Low budget Toscane in Bulgarije

De Bulgaarse dorpen lopen in rap tempo leeg. Gelukkig strijken er steeds meer Britse pensionado's neer op de heuvels. 'Het is hier nu de beste tijd om te kopen.'

GOSTILITSA - In het cultureel centrum van Gostilitsa, een armoedig dorp in de heuvels van Noord-Bulgarije, proberen ze met opbeurende slogans de moed erin te houden. 'Je moet vandaag leven, want gisteren komt nooit meer terug en morgen komt misschien niet', bericht een poster in de leeszaal. De bibliothecaresse kent een nóg betere: 'Om wijn te drinken moet je gezond zijn en om gezond te zijn moet je wijn drinken.'


Een beetje humor kunnen ze in het cultureel centrum best gebruiken. De enigen die gebruik maken van de beschikbare computers zijn enkele zigeunerkinderen. Ze zitten in Gostilitsa op het internaat. Gelukkig maar. Zonder hen had de plaatselijke school allang gesloten moeten worden.


Kinderen wonen er bijna niet meer in het met uitsterven bedreigde dorp. De meeste van de 250 inwoners zijn de middelbare leeftijd allang gepasseerd, met alle gevolgen vandien voor de plaatselijke economie. Het winkelpaviljoen staat er leeg en verlaten bij. Op tal van huizen staat 'Te koop' geschilderd, met daaronder een telefoonnummer.


De hoop een huizenkoper te vinden is minder ijdel dan je hier zou verwachten. Sinds Bulgarije bijna vijf jaar geleden lid werd van de Europese Unie, is in het dorp een troep vreemde vogels neergestreken. Wel twintig huizen zijn door buitenlanders gekocht, vooral door Britten. Een deel van hen heeft hier zich permanent gevestigd.


Twee van hen, Dave en Sally Rickard, zitten in de wachtkamer van het medisch centrum op de wekelijkse visite van de dokter te wachten. 'Ons Bulgaars is nog niet alles', grappen ze tot vermaak van de vier Bulgaren in de wachtkamer, 'maar de belangrijkste woorden kennen we wel: bier, wijn, wodka'.


Een bejaarde Bulgaar, die net bij de dokter vandaan komt, wil niet onderdoen voor het Britse koppel. 'Ik mag dan wel doof zijn', zegt hij, terwijl hij met zijn stok salueert, 'maar als je mij vervloekt, zal ik je een lesje leren.'


De Rickards verhuisden vijf jaar geleden naar Gostilitsa, nadat ze een artikel in een Brits tijdschrift hadden gelezen over de voordelen van een tweede huis in Bulgarije. Sinds hun komst hebben ze het oude Bulgaarse huis opgewaardeerd tot een ommuurde villa met zwembad. Ze leiden er een luilekkerleventje. Sinds de crisis is het leven weliswaar een beetje duurder geworden, maar bier kost nog altijd minder dan een pond, lacht Dave, een gepensioneerde vliegtuigingenieur. Het enige nadeel is volgens hem de aanwezigheid van Britten. 'Het laatste wat ik hier wil, is andere Britten ontmoeten.'


Maar aan de Britten valt op het Bulgaarse platteland moeilijk te ontkomen. Vooral in de buurt van Veliko Tarnovo, een schilderachtige stad in het noorden van Bulgarije, wemelt het van de Britten. De reden is simpel. Voor het zuiden van Frankrijk of Spanje, de natuurlijke bestemmingen van de Engelse gepensioneerden, hoeft deze streek qua schoonheid niet onder te doen, maar het is hier wel stukken goedkoper. Ook zijn de mensen er vriendelijker. Dave, met zijn typische Britse humor: 'Ik ben geen fan van de Fransen en zij zijn geen fan van mij.'


Met de gastvrije Bulgaren hebben de Rickards die problemen niet. De enige inwoner met wie hij overhoop heeft gelegen is de zoon van zijn buurvrouw, een fan van heavy metal die zijn buren 's ochtends graag op een gratis concert trakteerde. Het hield pas op toen Dave zijn eigen luidsprekers van 1.000 watt voor zijn huis installeerde en Vivaldi opzette.


Zijn buurvrouw hield daaraan een antipathie over voor alles wat Brits is. 'Hij verdient 8.000 lev (4.000 euro) per maand, maar als ze iemand nodig hebben, proberen ze af te pingelen op een uurloon van 2,5 lev', zegt ze.


Voor veel Britten in Bulgarije is dat pingelen echter bittere noodzaak. David: 'Ze verkopen hun huis in Groot-Brittanië voor 100 duizend pond, kopen voor de helft van dat geld een huis in Bulgarije, en dan denken ze dat de rest genoeg is om nooit meer te hoeven werken. Of ze denken dat ze hier als computer ingenieur een job zullen vinden. Maar de Bulgaren hebben helemaal geen computer ingenieur nodig.'


Voorlopig hebben die schaduwzijden weinig invloed op de internationale belangstelling. Ondanks de crisis blijven de vaak jonge buitenlanders toestromen. 'Nu is de beste tijd om te kopen', meent Billy Evans, een oud-matroos met de tattoo van een anker op zijn arm. Evans heeft in een naburig dorp zijn tenten opgeslagen. 'Het is goedkoper dan tijdens de boom van vier jaar geleden.'


De in Liverpool geboren en getogen Evans ('Als je mij in tweeën zou snijden, ben ik nog helemaal Liverpool') stopte eerder dit jaar met zijn baan in de Rotterdamse haven, verliet zijn woonplaats Capelle aan den IJssel om naar Bulgarije te verhuizen. Naar Capelle krijg je hem niet meer terug. 'Waarom zou ik naar Nederland terugkeren als ik hier kan leven? Voor mijn Volkswagen Golf betaal ik hier 93 euro per jaar, evenveel als in Nederland per maand.' Zijn vrouw, die in Nederland voor de Verenigde Naties werkt, is van plan hem binnenkort achterna te komen.


Evans heeft de lokale pub overgenomen. Vanaf het terras van zijn zaak is een indrukwekkende rotspartij te zien. 'Waar vind je nog dergelijke vergezichten', mijmert hij. 'Niet in Nederland. Niets te doen daar, niets te zien. Verschrikkelijk. Zeker als je in Capelle aan den IJssel woont.'


JONGEREN KOM JE AMPER TEGEN OP HET BULGAARSE PLATTELAND, DIE ZIJN ALLANG VERTROKKEN

Volgens de laatste bevolkingstelling is het aantal inwoners van Bulgarije sinds 1989 met een vijfde gedaald. Bulgarije zou nu nog 7,3 miljoen inwoners tellen, tegen 9 miljoen in 1989. Vooral de laatste tien jaar verliep de ontvolking in hoog tempo.


De oorzaken daarvan zijn dezelfde als in de meeste andere landen die hun inwonertal zien dalen: lage geboortecijfers en hoge emigratie. Vooral het Bulgaarse platteland loopt leeg. Jongeren kom je er amper tegen. Zij zoeken een betere toekomst in de hoofdstad Sofia of het buitenland. Veel dorpen zijn uitgestorven.


Maar sinds Bulgarije lid is van de Europese Unie trekt het land steeds meer buitenlanders. Vooral Britten voelen zich aangesproken door het warme klimaat en de lage lokale prijzen. Topper is de streek rond Veliko Tarnovo, een gebied in het noorden van Bulgarije met een hoge concentratie van spookstadjes. Voor de lokale bewoners heeft dit gebied geen toekomst, maar voor de nieuwkomers uit het Westen is het een prachtige regio die hen aan de Italiaanse streek Toscane doet denken.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden