Luis in de pels wordt de sensatie van de verkiezingen

De zege van Hans Smolders is een van de sensaties van deze verkiezingen. Nooit eerder werd een lokale partij de grootste in de Brabantse industriestad.

Peter de Graaf

Beeld Harry Heuts Photography

‘Het is allemaal simpel’, zegt Hans Smolders, oud-chauffeur van Pim Fortuyn, over de monsterzege van de Lijst Smolders (LST) in Tilburg. ‘Je moet gewoon in de haarvaten van de wijken zitten, en niet alleen drie weken voor de verkiezingen campagne voeren. Ik heb de afgelopen vier jaar campagne gevoerd.’

Hij zit donderdagmorgen met kleine oogjes – de nacht was kort – maar glunderend van oor tot oor aan de keukentafel in zijn woning in de Blaak, een welvarende wijk voor de ‘beter gesitueerden’ in Tilburg-West. LST heeft het zetelaantal bij de gemeenteraadsverkiezingen verdubbeld van vijf naar tien. Daardoor is zijn partij de grootste partij geworden in de Brabantse industriestad, nog voor D66 (in 2014 de grootste), dat bleef steken op negen zetels.

Jarenlang was Smolders de luis in de pels van de gevestigde orde in de zesde stad van Nederland. Hij hekelde en geselde de ‘regentenkliek’, waarbij vooral de PvdA het moest ontgelden. Mede door zijn toedoen sneuvelden jaren geleden drie wethouders en een burgemeester (Ruud Vreeman), vooral als gevolg van het financiële debacle met het Midi Theater, ook wel ‘Adje-theater’ genoemd, naar het vermaarde hulpje van Paul de Leeuw in diens tv-show.

Historische overwinning

En nu is het enfant terrible opeens de grootste geworden, en krijgt hij het voortouw bij de vorming van een nieuw college in Tilburg. Het succes van Smolders mag gerust de sensatie van deze verkiezingen worden genoemd. Het tekent ook de voortgaande opmars van de lokale partijen, die in heel Nederland een derde van de stemmen vergaarden. Smolders zelf spreekt van ‘een historische overwinning’. Nog nooit was een lokale partij de grootste in Tilburg.

‘Een man van het volk’ wordt hij genoemd, met hart voor Tilburg. Het grote publiek in Nederland kent hem nog steeds vooral als ‘chauffeur van Pim Fortuyn’, die in 2002 achter diens moordenaar Volkert van der G. aanholde. Daarvoor was hij een succesvol ijshockeyspeler, op internationaal niveau, bij de Tilburg Trappers, en een succesvol ondernemer in de koeltechniek. Hij bood zijn diensten destijds aan Fortuyn aan nadat hij in 2001 zijn bedrijf had verkocht en financieel ‘binnen was’.

Smolders was kort Tweede Kamerlid voor de LPF, dat al snel door interne ruzies uiteenspatte. In 2003 richtte hij zijn eigen Lijst Smolders Tilburg op. Een jaar later verscheen een onbekende man met een pistool voor zijn deur, die hem sommeerde te stoppen met de politiek. Smolders gaf er korte tijd de brui aan, maar keerde terug en haalde in 2006 vijf zetels bij de gemeenteraadsverkiezingen.

Vier jaar later verliet hij opnieuw de politiek, officieel wegens gezondheidsproblemen ‘als gevolg van de politieke spelletjes en valse beschuldigingen’. Maar in 2013 kondigde hij opnieuw zijn comeback aan. ‘Het is mijn burgerplicht om het wanbeleid een halt toe te roepen’, zei hij. In 2014 behaalde hij opnieuw vijf zetels.

Karaktermoord

‘Ze hebben jarenlang karaktermoord op me gepleegd’, zegt Smolders roerend in zijn koffie aan de keukentafel, een portret van Pim Fortuyn aan de wand. ‘Maar ze zullen me nu wel serieus moeten nemen.’ Hij heeft al een informateur op het oog. Hij wil ook zelf wethouder worden. ‘Ik heb de afgelopen jaren in de oppositie de geldverkwisting en het wanbeleid blootgelegd. Er zijn tientallen miljoenen euro’s zomaar door het putje gespoeld. In de coalitie kun je voorkomen dat al dat geld wordt verspild, nog voordat het in het putje verdwijnt.’

Maar het is de vraag of het Smolders lukt om een nieuw college te smeden. D66 heeft al voor de verkiezingen laten weten niet in een coalitie met de LST te gaan zitten. Volgens D66-lijsttrekker Berend de Vries is er ‘geen enkele partij die zo verschilt van de onze als de LST’. Bovendien hekelt hij de politieke stijl van Smolders. ‘Er is een wezenlijk verschil in mensbeeld: kijk je vanuit vertrouwen, zoals wij, of vanuit wantrouwen’, zei De Vries eerder in het Brabants Dagblad.

Op sociale media zijn donderdag veel enthousiaste reacties te lezen van Tilburgers die zeggen te hopen op een ander beleid in de stad. Maar er komen ook negatieve reacties op zijn monsteroverwinning. Zijn critici vrezen een afbraak van kunst en cultuur, en schamperen over Smolders wens om de hondenbelasting af te schaffen.

Hondenbelasting

Hij wil inderdaad een ander kunst- en cultuurbeleid, reageert de winnaar van de verkiezingen aan de keukentafel: ‘Dat is nu een ons-kent-ons-subsidiebeleid. Nieuwkomers krijgen geen kans, het is altijd de ouwe kliek die geld krijgt toegeschoven.’ En hij wil van de hondenbelasting af: ‘De vervuiler moet betalen. Wij willen beveiligers in de wijken die hard optreden tegen huisafval en ook tegen hondenbezitters die de poep niet opruimen. Waarom zou je hondenbelasting betalen als je keurig de poep van je hond opruimt?’

Smolders wordt gezien als een gewone Tilburgse volksjongen, ook al is hij redelijk vermogend, die vaak op zijn omafiets door de stad toert. ‘Op de fiets zie je zoveel meer dan in de auto’, merkt hij op. ‘Je ruikt meer, je hoort meer, je komt makkelijker in gesprek met de mensen.’

Hij kan het ook goed vinden met Thierry Baudet, vertelt hij. Ook Smolders vecht al jaren tegen het partijkartel. In de buurt hangen donderdag nog steeds veel posters met zijn hoofd voor het raam en in de straat. Ruim 20 procent van de Tilburgse stemmers heeft voor zijn partij gekozen. Maar ook sommige mensen die dat niet hebben gedaan, steunen hem. Verderop bij de Aldi zegt een oudere vrouw die haar witte hondje uitlaat: ‘Ik heb niet gestemd, ik heb niks met politiek. Maar ik zie overal zijn grote hoofd op de posters. Dus die Smolders zal wel unne goeie zijn.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden