Luchtafweer Kadhafi ernstig verzwakt na bombardementen

WASHINGTON/TRIPOLI/BENGHAZI - Kadhafi's troepen zijn 'geïsoleerd en in verwarring', volgens admiraal Gortney. De Libische leider kondigde opnieuw een staakt-het-vuren af. In Benghazi werden nog explosies gehoord.

Een opstandeling op de voorgrond, voor brandende doelen in Libië.Beeld reuters

De zaterdag begonnen luchtacties tegen de troepen van de Libische leider Moammar Kadhafi zijn tot nu succesvol verlopen, volgens de Amerikaanse legerleiding. Britse, Franse en Amerikaanse toestellen hebben de no-flyzone zo goed geëffectueerd. De Libische opmars naar Benghazi is gestuit. Kadhafi's eenheden zijn 'geïsoleerd en in verwarring', zei admiraal William Gortney in Washington.

Kadhafi kondigde zondagavond een staakt-het-vuren af. Dat deed hij vrijdag ook al, maar vervolgens zetten de Libische troepen hun opmars maar Benghazi gewoon voort. Of het nieuwe staakt-het-vuren wel serieus is, was gisteravond laat niet duidelijk. In Benghazi werd opnieuw schieten en het geluid van explosies gehoord. De Britse premier David Cameron toonde zich niet onder de indruk van Kadhafi's belofte.

Odyssey Dawn

Na het begin van operatie 'Odyssey Dawn' zaterdagmiddag bombardeerden Franse gevechtsvliegtuigen tanks en pantservoertuigen van Kadhafi's leger in de omgeving van Benghazi, dat nog in handen is van de opstandelingen. Enkele uren later vuurden Amerikaanse en Britse marineschepen ruim 110 kruisraketten af. Die waren vooral gericht op de luchtafweer bij steden in het westen en midden van het land, zoals Misurata, Sirte en de hoofdstad Tripoli.

'De aanvallen zijn zeer effectief geweest in het verzwakken van de luchtafweer van het regime', zei admiraal Gortney tegen verslaggevers in het Pentagon. 'Het regime heeft geen nieuwe acties ondernomen en er is geen radaractiviteit waargenomen.' Vooral de luchtdoelraketten die een gevaar konden vormen voor vliegtuigen op middelgrote en grote hoogte zouden zijn uitgeschakeld.

Fel uitgehaald

De Libische leider Kadhafi heeft zondag fel uitgehaald naar het Westen. In een televisietoespraak (waarbij alleen zijn stem was te horen) noemde hij de bombardementen 'terreurdaden'. Hij had het over 'koloniale kruisvaarders' die het hebben gemunt op de olie en de waardigheid van Libië. Kadhafi dreigde dat de deuren van de Libische wapendepots worden geopend en dat alle Libiërs bewapend zullen worden, met 'een miljoen' geweren.

Door de westerse luchtaanvallen zijn volgens Libië zeker 64 mensen omgekomen. Ziekenhuizen zouden zijn geraakt en beschadigd. De staatstelevisie meldde dat aanhangers van Kadhafi menselijke schilden hebben gevormd bij plaatsen die ook kunnen worden gebombardeerd.

Resolutie 1973

De coalitie die bereid is VN-resolutie 1973 (waarin de veiligheid van de Libische burgers wordt gewaarborgd) uit te voeren, groeide dit weekeinde gestaag. Ook Canada, Qatar, België, Denemarken en Italië nemen deel aan de militaire acties. Vier Deense straaljagers waren zondag actief boven Libië; niet duidelijk is of ze bommen hebben afgeworpen. Spanje, Nederland en Noorwegen hebben ook hun medewerking toegezegd.

Het geallieerde initiatief tegen Kadhafi liep zondag enige averij op doordat het hoofd van de Arabische Liga, de Egyptenaar Amr Moussa, het westerse optreden veroordeelde. Volgens hem gaan de acties veel verder dan was afgesproken. 'We wilden de bescherming van burgers, niet het bombarderen van burgers', zei hij.

Bijdragen

Vorige week was het de Arabische Liga die de diplomatieke impasse rond Libië doorbrak door aan te dringen op een resolutie van de Veiligheidsraad over een no-flyzone. Naast Qatar zal waarschijnlijk de Verenigde Arabische Emiraten ook een militaire bijdrage leveren.
De Amerikanen hebben deze dagen nog de leiding, maar zullen spoedig een stapje terug doen. Minister van Defensie Robert Gates opperde gisteravond dat de Britten de Fransen de leiding zullen nemen. Een NAVO-commando ligt volgens hem erg gevoelig in de Arabische wereld.

In het geallieerde kamp heerste onduidelijkheid over de vraag of verandering van regime het uiteindelijke doel van de militaire interventie in Libië. De Franse regering had die wens vorige week al uitgesproken en vrijdagavond noemde ook de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton het vertrek van Kadhafi als het 'uiteindelijke' doel van de operatie.

In VN-resolutie 1973, die de Veiligheidsraad donderdagavond aannam, wordt echter met geen woord gerept over de toekomst van het Libische regime.

Terughoudend

Ook Amerikaanse legerwoordvoerders waren dit weekend veel terughoudender dan de politici. De Amerikaanse chefstaf admiraal Mike Mullen zei voor de Amerikaanse televisie dat regime change niet het doel van het militair ingrijpen is. Hij zei zich te kunnen voorstellen dat Kadhafi aanblijft. Admiraal Gortney zei vanavond: 'We gaan niet achter Kadhafi aan.'

Boven de ambtswoning van Kadhafi in Tripoli werd zondagavond rook gezien, zo zeiden getuigen. Ook zou in de buurt zijn geschoten.

Brandende doelen van Kadhafi in Libië.Beeld reuters
Beeld reuters
Admiraal Gortney.Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden