stoppen te manen. 'Ik ben geen politieagent. Ik kom zelf in de problemen als ik een roker direct aanspreek', zo legde een respondent uit. Velen blijken zich geen voorstelling van rookvrije restaurants te kunnen maken en zowel rokers als niet-rokers menen dat een boete van dertig euro onvoldoende afschrikt, aldus de enquête. Problematisch is tenslotte de internationaal gezien lage aanschafprijs: voor vijf renminbi (75 cent) is een pakje sigaretten te koop.

Het Olympisch Stadion in Peking is behangen met anti-rookvlaggen. Beeld getty
Beeld anp
Beeld anp
Beeld reuters
Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden