Lubbers: Nederlandse identiteit bestaat wél

Anders dan prinses Máxima vindt oud-premier Lubbers dat er wel een Nederlandse identiteit bestaat, al wordt die voortdurend bijgeslepen....

Door Paul Brill

Bekijk onder dit artikel de video van VK.TV

Lubbers zei dit zondag in een door de Volkskrant en De Rode Hoed georganiseerd debat met Paul Scheffer, auteur van het pas verschenen boek Het land van aankomst. Als eigenschappen waarom Nederlanders bekendstaan, noemde de ex-premier: initiatiefrijk, individualistisch, energiek, gierig.

Overigens zei Lubbers dat hij als verantwoordelijke premier Máxima beslist ook toestemming zou hebben gegeven voor de omstreden uitspraken die ze deed bij de presentatie van het WRR-rapport over identificatie met Nederland. Hij wees erop dat hij destijds al ijverde voor een vrijzinniger interpretatie van de ministeriële verantwoordelijkheid en dat hij koningin Beatrix meer ruimte had gegeven bepaalde kwesties aan de orde te stellen.

Complimenten
Aan het begin van het debat zwaaiden ze elkaar vooral complimenten toe. Paul Scheffer prees Ruud Lubbers om zijn toewijding aan de publieke zaak. Op zijn beurt roemde de oud-premier Scheffers pas verschenen boek, Het land van aankomst, waaruit hij enige citaten haalt die hem uit het hart zijn gegrepen. Maar uiteindelijk bleek er toch een behoorlijke kloof te lopen tussen beide mannen. Een tamelijk klassieke kloof tussen de christen-democraat die zich nu ‘thans worldconnector’ noemt en bovenal naar harmonie streeft, en de sociaal-democraat die de tegenstellingen wil blootleggen en het conflict niet schuwt.

Immigratie en integratie is een onderwerp dat juist door Scheffer hoog op de agenda is geplaatst. Zeven jaar geleden met zijn geruchtmakende artikel Het multiculturele drama, waarin hij betoogde dat Nederlandse bestuurders zich geen rekenschap gaven van de problemen die het vraagstuk van de integratie aan de onderkant van de samenleving schiep. En nu met zijn boek, dat een uitgebreid vervolg van dat artikel is, waarin ook de heftige gebeurtenissen sinds 2000 hun weerslag hebben gekregen. Van zijn kant heeft Lubbers zich onlangs in het debat gemengd met het boekje De vrees voorbij, dat uiting geeft aan zijn ontsteltenis over het ‘verkrampte’ Nederland dat hij bij terugkeer uit het buitenland aantrof en dat volgens hem dringend moet ‘ont-verdonken’.

Amerika
Dat laatste is een recept dat aan Scheffer maar zeer ten dele is besteed. ‘Immigratiebewegingen hebben altijd een conflictueuze inslag. Dat heb je ook gezien in het immigratieland Amerika, dat wel eens als model wordt aangeprezen, maar waar de komst van telkens weer nieuwe etnische groepen gepaard is gegaan met enorme problemen. Waarom? Omdat de integratie van nieuwkomers de samenleving en al haar instituties diep raakt.’

Het is verkeerd, betoogde Scheffer, om die problemen te bagatelliseren en de conflicten uit de weg te gaan. Dat is wat de Nederlandse elite volgens hem veel te lang heeft gedaan en tot zekere hoogte nog steeds doet. Foute praktijken van bepaalde groepen immigranten moeten onverbloemd aan de orde worden gesteld. Hij stoort zich aan het gemak waarmee door sommigen wordt verkondigd dat we nu allemaal wereldburger zijn en dat iedereen zich navenant dient te gedragen. ‘Het wereldburgerschap is een mooi ideaal. Maar de realiteit is dat de meeste Nederlanders geen wereldburger zijn. Ook niet de mensen die hun vakantie in een ver oord doorbrengen. Levens zijn veel meer aan specifieke plekken gebonden dan vaak wordt gedacht.’

Hij wilde geen namen noemen, maar de afgeladen zaal begreep uitstekend op wie hij doelde toen hij zei: ‘Ik vind het nogal hooghartig om jezelf tot wereldburger uit te roepen wanneer je in een gated community in Wassenaar woont.’

Lubbers kon zich voor een deel wel vinden in Scheffers analyse. ‘Ook ik heb de uitdaging van de immigratie te licht opgenomen.’ Maar de ‘worldconnector’ in hem ziet de oplossing toch vooral in een extra inspanning om de muren te slechten. ‘Afweren kan niet. We moeten de participatie van de allochtonen vergroten. Onze samenleving staat op een beslissend punt.’

Anders dan prinses Máxima vindt oud-premier Lubbers dat er wél degelijk een Nederlandse identiteit bestaat. Wat vindt u, bestaat er een pure Nederlandse identiteit?
Ja
Nee
stuur op tussenstand

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden