Luchthavens verzamelen

Speelgoedfabrikanten houden hun spellen graag kort en simpel, dat verkoopt kennelijk lekker. Zo werd in de jaren dertig Monopoly afgekeurd, omdat een spel langer dan drie kwartier duurde en geen duidelijke race bevatte....

Ook Scrabble kwam de eerste maal niet door de selectie: te 'highbrow' en te gecompliceerd, zo luidde het deskundige vonnis. Dit doet denken aan het verhaal van de man die met een mooie, veelzijdige plot voor een film aan kwam zetten en kakelend werd uitgelachen, vooral wegens al die malle dooien aan het eind. Het bleek om Hamlet te gaan.

Schaakgrootmeester Hans Ree heeft wel eens het vermoeden geuit dat als iemand nu nog het schaakspel zou uitvinden, hij geen schijn van kans zou hebben om het in produktie te krijgen. De spelende consument is kennelijk moeilijker voorspelbaar en eigenwijzer dan de kopers van luiers of inlegkruisjes. Of slimmer dan de handel.

Hier twee monopoloïde spellen die geruime tijd geleden uit de handel zijn genomen, maar nog op menige vliering liggen. Nog wel verkrijgbaar (voor bijna zestig gulden) is daarentegen het simplistische en kneuterige Levensweg.

Carrière stamt uit de jaren zeventig, maar de tekeningetjes en de iele vormgeving doen eerder aan de jaren dertig denken. Hier zitten geen moordlustige magnaten rond de tafel, maar probeert de kleine man of vrouw een bovenmodale loopbaan bij elkaar te krabbelen. Met als droomcarrière: maanreiziger. Je kunt al kronkelend over het bord namaakgeld, salarisverhoging, gelukspunten en beroemdheidspunten verdienen en met veel daarvan, in een juiste combinatie, winnen. Vooral de toedeling van gelukspunten noopt tot mijmeren.

Als de rechtgeaarde agrariër, kennelijk van het gemengd bedrijf, zijn of haar merrie twee veulens ziet krijgen levert zulks geen rijkdom op, maar wel zes gelukspunten. Dat is blijkbaar dieper ingrijpend dan (kalver)verliefdheid op de universiteit: vier. De zeeman die een 'romantisch avontuur' op Hawaii beleeft, wordt echter weer acht punten gelukkiger, twee meer dan door een avondje uit op Broadway.

In de politiek en de handel is, zoals bekend, het mooie en diepe geluk schaars. In het eerste geval moet je een buitenlandse missie leiden (dat wordt lachen in Luxemburg) en in het tweede geval een knappe secretaresse toegewezen krijgen. Die wordt even hoog gewaardeerd als een binnen-academische liefde. Een filmcarrière belooft al helemaal weinig levensvreugde. Trouw gelijk Grace Kelly met een prins(es) en je krijgt wel zes beroemdheidspunten, maar slechts twee gelukspunten. Neem kort daarna toch vooral die secretaresse mee naar Hawaii.

Het spel is niet onaardig om te spelen. Wat minder pretentieus dan de andere volwassen monopoloïde spelen. Een meer doordachte en eigentijdse - maar niet te simpele - heruitgave zou er best mogen wezen.

Langer uit de handel is Jumbo Jet. Ook geen slechte, mits de spelregels flink op de helling gaan. Juist al dit gevlieg is te traag. De luchtvaart staat voor romantiek, tenzij je in de buurt van een luchthaven woont of vliegangst hebt, of gewoon van het milieu houdt. Jumbo Jet lijkt geschikt voor al dat vliegpersoneel dat in hotels op Broadway of Hawaii toch niks beters te doen heeft. De winnaar taxeer ik op vier gelukspunten.

Jumbo Jet heeft veel van Monolopy. De deelnemers worden directeuren van vliegmaatschappijen en zij verwerven luchthavens, alwaar een geland toestel van de concurrent een gepeperde rekening krijgt. Des te ruiger naarmate men zelf een of meer luchthavens van dezelfde geografische groep heeft. De Djakarta/Hong Kong-groep (vier) is moordend.

Luchthavens moeten verkregen worden door die te bezoeken en weer naar huis terug te vliegen. Dat gaat langzaam, temeer als men verzuimt de zinloze 'wereldreizen' uit het spel te knikkeren. En ten slotte zit iedereen vooral met losse luchthavens.

Waarom dan niet geruild (eventueel met bijbetaling) als bij Monopoly? Bijvoorbeeld als de meesten al hun acht luchthavens (het maximum) hebben. En nog eens als iemand wegens faillissement uit de race gegooid wordt, waarna het spel meestal wat inzakt. Flink ruilen zal de zaak bespoedigen, evenals een nieuwe bepaling dat de laatst overgebleven twee spelers tien in plaats van acht luchthavens mogen hebben en dus scherpere combinaties kunnen maken.

Er zijn liefst zestien vakken op het bord, waarop je een soort 'kanskaart' moet nemen. Dat is veel te veel en betekent onnodig geschuif met geld. Vier van die vakken is genoeg. Vervolgens zijn sommige van die kaarten veel te ingrijpend. Er wordt gestart met 250.000 gulden (van 'de sterkste munt ter wereld zonder waarde') en dat bezit loopt meestal terug. Maar wie acht luchthavens heeft, kan ineens door één kaartje voor 120.000 gulden het schip ingaan. Dat is te gek; eenderde daarvan is al bar.

Met enige stroomlijning is het geen slecht spel. 'Een luchtvaartmaatschappij beheren is moeilijker dan u denkt', zegt de doos. Dat valt mee, al moet er goed opgelet worden. En je wordt er een beetje megalomaan van. Dus eerder luchtvaartbons dan speelgoedfabrikant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.