LOZE STOERHEID

Soms gebruikt een minister de logica van de dronkaard die voor zijn deur de sleutels verliest en ze dan gaat zoeken bij de lantaarnpaal, omdat daar wel licht is....

Afgelopen week lekte een notitie uit van minister Van Boxtel, waarin hij een aanscherping bepleit van het beleid ten aanzien van gezinsvorming door migranten met een tijdelijke status. Het leidde onmiddellijk tot voorspelbare reacties. PvdA'er Bert Middel noemde de voorstellen 'inhumaan', terwijl de VVD opgetogen reageert dat de minister voor Grote Stedenbeleid nu ook beseft dat het zo niet langer kan. Niemand lijkt de moeite te nemen om te lezen wat er staat.

Wat is het geval? Aan de ene kant is er een serieuze kwestie. Gezinsvorming kan de integratie van hier levende migranten verzwakken. Als jongeren van Turkse of Marokkaanse afkomst hun bruid of bruidegom halen uit het land van herkomst, kan dat problemen opleveren. Maar Van Boxtels voorstellen hebben geen betrekking op deze groep. Zij hebben doorgaans een vaste verblijfsvergunning of de Nederlandse nationaliteit. Van Boxtel richt zich alleen op migranten met een tijdelijke status, vooral vluchtelingen.

De WRR heeft voorgesteld om deze groep ook het recht op gezinshereniging te ontnemen. De minister neemt dat niet over, want zo'n beperking van het recht op gezinshereniging zou ook in strijd zijn met het internationaal erkende recht op een gezinsleven (Artikel 8 van het Europese Verdrag van de Rechten van de mens). Hij wil ze alleen het recht op gezinsvorming ontnemen.

Dat klinkt wel stoer, maar is een loos gebaar. De huidige regelgeving maakt gezinsvorming door vluchtelingen met een tijdelijke status al zeer lastig. Allereerst is er de inkomenseis. Wie een bruid of bruidegom wil halen van buiten de EU moet minimaal een jaar een inkomen hebben van ongeveer 1700 gulden hebben (de bijstandsnorm voor een echtpaar). Een bijkomend probleem is dat vluchtelingen met een tijdelijke status niet naar het land van herkomst kunnen afreizen, want daarmee verliest hij zijn vluchtelingenstatus (zo gevaarlijk is het blijkbaar niet). De groep vluchtelingen die binnen drie jaar een nieuw gezin vormt met iemand van het land van herkomst is dus heel klein.

Ook de andere voorbeelden van de nieuwe strengheid zijn boterzacht. De minister wil dat de voorwaarden voor gezinshereniging in overeenstemming worden gebracht met die van andere Europese landen. Hij suggereert hiermee dat Nederland soft is. Er zijn inderdaad landen waar de maximumleeftijdgrens waarop kinderen mogen overkomen twaalf is en niet achttien zoals bij ons. Op tal van andere punten is Nederland echter strenger dan onze Europese buren. De eis dat het gezinshoofd één jaar lang het minimuminkomen moet verdienen is in Europa uitzonderlijk. Bovendien worden uitzendwerk en tijdelijke contracten hier niet meegerekend. Daarnaast is in Nederland de nationaliteit van de aanvrager niet van belang. Voor iedereen geldt hetzelfde regime. In andere landen kunnen de staatsburgers makkelijker een bruid van buiten halen dan buitenlandse ingezetenen. Europese harmonisatie kan de kansen vergroten voor Nederlanders van Turkse en Marokkaanse afkomst om een partner te halen uit het land van herkomst.

Waar komt deze non-discussie dan vandaan? Paranoïde beschouwers menen dat hier sprake is van een Fortuyn-effect. Van Boxtel wil Leefbaar Nederland de wind uit de zeilen nemen door ook in te spelen op xenofobe sentimenten.

Maar zo dom schat ik de D66'er niet in. Het is namelijk een onzinnige strategie. Toen Labour in Engeland elementen uit het conservatieve programma overnam, lag Margaret Thatcher daar niet wakker van. Volgens haar kiezen mensen altijd voor 'the real thing'. Als andere partijen meedoen aan de anti-buitenlanders retoriek, wint Leefbaar Nederland.

Op zijn best is het een slimme zet om de anti-buitenlanders retoriek te ontregelen. Met zijn huidige voorstellen lijkt hij immers streng, maar is het niet. Zo kan hij redelijk blijven in een stoer klimaat. Ik vrees echter dat zijn voorstellen een andere oorsprong hebben. Politici willen altijd daden stellen. Tegen de gezinsvorming van tweede generatie Turken en Marokkanen kan Van Boxtel weinig doen zonder verdragen te schenden. Dus wordt wetgeving losgelaten op een andere groep die weliswaar geen probleem vormt, maar wel aangepakt kan worden. Dat is de logica van de dronkaard die zijn sleutels zoekt waar het hem het beste uitkomt.

De fixatie op strenge wetgeving, ontkent ook volledig het zelfcorrigerend vermogen van de betreffende groepen. Vijftien jaar geleden stimuleerde de Turkse organisatie Milli Görüs haar leden om een huwelijkspartner in Turkije te zoeken. Nu ontmoedigt de organisatie dat. Niet om de minister ter wille te zijn, maar omdat veel van die huwelijken kapot gaan. De cultuurverschillen tussen in Nederland en in Turkije opgegroeide jongereren blijken vaak domweg te groot.

Maar de discussie daarover moet niet worden gevoerd door politici maar door de jongeren zelf. Zij moeten beseffen dat één geloof op twee kussens geen garantie is voor geluk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden