AnalyseStikstof

Lucht blijft vervuild, ondanks lockdown. Zijn oude diesels dan toch niet zo smerig?

De A2 bij Maastricht.Beeld BSR Agency

Tussen alle onheilstijdingen sijpelde enkele weken geleden een flard goed nieuws: de luchtkwaliteit boven Europa is sterk verbeterd. Door alle lockdowns was er veel minder verkeer – de belangrijkste bron voor het schadelijke stikstofoxide (NOx) – en draaiden veel fabrieken minder hard. Dat bleek uit waarnemingen door aardobservatiesatelliet Sentinel-5P, die allerlei type luchtvervuiling zeer gedetailleerd meet. Ook de lucht boven Nederland werd allengs schoner.

Enkele dagen later volgde een domper: op straatniveau was niet zo veel merkbaar. Daar waar mensen wonen en ademen, bleek de lucht helemaal niet zo veel schoner, meldde onder meer het RIVM op basis van grondstations. Ook in Duitsland werden in diverse steden overschrijdingen van de Europese norm voor luchtkwaliteit gemeten tijdens de lockdown.

Daarop eiste de Duitse automobielorganisatie AvD onmiddellijke intrekking van het plan om oudere dieselauto’s te verbieden omdat die relatief veel NOx uitstoten. Volgens de autoclub is met de metingen op straatniveau aangetoond dat zo’n verbod geen enkel positief effect op de luchtkwaliteit zou hebben. Immers, de diesels rijden nu nauwelijks, maar schonere lucht levert dat niet op.

Zelfs in Stuttgart, een van de steden die er niet in slagen de Europese norm voor NOx te halen, leidde een verkeersafname van 40 procent in de spits niet tot schonere lucht. Volgens de AvD ging in de week na de lockdown de hoeveelheid NOx zelfs omhoog vergeleken met de twee maanden ervoor. Metingen in Kiel, Mainz, Wiesbaden en Würzburg lieten een vergelijkbaar beeld zien. Ook staatssecretaris van Verkeer Steffen Bilger zag op basis van de data niet langer grond voor de dieselban.

Wie heeft er gelijk? Dat observatiesatelliet Sentinel-5 een ander beeld geeft dan de grondstations, komt doordat deze de complete luchtlaag meet. Die wordt misschien schoner, aan de grond hoeft de lucht dan nog niet op te knappen, zegt onderzoeker luchtkwaliteit Joost Wesseling van het RIVM. ‘Maar als de afname van het verkeer langer duurt, zal de hoeveelheid NOx met 10 tot 20 procent dalen.’

Dat dit nu niet gebeurde, heeft vermoedelijk te maken met het weer. In de meetperiode was sprake van een tamelijk sterke oostenwind, die vervuilde lucht uit Oost-Europa aanvoerde. Daar draaien nog veel kolencentrales en worden woningen vaak verwarmd met houtstook – krachtige bronnen voor NOx. Als over een langere tijd wordt gemeten, zullen weersinvloeden minder zichtbaar zijn in de data, aldus het RIVM. De roep om een einde van de dieselban noemt Wesseling dan ook prematuur.

De stikstofcrisis woedt voort
Onder al het coronageweld kreeg het niet veel aandacht, maar minister Schouten mag de komende tien jaar 5 miljard euro extra spenderen om het stikstofprobleem aan te pakken. Goed nieuws – behalve dat de betrokken belangengroepen meteen alweer boos zijn: het geld wordt volgens iedereen verkeerd besteed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden