Luid applaus voor een Amerikaanse nederlaag

De Amerikaanse soldaten zijn verslagen, de opstandelingen hebben gewonnen. De bioscoopzaal barst uit in applaus. Dat heeft James Cameron toch maar mooi voor elkaar gekregen, denk ik, terwijl ik na bijna drie uur de 3D-bril van mijn neus haal....

En Camerons film krijgt niet alleen hier aan de linksdraaiende Oostkust ovaties, maar ook in het patriottische Kentucky. Spoedig volgt de Oscar-regen.

Natuurlijk, de mensen klappen omdat Avatar een overweldigende ervaring is, waarin de verzonnen natuur op een verzonnen planeet volkomen levensecht lijkt. Maar Amerikaanse Avatar-bezoekers hopen ook vurig dat de ongerepte, blauwe Na’vi-krijgers, die een zijn met de natuur, niet van hun land worden verdreven. Ze leren met hoofdpersoon Jake Sully het imperialistische bedrijf en het huurlingenleger te haten. De Amerikanen verwoesten het oerwoud omdat ze grondstoffen voor energie nodig hebben. De eigen planeet is in 2154 immers reeds lang geplunderd.

Zo doet Cameron boete voor een erfzonde of twee: naast de vernieling van de aarde ook de massamoord op de Indianen die de stichting van Amerika mogelijk maakte.

En hij hekelt in zijn eenvoudige goed/fout-scenario ook nog Amerika’s huidige oorlogen. Zo kondigt de fascistoïde militaire commandant van de Amerikanen een preventieve aanval op het blauwe volkje aan ‘om terreur met terreur te vergelden’. Als dan ook nog de term shock and awe valt – u weet wel, van de inval in Irak – is helemaal duidelijk dat de bestverdienende film aller tijden een afrekening is met het Amerika van George W. Bush. Che Guevara in Star Wars-verpakking, schreef een criticus.

Rechtse commentatoren in Amerika zijn er niet blij mee. ‘Avatar is een grote, saaie, politiek correcte wraakfantasie vol haat jegens Amerika’, oordeelde de filmcriticus John Nolte. ‘Camerons wilden zijn onverdraaglijk nobel... ik kreeg zin om ze uit te roeien.’ De conservatieve auteur John Podhoretz hekelde de ‘haat jegens het leger en Amerikaanse instellingen, en de notie dat het gewoon niet cool is om een mens te zijn’.

Typisch iets voor Hollywood, vinden rechtse critici, dat het Amerikaanse volk al jaren overspoelt met onvrede, perversie en onrecht in hun land. De hit van twee jaar geleden was Wall-E, waarin de aarde onbewoonbaar is geworden en de mensen overleven in een commercieel ruimtestation. Ze zijn zo vet dat ze niet meer kunnen lopen en lurken voortdurend aan een soort milkshakes. Een allegorie met een koevoet.

Het mag harde zelfkritiek zijn die Hollywood ons voorhoudt, het is in eerste plaats uitstekend geproduceerd entertainment. Zou de linkse boodschap beklijven?

Bij Wall-E zaten we in de bioscoopzaal te lurken aan colabekers van een liter (de medium-maat). Na bij Avatar ons hoofd te hebben geschud over de plundering van de natuur, reden we naar huis in onze grote benzineslurpers. De klimaatwet, zo luidt de consensus in Washington, is politiek onhaalbaar omdat de Amerikanen het niet pikken als de energie duurder wordt.

De conservatieve critici hebben weinig te vrezen. Hollywood is als een hofnar: een grapje over de koning mag, maar hij moet toch vooral zijn publiek animeren.

Philippe Remarque

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden