LPF of D66

Als de kiezer op 22 januari de bedoeling had zich tegen een terugkeer van het kabinet-Balkenende uit te spreken, is zijn gang naar de stembus vergeefs geweest....

Een voorstel van GroenLinks een lijmpoging te laten doen, werd maandag door de Tweede Kamer terecht afgewezen. Het debat maakte nog eens duidelijk dat CDA en PvdA eerder te lang hebben geprobeerd tot overeenstemming te komen, terwijl aan de belangrijkste voorwaarde niet was voldaan: de politieke wil samen te regeren.

Met name CDA-leider Balkenende kostte het moeite zijn opluchting over de mislukte formatie te verbergen. Toch gaat ook PvdA-leider Bos niet vrijuit. Waar Balkenende in elk geval duidelijk standpunten innam, wekte Bos meer dan eens de indruk zijn koers te laten bepalen door de stand van de onderhandelingen. Het leiderschap van beiden heeft hoe dan ook een forse deuk opgelopen.

Hetzelfde geldt voor het reeds geschonden aanzien van de politiek. Het lijkt lichtjaren geleden dat werd gediscussieerd over het falen van de 'gevestigde' partijen, over de noodzaak van een nieuwe manier van politiek bedrijven, over meer openheid en dualisme, over een regeerakkoord van niet meer dan een A-4'tje. Toch is er nog geen jaar verstreken sinds de 'opstand van de burgers' een schokgolf teweegbracht die de politieke verhoudingen voorgoed leek te veranderen. Het is tekenend dat juist nieuwe leiders als Balkenende en Bos bewijzen hoe taai die verhoudingen zijn.

Gelet op de jongste verkiezingsuitslag lag een coalitie van CDA en PvdA het meest voor de hand. Waar tot voor kort over een CDA-PvdA-kabinet werd gesproken als over een centrum-linkse coalitie, rijst echter de vraag of het CDA het centrum inmiddels niet heeft verlaten om zich definitief aan de rechterkant van het politieke spectrum te nestelen. Samenwerking met de VVD ligt dan meer voor de hand en Balkenende heeft daar ook geen geheim van gemaakt.

Een derde partij zal CDA en VVD in dat geval aan een meerderheid moeten helpen. Dat Balkenende voortgezette samenwerking met de LPF meerdere malen 'ongeloofwaardig' heeft genoemd, verhinderde hem de afgelopen dagen niet weer voorzichtig een opening te maken. Het is echter de vraag of Nederland zich na alle politieke onrust nog meer risico's kan permitteren. Het was D66-leider Dittrich die beide partijen maandag een alternatief bood. Los van de bestuurlijke ervaring die D66 met zich meebrengt, lijkt daar ook om inhoudelijke redenen veel voor te zeggen. Al droeg de draai van 180 graden die D66-leider Dittrich maandag tijdens het Kamerdebat maakte, evenmin bij aan de geloofwaardigheid van de politiek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden