Louter lof voor tentoonstelling Marlene Dumas in Stedelijk Museum

De bijzondere overzichtstentoostelling van het werk van Marlene Dumas in het Stedelijk Museum in Amsterdam kan zonder uitzondering op zeer lovende kritieken rekenen. De tentoonstelling is sinds gisteren open voor het publiek en loopt tot en met 4 januari. Een overzicht:

Dead Marilyn, 2008Beeld Marlene Dumas/ Zeno X Gallery / foto Peter Cox

De Volkskrant: 'de gelegenheid de ogen eens goed uit te wrijven'(*****)

In de Volkskrant van zaterdag een twee pagina's tellende recensie van Rutger Pontzen. Vijf sterren voor een tentoonstelling (te lezen via Blendle) die je laat nadenken over hoe bepalend foto's zijn in de beeldvorming van wat er in de wereld gaande is.

'(...) de echte uitdaging ligt er natuurlijk in hoe u, als krantenlezer, na het zien van deze tentoonstelling de dagelijkse hoeveelheid nieuws- en tijdschriftfoto's zal bekijken. Of u het leed bij een joodse begrafenis kan vergelijken met het verdriet bij een Palestijnse. Of u blote borsten zal interpreteren als tekens van seksuele vrijheid, uitbuiting of boetedoening. Of de betrouwbaarheid van Obama nog correspondeert met zijn steeds grijzer wordende haar en vermoeide blik. Of de daadkracht van Poetin zich toont in zijn judoprestaties of zijn lege gezicht met varkensoogjes.

Want de drietrapsraket van Dumas werkt ook in omgekeerde richting: van de schilderkunst terug naar de fotografie, en van foto terug naar wat er er is gebeurd en wie iemand is. Dumas' schilderijen laten u beseffen dat u elke dag met beeldmateriaal en dus beeldvorming wordt geconfronteerd. Als bevestiging van uw vooroordelen óf als bijstelling van wat u al wist. Dankzij de overzichtstentoonstelling van Dumas staat u, dagelijks bij het openslaan van de krant, voor de vraag: wat zie ik eigenlijk? En wat betekent het?'

De Pelgrim van Marlene Dumas, een schilderij van Osama bin LadenBeeld anp

Het Parool: Consequent inconsequent oeuvre (****)
'Deze overzichtstentoonstelling laat zien dat Dumas' manier van schilderen in de loop der tijd nauwelijks is veranderd. Al in de jaren tachtig beschikte ze over een arsenaal aan technieken die ze nog steeds hanteert. Soms is de verf bijna droog op het doek gezet, andere delen zijn juist heel vloeibaar opgebracht, als in een aquarel. De kleuren kunnen knallen, maar de kunstenaar beperkt zich ook vaak tot grijs en zwart. Dumas is in haar oeuvre consequent inconsequent gebleven.

Dat oeuvre begon omstreeks 1980, toen de figuratieve schilderkunst in heel Europa een revival doormaakte. Ogenschijnlijk heeft Dumas' werk veel gemeen met de expressionistische verfgebaren die vooral met deze nieuwe stroming worden geassocieerd. Maar The Image as Burden maakt duidelijk dat haar belangstelling vanaf het begin ook een conceptuele kant had. Dumas reflecteert vanaf het begin op het hergebruik van beelden in de massamedia. En keer op keer gaat emotionele betrokkenheid gepaard aan overpeinzingen en distantie.'

Beeld Marlene Dumas

NRC Handelsblad: Werkelijkheid in de houdgreep (****)
Ook vier sterren in het NRC. Het mooie aan deze tentoonstelling is, schrijft Hans den Hartog Jager, dat dat je de worsteling tussen kunstenaar, beeld en werkelijkheid tot in de details kunt volgen.

'Dat ook The Neighbour ontbreekt, Dumas' indringende portret van Theo van Gogh-moordenaar Mohammed B. en misschien wel haar bekendste schilderij, is voor de fanatieke Dumas-volgers (die het doek al telkens in de vaste opstelling van het Stedelijk gingen bekijken) nog wel te begrijpen. Maar voor het grotere publiek dat het museum met deze expositie onmiskenbaar wil bereiken, is het net of je een Rembrandt-tentoonstelling organiseert, maar zijn Anatomische les weglaat omdat 'we die nu wel kennen'.

Die redeneerfout telt hier dubbel: als de tentoonstelling namelijk één ding laat zien, dan is het dat je op goede beelden (zoals die van Dumas) nooit uitgekeken raakt; dat je ze niet vaak genoeg kunt zien; dat ze in iedere context weer nieuwe en spannende ideeën opleveren. Er schuilt dus een gemiste kans achter The Image is Burden. Desondanks: een expositie die niemand mag missen.'

The Widow, 2013Beeld Marlene Dumas/ Zeno X Gallery / foto Peter Cox

De Tijd: De Priemende blikken van Marlene Dumas
Geen sterren van de Vlaamse krant De Tijd. Wel spreekt het dagblad van 'een niet te missen retrospectieve'.

'Honderd paar dwingende ogen lijken je aan te staren als je het einde van 'The Image as Burden' hebt bereikt. Je deinst er haast voor terug om zelf te kijken. Alsof de blikken van het monumentale werk 'Models' je ervan willen weerhouden de trap weer naar beneden te nemen. Wil je echt wel weg, vragen ze. Het antwoord is nee. De expo van Dumas is er een waarin je kan blijven ronddwalen. Omdat haar schilderijen en tekeningen nooit helemaal hun geheimen lijken prijs te geven. Keer op keer verschuift de inbeelding. Maar ook omdat haar schilderijen een weerbarstige schoonheid uitstralen. Een schoonheid met een randje, waar je nooit genoeg van krijgt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden