'Luie generatie oorlogsjournalisten'

Een geslaagde volksopstand heeft het oog van de wereld nodig. Tunesië en Egypte vormen het jongste bewijs. Het Libische volk heeft dus een probleem. Want waar zijn de beelden van gebombardeerde betogers en brandende overheidsgebouwen? Dinsdag pas, een volle week na de eerste onlusten, kwam de eerste tv-journalist van CNN het land binnen. Waar blijft de rest van de pers?


Waar zijn de journalisten, vraagt ook Arnold Karskens zich af. 'Het valt me tegen hoor', zegt de oorlogsverslaggever van De Pers. 'Er zitten zoveel correspondenten in de regio, waar zijn ze? Ik snap wel dat je nu geen visum kan krijgen, maar dan zoek je toch een alternatief?'


Zelf reisde Karskens 'zeker 10 à 15 keer' illegaal landen in: Afghanistan, Angola, Eritrea, Cambodja. Een beetje oorlogsverslaggever neemt risico's, vindt hij. De journalisten van nu, 'een beetje een luie patatgeneratie', zijn volgens Karskens teveel gewend geraakt aan embedded berichtgeving. 'Die wachten tot ze bij de hand worden genomen. Zo werkt het niet: je moet vindingrijk zijn. Zoek de gaten in de ellenlange Libische grens. Die zijn er zeker. Gebruik je contacten.'


Karskens zou het wel weten. Ware het niet dat hij dezer weken zelf wordt opgeslokt door het proces tegen oorlogsmisdadiger Demjanjuk. Maar als het zo tam blijft, trekt hij 'als oude revolverheld op zijn witte hengst' richting Libië. Dat is beloofd.


Fotojournalist Jan-Joseph Stok reist al jaren naar brandhaarden in Afrika. Twee keer ging hij illegaal naar Darfur. Stok weet van een aantal internationale fotografen dat ze in Libië zijn. Op facebook leest hij hun berichten. 'Het zijn vooral jongens die voor een moslim kunnen doorgaan. Ik vermoed dat ze op een toeristenvisum reizen en zeggen dat ze familie gaan bezoeken.'


De meeste internationale persbureau's berichten al dagen vanuit buurland Egypte. Alleen Reuters plaatste berichten op de persrol vanuit Tripoli. Toch heeft het bureau geen correspondent in het land. 'We maken gebruik van stringers, lokale verslaggevers', zegt een woordvoerder. 'Die zaten er al. Zij bellen informatie door naar onze kantoren in Algerije of Marokko, die berichten weer naar Londen. Maar volgens mij staat een correspondent op het punt om de oostgrens over te steken.'


Het oosten van Libië zou niet meer in handen zijn van de staat. Over die oostgrens kwam ook CNN-journalist Ben Wedeman dinsdagochtend het land binnen, nabij het stadje Tobruk op zo'n 500 kilometer van Benghazi waar de onlusten en het geweld het hevigst waren. Meteen stuurde @bencnn zijn eerste twitterberichten de wereld in: 'De Libische kant van de grens wordt bewaakt door ongetrainde vrijwilligers met AK-47's. Geen paspoortformaliteiten.'


Het was ook de plek waar een verslaggever van nieuwszender Al Jazeera zich had verschanst om de usb-sticks met foto's van vluchtende Libiërs in ontvangst te nemen.


Harald Doornbos, correspondent van de GPD, heeft het ook gehoord, van de oostgrens. 'Ik wil natuurlijk naar Libië, maar of dat gaat lukken, is de vraag. Journalisten praten onderling allemaal met elkaar. Hoe komen we binnen, wat probeer jij?', zegt hij, vanaf het vliegveld in Dubai.


Doornbos overweegt, zoals meer journalisten in de loop van dinsdag, via Egypte naar de oostgrens af te reizen. Tegelijkertijd vindt hij het 'waanzin'. 'Door de woestijn reizen, stiekem de grens over - als het je al lukt is het een kamikaze-actie. Bij de eerste de beste agent of militair ben je verkocht. Overal zijn nu pro-regeringsmilities op straat, met je blonde hoofd zien ze je meteen. En zie dan nog maar eens bescherming te krijgen. Nederland kan diplomatiek niets betekenen als je illegaal het land bent binnen gegaan.'


'Je kon Libië toen het rustig was als journalist ook al niet in', zegt Gerbert van der Aa, die het boek Khaddafi's woestijn schreef. 'Ik heb het drie keer geprobeerd. Altijd afgewezen.'


Van der Aa reisde altijd op een toeristenvisum - dat ook nu niet te krijgen schijnt te zijn. 'Dan moest je wel verplicht met een gids op pad.' Ook Van der Aa heeft gehoord dat de oostgrens in handen van ballingen zou zijn. Of hij nu naar Libië wil? 'Nee, ik ben geen oorlogsjournalist, dat laat ik aan de Arnold Karskensen van deze wereld over.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden