Luchtmobiele Brigade helemaal af, maar wat nu

De Luchtmobiele Brigade is na tien jaar van oefenen en spullen kopen klaar, en in zijn geheel inzetbaar voor moeilijke vredesacties....

Stralen doen ze volop in de bittere Poolse kou, de apetrotse officieren van land-en luchtmacht. Blije gezichten te midden van gevechtshelikopters en rode baretten. Apache's hangen loom in de lucht, wakend over transportheli's waaronder voertuigen bungelen. Uit helikopters springen militairen die zich rap opstellen, in een halve cirkel, rond de landingsplaats.

En het stralen houdt maar niet op, van legerbevelhebber Marcel Urlings tot zijn luchtmacht-collega Dick Berlijn. Gepocht wordt er ook, zonder gêne. Want na het stealth-fregat van de marine, beschikt ook de landmacht over een eenheid die zich naar eigen zeggen tenminste, prima kan meten met de grote voorbeelden in de Verenigde Staten.

Waar een klein leger groot in wil zijn. 'We dachten dat we goed waren', houdt commandant Peter van Uhm van de Luchtmobiele Brigade zonder blikken of blozen zijn honderden manschappen voor. 'Maar je moet het ook laten zien. Nederland heeft er nu een schit-te-ren-de eenheid bij.' Op een vroegere Warschaupact-basis in West-Polen deed Luchtmobiel twee weken lang eindexamen en dinsdag slaagde de elite-eenheid van het leger.

Tien jaar nadat het eerste luchtmobiele bataljon van start is gegaan, is eindelijk de gehele brigade, tegenwoordig 11 Air Manoeuvre Brigade geheten, operationeel. En kan de politiek vanaf nu de rode baretten op pad sturen, mét hun Apache's, voor gevaarlijke, 'vredesafdwingende' acties. Zuid-Irak, zo riep brigade-generaal Van Uhm dinsdag, zou een logische eerste keuze zijn. Maar zal Den Haag het in de toekomst ook echt aandurven om de brigade op déze missies af te sturen?

Luchtmobiel die, ondersteund door Apache's, met geweld een vliegveld in Liberia inneemt? 'Het staat nog steeds in ons ambitieniveau, maar willen we dat ook?', betoogt brigade-generaal b. d Jelle Reitsma, oud-commandant van de 41e Lichte Brigade in Seedorf. 'Nederland, met name de politiek, moet zich daarover uitspreken. Wat willen we, ook gezien de huidige bezuinigingen, met onze krijgsmacht?'

Tien jaar Luchtmobiel is tien jaar volop berichten over Srebrenica, té weinig soldaten en een slecht imago. Nu de brigade, ooit bestempeld als het 'paradepaardje' van de landmacht, in zijn geheel inzetbaar is rijst de vraag of de eenheid niet achterhaald is. Past zo'n robuuste brigade, bij uitstek geschikt voor missies in het 'hogere geweldsspectrum', nog wel bij de Nederlandse krijgsmacht?

Een krijgsmacht die in de afgelopentien jaar slechts twee keer, in Bosnië in 1995 en in 1999 in Kosovo, meedeed aan heikele missies. Steeds betrof het hier de luchtmacht. Een terechte vraag is ook of de Apache, die een hoofdrol speelt in de snelle operaties van Luchtmobiel, té kwetsbaar is? Sinds 1993 wezen drie oorlogen, Kosovo, Afghanistan en laatst Irak, uit dat de dure high tech-heli nogal kwetsbaar is voor geweervuur en raketwerpers.

In Polen, waar zo'n vierduizend militairen van de brigade allerlei scenario's beoefenden, bekeek ook kapitein b. d Jean Debie van de militaire vakbond VBM/NOV de verrichtingen van de rode baretten.Met de brigade, meent Debie, kan Nederland een 'wezenlijke bijdrage' leveren aan het handhaven van de internationale rechtsorde.

Debie: 'We hebben nu een onderdeel dat voor zo'n taak is toegerust. En we moeten bereid zijn het in te zetten. Ik zie een verschuiving in de Kamer op dit punt. Men is nu minder bang voor acties in het hogere geweldsspectrum.' Deze ontwikkeling is ook voorzitter Aldert Hazenberg van de officiersvereniging NOV opgevallen. 'We kunnen deze moeilijke acties aan', zegt de luitenant-kolonel b. d. 'Maar de vraag is of de Kamer het ons straks zal toestaan.'

In een tent op de vliegbasis toont commandant Van Uhm de ruimte waar vandaan hij de grootschalige oefening, die het geïntegreerd optreden van heli's en soldaten moest aantonen, leidt. Slechts een paar laptops bevinden zich in de tent. De brigade-generaal maakt zich niet druk of de politiek, die steeds een afkeer toonde van risicovolle uitzendingen, in de toekomst wederom voorzichtig zal zijn.

Van Uhm: 'Tien jaar geleden hadden we ook niet gedacht dat de krijgsmacht in zoveel landen zou worden ingezet. In Irak zijn operaties uitgevoerd door de 101 Airborne Division waar wij ook volop in trainen. Elke commandant zou zich gelukkig prijzen als hij zo'n brigade tot zijn beschikking zou hebben.' Toch baart de kwetsbaarheid van de Apache's, onder andere tijdens acties van de 101e in Irak, zorgen.

Tijdens gevechten in Karbala werd één Apache, notabene de modernste versie, neergehaald. Van 28 andere heli's, werden 27 geraakt door geweervuur en RPGraketwerpers. In 2002 overkwam Amerikaanse Apache's in Afghanistan hetzelfde. Vliegers die aan deze operatie deelnamen, werden door de luchtmacht naar Nederland gehaald om te kijken of ze konden leren van de Amerikaanse ervaringen.

Commandant Ron Hagemeijer van de Tactische Helikopter Groep, waar de Apache's onder vallen, wacht nog op informatie wat er in Irak precies mis ging. Hagemeijer: 'Ik schoot in de lach toen de Iraki's riepen dat een boer de Apache had neergehaald met zijn geweer. Dat is een kans van één op een miljoen.' Beide commandanten geloven niet dat de brigade ooit hetzelfde te wachten staat. Van Uhm: 'Wij zetten de Apache's anders in dan de Amerikanen, waardoor we redelijk ver van de vijand kunnen wegblijven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden