interviewJoris Melkert (TU Delft)

Luchtvaartdeskundige Joris Melkert (TU Delft): ‘Dit duidt op een raketinslag’

Lichamen liggen afgedekt nabij de de plek van de crash.Beeld AP

Wat is er gebeurd met de Oekraïense Boeing 737 die woensdag bij Teheran neerstortte? Iran ontkende vrijdag opnieuw berichten van westerse inlichtingendiensten dat het toestel is neergehaald. Volgens docent luchtvaarttechniek Joris Melkert van de TU Delft wijst veel erop dat de Boeing uit de lucht is geschoten. 

Is de Boeing inderdaad neergehaald met een luchtdoelraket, afgaande op alle openbare informatie die u heeft gezien?

‘Het is technisch gezien een realistisch scenario. Er is toen plotseling iets gebeurd. Op de radarbeelden zie je dat het vliegtuig is gestart, dat het opstijgt maar dat kort daarna alles abrupt stopt. Er is plotseling niets meer. Dit duidt op een raketinslag. Als er een technisch probleem zou zijn geweest met het toestel, bijvoorbeeld omdat de motoren stoppen, dan zou je zien dat het nog gewoon doorvliegt. Het wordt dan een zweefvliegtuig. Op de radar zou je dan moeten zien dat het daalt. Maar dat zie je niet.

‘Er zijn ook andere scenario’s denkbaar. Bijvoorbeeld dat aan boord een bom is ontploft. Of dat er een technisch probleem was waardoor het uitzenden van de radargegevens is gestopt. Op de website Flightradar 24, waar al het luchtverkeer is te volgen, zie je een radarplaatje met de hoogte en de snelheid van het toestel. Dat stopt plotseling. Het is mogelijk dat door een technische oorzaak die radarbeelden niet meer konden worden uitgezonden. Maar dat is volgens mij minder waarschijnlijk.’

Wat vindt u van de Iraanse reactie? De autoriteiten blijven maar ontkennen dat de Boeing is neergehaald.

‘Die reactie is voorbarig. Normaal bij zo’n vliegtuigramp is dat je niets uitsluit. Het is merkwaardig als je al vanaf het begin stelt dat het toestel als gevolg van een technische oorzaak is neergestort en dat andere scenario’s volledig worden uitgesloten. Dat is niet verstandig van ze geweest.’

Ondersteunen de video’s die circuleren de theorie dat het toestel is neergehaald door een luchtdoelraket?

‘Op de beelden zie je een flits: dat is de inslag van de raket. Een luchtdoelraket heeft een explosieve kop voorzien van een sensor. Als de raket dicht bij het doelwit is, laat de sensor ’m ontploffen. Vervolgens wordt het vliegtuig doorboord met een wolk van metalen deeltjes. Op de beelden en foto’s van de wrakstukken zie je dat mogelijk de vleugel is getroffen. Er is een hagelpatroon zichtbaar, allemaal kleine gaatjes. Dat zou overeenkomen met de inslag van een luchtdoelraket.

Wrakstukken van het gecrashte vliegtuig.Beeld AP

‘Als het vliegtuig inderdaad is getroffen door een luchtdoelraket en in brand staat, stort hij neer. Met een snelheid van honderden kilometers per uur komt het naar beneden. Voordat het toestel de grond raakt, is waarschijnlijk al iedereen dood. De schokgolf van de raket moet gevoeld zijn door de passagiers. De Boeing was net opgestegen en had dus nog veel kerosine. Pas als zo’n toestel de grond raakt, wordt het een grote vuurbal en blijven er duizenden kleine stukjes over op de rampplek.’

Als de Boeing inderdaad is neergehaald, wat moet de Iraanse luchtafweereenheid dan hebben gedacht toen ze op de knop drukten?

‘Het toestel stortte neer uren nadat Iran, midden in de nacht, raketten had afgevuurd op twee Amerikaanse bases in Irak. Je houdt dan rekening met een Amerikaanse tegenaanval. Teheran is een logisch doelwit. Wellicht is er door deze luchtafweereenheid in paniek gereageerd. Je bent als militair al uren op. Je bent op van de zenuwen. Op je radarscherm zie je dan plotseling iets bewegen. Technisch gezien is dit een realistisch scenario van wat er toen is gebeurd.’

CONFLICT IRAN EN VS ZET RELATIES IN MIDDEN-OOSTEN OP SCHERP

Generaal Soleimani werd ‘de machtigste man van het Midden-Oosten’ genoemd. Begin januari kwam hij om bij een Amerikaanse drone-aanval in Irak. Wie was hij? Waarom nam Donald ‘America first’ Trump deze stap? En welke impact heeft de ramp met de Oekraïense Boeing 737-800 bij Teheran op de situatie in het Midden Oosten en de relatie tussen Iran en de VS? Lees al onze stukken in het dossier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden