Luisteren naar Goebbels' kersttoespraak

Joseph Goebbels. Beeld AP Photo/HO
Joseph Goebbels.Beeld AP Photo/HO

Oekraïne, 22 december 1943

Geen spoor van kerstsfeer te bespeuren. De gesprekken draaien erom of we een extra rantsoen zullen krijgen, en vooral: schnaps? Sinds ik bij deze divisie ben, hebben we geen schnaps gezien.

Zelden heb ik een gezicht zo snel zien opvrolijken als dat van onze gastvrouw, toen ze het woord schnaps hoorde. Ze weet dat we een vrije dag krijgen, en vroeg of ze de kachel wit moest maken - dat doen ze hier op feestdagen. Vandaag heeft onze slager Otto Schäfer een kalf geslacht. Ik heb de lever gebakken, drie pannen vol.

24 december

Dit is onze kerstdag: ik sta zoals altijd iets voor zes uur op, er is een streep morgenrood aan de hemel, daarboven grijs. Het is niet koud. Eerst ga ik naar de paarden, dan haal ik koffie, daarna wordt het stro waarop we slapen opgeschud en onder de bedden geveegd. Het kaf wordt onderin de haard verbrand. Intussen wast de een na de ander zich in de enige kom die voorhanden is.

Ik steek de kachel aan met het hout van een in stukken gehouwen munitiekist. Ik was de vette pannen, glibberend over de lemen vloer, een vies karweitje. Zodra er maar een spat water op de vloer komt, wordt hij spekglad.

Het slechte humeur van allen knapt steeds meer op - een reactie op Kerstmis. De divisie ontvangt de kerstgeschenken, die op een draagberrie naar binnen worden gesleept. Niet slecht: kerststollen, chocolade, gebak - enzovoorts.

Een onbekende eenheid arriveert, om bij ons naar de toespraak van Goebbels te komen luisteren. Woina, zegt de vrouw, een steeds herhaald woord. Woina, oorlog.

Erich Kuby (1910-2005), Duitse dienstplichtige militair en journalist. Ingekort fragment uit Mein Krieg - Aufzeichnungen aus 2129 Tagen. DTV, 1975.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden