Luistert Trump naar strateeg of oproerkraaier?

Met het gezicht van de rechtse site Breitbart haalt de aanstaande president van de VS de 'alt-right' beweging de macht binnen.

Donald Trump en Reince Priebus tijdens de verkiezingsnacht.Beeld afp

Met de benoeming van Reince Priebus tot chefstaf en Steve Bannon tot chefstrateeg heeft Donald Trump de twee gezichten van zijn campagne ook letterlijk twee gezichten gegeven: dat van een pragmatische Republikein en dat van een rechtse oproerkraaier. Grote vraag: naar welke mond luistert de president straks het meest?

In zekere zin kon Trump niet anders. Priebus, een man met veel connecties in de Republikeinse partij, zal de verbindingsofficier worden tussen het Witte Huis en de Republikeinen in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden. Door Trumps gebrek aan netwerk en ervaring is hij veel afhankelijker van partij-insiders dan hij zelf in de campagne steeds heeft geroepen.

Dat betekende dat hij - volgens betrokkenen op aanraden van zijn dochter Ivanka en schoonzoon Jared Kushner - Steve Bannon moest passeren, de man die in augustus zijn campagne vlot trok toen die na de Republikeinse Conventie dreigde te stranden. Maar omdat Bannon de stem vertolkt van de roerige rechtse onder- buik die hem aan de macht heeft geholpen, moest Trump wel iets met hem. Chief Strategist and Senior Counselor mag Bannon straks op zijn visitekaartje zetten.

Steve Bannon luistert naar Trump tijdens een rally op 28 oktober.Beeld Hollandse Hoogte

Rechts-extremisten

Voor zijn allergrootste fans is dat een teleurstelling, maar met Bannon komt een man in het Witte Huis die vleugels heeft gegeven aan de 'alt-right' beweging in Amerika, de verzameling van nationalisten en rechts-extremisten die zeker online geen genade kennen met andersdenkenden. Bannon was vier jaar lang de baas van de rechtse website Breitbart, klimaatverandering is hier een samenzwering en in de winkel zijn T-shirts te koop met daarop 'Border Wall Construction Co.'

De kritiek is dan ook groot. 'Laten we er geen doekjes om winden: de realiteit is dat een witte nationalist benoemd is tot chefstrateeg van de regering-Trump', zei Democratisch congreslid Nancy Pelosi. 'Dit is een signaal dat Donald Trump de haat jegens immigranten en moslims en vrouwen rechtstreeks het Witte Huis binnenbrengt', zei Mark Potok van het Southern Poverty Law Center, een organisatie die extremisme in kaart brengt. Volgens Trump-vertrouweling Newt Gingrich valt dat wel mee, zei hij tegen Fox News. 'Ze doen alsof wat Breitbart ooit heeft gepubliceerd gelijkstaat aan Steve Bannon. Dat is kletskoek.'

Hoe dan ook haalt Trump een man binnen die te vergelijken is met iemand als Karl Rove, die tijdens de Bush-periode een ideologische rol op de achtergrond speelde en een van de inspiratiebronnen was voor de invasie van Irak. Bush kreeg te maken met twee rivaliserende teams (Rove, Paul Wolfowitz, Dick Cheney en Paul Rumsfeld versus minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell en consorten), waarbij de gematigde factie uiteindelijk het onderspit dolf.

Reince Priebus tijdens een bijeenkomst van de Republikeinse Partij in april.Beeld getty

De vraag is hoe Bannon en Priebus zich straks tot elkaar gaan verhouden. Beide rapporteren straks aan de president, staat in het persbericht van het transititieteam. Daarmee zijn de twee mannen op papier op hetzelfde hiërarchische niveau. Maar hoe pakt dat uit in de praktijk?

Priebus zal als klassieke Republikein de partijlijn proberen te bewaken, terwijl Bannon zijn eigen agenda heeft. Voor een deel overlappen die elkaar: zo zijn beide voor belastingverlaging en tegen Obamacare. Maar wat gebeurt er met immigratie? Houdt Bannon vol aan zijn xenofobe lijn, terwijl Priebus terugvalt op zijn advies uit 2013 om aardiger te zijn voor immigranten?

De vraag is vooral wat de ideologie van Bannon is. Er ligt geen harde theorie aan zijn tegenbeweging ten grondslag. Hij heeft een hekel aan alle heersende klassen. Maar wat wil hij nu hij daar zelf toe behoort?

De politiek incorrecte strateeg en de trouwe stafchef (+)

Wie zijn Reince Priebus en Steve Bannon eigenlijk? Lees het hier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden