Luchtvaart is meer een olieprobleem

De problemen bij Schiphol worden teruggebracht tot een geluidsprobleem. Veel belangrijker is dat het gaat om de belasting van het milieu, en een nakend tekort aan brandstof....

Philip Smith

Alle verhalen in de krant en op de tv over de groei van A Schiphol wekken bij mij het gevoel dat ik in een land van slaapwandelaars woon, die op een onafzienbare afgrond afsnellen. Het 'milieuprobleem' wordt omgetoverd in een geluidsprobleem. De echte milieuproblemen men door CO2-productie en nog essentiëler, het opraken van de brandstofreserves, worden voor het gemak onder tafel geschoven. 'Nederland mag niet achterblijven', roept de heer Cerfontaine. Dergelijke kreten worden gehoord uit de monden van staatsen zakenlieden in ieder ontwikkeld land, en zelfs in sommige onderontwikkelde landen. En dat ondanks het feit dat het definitieve einde van economische groei steeds sneller nadert. Het is onzeker wat er eerst gaat gebeuren: òf grote gedeelten van de wereld worden onbewoonbaar door mondiale opwarming, òf de olie raakt op, zodat de hele moderne samenleving in elkaar stort.

Wat het eerste betreft, zijn de in Kyoto aangekondigde wetenschappelijke waarschuwingen voor de noodzaak van een reductie tot zeker minder dan de helft van de CO2-uitstoot, willen wij mondiale opwarming de baas worden, gauw vergeten. Alle aandacht wordt gericht op het eerste, minimale, doel om tot een kleine vermindering voor 2012 te komen, alsof dat het eindstadium was. En zelfs daarop wordt grondig beknibbeld, door het probleem te ontdoen van de ethische inhoud. In plaats van de gewetensvraag te stellen: 'Zullen wij onze achterkleinkinderen een kans op leven laten?' wordt een 'waardenvrije' economische stellingname geponeerd waarin in plaats van reductie, het ruilen van 'carbon rights' de boventoon voert. Ethische waarden worden vervangen door een prijskaartje.

Wat het tweede betreft kan er geen twijfel meer over bestaan: het olietijdperk loopt ten einde. Sinds 1950 loopt de economische groei exact in de pas met het stijgen van oliegebruik. Als de olieproductie niet meer stijgt, is het afgelopen met de economische groei en dus met de groei van Schiphol. Op dit moment stijgt de olieproductie nog, maar de piek is zeker binnen tien jaar bereikt. Waarschijnlijk komt de piek al over drie of vier jaar. Na de piek zal de productie wegzakken met een moeilijk te schatten snelheid. De (rijke) wereld heeft zeer weinig tijd om te wennen aan een progressief afnemende toevloed van makkelijk te winnen en te transporteren petroleum. Maar éen ding is zeker, de economie van eindeloze groei zal voorbij zijn. Schiphol hoeft niet te sluiten, maar binnen tien tot vijftien jaar wordt het daar behoorlijk stil.

Te beweren dat er een einde komt aan de anderhalve eeuw lan-ge olie-zuippartij die de rijke wereld in een bijna continue groeiroes heeft gehouden, betekent ingaan tegen één van de belangrijkste dogma's van de neo-liberale economie. Die stelt (zonder overigens één spatje empirisch bewijs) dat er nooit een eind komt aan de vervangbaarheid van grondstoffen. Daarom raken de hier gepresenteerde feiten een zeer gevoelige zenuw, en men kan er op wachten dat verongelijkte economen zullen opstaan om te zeggen dat wat hier staat allemaal onzin is. Aan de ene kant zullen ze zeggen dat de olie helemaal niet opraakt en aan de andere dat er onbeperkte reserves andere brandstoffen beschikbaar zijn.

Raakt de olie dan werkelijk snel op? Dit blijkt onweerlegbaar uit een recent interview over de toekomst van olieproductie met de man die waarschijnlijk er meer van weet dan iemand anders op aarde, de CEO van ' s werelds grootste Energie Investeringbank, Simmons & Co. Het hele interview is te vinden op www. fromthewilderness. com. Daarin staat ook veel informatie over de recente 'blackout' in Amerika, die Simmons volledig aan deregulering, de darling van de Nederlandse regering, toeschrijft. Hij vertelt ook veel over de snel verdwijnende aardgasreserves in Amerika.

En al die andere fossiele brandstofreserves, wat is daarmee? Die zijn er wel, in enorme hoeveelheden. Maar het kolengestookte of met aardgas aangedreven vliegtuig moet nog uitgevonden worden, dus wordt de luchtvaart er niet mee geholpen.

En hoe zit het met kernenergie? De meesten beseffen niet dat kernenergie loopt op fossiele brandstof. Met elektrische energie maakt men echt geen staal of cement, waarvan een kleine miljoen ton nodig is voor de bouw van maar één goed beveiligde, moderne kerncentrale. Maar ook het delven en raffineren van de uraniumertsen en het later veilig begraven van de uitgewerkte hoogradioactieve brandstof-elementen zijn maar een paar van de vele andere stappen in de kernenergie brandstofcyclus die grote hoeveelheden fossiele brandstof eisen. Neen, kernenergie helpt de wereld niet uit de brand.

Hoe kon het zover komen dat de wereldeconomie, tegen ieders verwachting in, voor een 'zwart gat' staat? Dit hebben wij te danken aan het irrationele geloof dat velen, waaronder praktisch alle staats-en zakenlieden, hebben in de volstrekt onrealistische veronderstellingen die ten grondslag liggen aan wat doorgaat voor 'economische theorie'. Is de tijd niet gekomen om de waarde van de zogenaamde economische wetenschap op de korrel te nemen?

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden