Lott wordt Clintons belangrijkste tegenspeler

Senator Trent Lott, die Bob Dole opvolgde als meerderheidsleider in de Senaat, is een conservatieve Republikein die het president Clinton de komende vier jaar zeer moeilijk kan maken....

PRESIDENT Clinton wil in zijn tweede termijn regeren vanuit 'het levenskrachtige centrum' van de Amerikaanse politiek. Hoe dit begrip van de historicus Arthur Schlesinger jr. in de komende vier jaar praktische vorm zal krijgen, hangt niet alleen van Clinton af. De nieuwe king of the Capitol Hill, senator Trent Lott uit Mississippi, zal als de Republikeinse meerderheidsleider in de Senaat een minstens zo belangrijke rol gaan spelen.

Sterker nog, Lott bepaalt of Clintons tweede termijn in wetgevend opzicht productief is of uitloopt op een mislukking. Lott zal ook een doorslaggevende rol spelen als het Congres moet besluiten over het instellen van onderzoeken naar Clintons banden met buitenlandse geldschieters.

'Senator Lott is zonder enige twijfel de belangrijkste woordvoerder van de Republikeinse zaak geworden. Dole en Kemp zijn uitgeschakeld', denkt Thomas Mann, politicoloog, auteur van vele boeken over de regering en het Congres en verbonden aan het Brookings Instituut, een belangrijke denktank in Washington.

'De voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Newt Gingrich, is de meest impopulaire politicus van het land. Lott beschikt in zijn partij over veel krediet en zijn machtspositie in de Senaat is na het vertrek van Dole onomstreden. Hij zal het vacuüm in de top van de Republikeinse Partij opvullen. Lott is de belangrijkste tegenspeler van de president geworden', aldus Mann.

Lott is een oudgediende in het Congres. Zestien jaar lang maakte hij deel uit van het Huis van Afgevaardigden en sinds 1988 is hij lid van de Senaat. Zijn stemgedrag in al die jaren is dat van een onversneden conservatief die consequent de rol van de overheid wil verkleinen, het bedrijfsleven wil bevrijden van overheidsregels en de belastingen wil verlagen zonder te bezuinigen op defensie.

Hij was een van de weinige senatoren die zich in 1994 meteen schaarden achter het 'Contract met Amerika' en de Republikeinse Revolutie van Newt Gingrich. Zijn conservatieve staat van dienst is onomstreden en hij geldt als een scherp debater.

Als jongste Republikeinse afgevaardigde verdedigde Lott in 1974 Nixon tijdens de hoorzittingen over het afzetten van de president. Jarenlang behoorde hij tot de minderheid van relatief jonge Republikeinen die niet alleen vochten tegen de Democraten, maar ook tegen de gematigde krachten in hun eigen partij, onder wie president Bush.

Na het vertrek van Dole bleek Lott tot grote verrassing van het Witte Huis en menig Democraat tamelijk soepel in het sluiten van compromissen. In de laatste maanden van het geruchtmakende 104de Congres werden akkoorden bereikt over het verhogen van het minimumloon, de hervorming van de gezondheidszorg en de meest drastische aanpassing van de bijstandswet in zestig jaar.

Niemand dringt door tot het top-echelon van het Congres zonder over goede communicatieve en diplomatieke gaven te beschikken. Lott is dankzij zijn zuidelijke wellevendheid niet alleen populair onder Republikeinen, maar ook onder Democraten die in hem weliswaar een harde conservatief zien, maar ook een dealmaker.

Clinton en Lott hebben veel gemeen. Zij komen allebei uit kleine, zuidelijke staten en groeiden op in arme arbeidersgezinnen met sterke moeders en zwakke vaders. Vader Lott was een havenarbeider en een alcoholist die in 1969 stierf na een auto-ongeluk. Clinton en Lott zijn Baptisten en begonnen hun politieke carrières in dienst van Democratische Congresleden.

Clinton bleef Democraat, maar Lott stapte zoals vele zuidelijke Democraten in de tweede helft van de jaren zestig over naar de Republikeinse Partij, uit onvrede met de steeds linksere koers van de Democratische Partij.

De president en de meerderheidsleider hebben verder in hun carrières allebei veelvuldig gebruik gemaakt van Dick Morris, de politieke raadgever die in augustus in opspraak raakte en het Witte Huis moest verlaten. Terwijl Morris werkte voor Trent Lott bleef hij altijd in contact met Clinton.

Lott is het tot op zekere hoogte eens met Clintons uitleg van de uitkomst van de verkiezingen. De president ziet de uitslag als een signaal dat de bevolking van de Democratische regering en het in meerderheid Republikeinse Congres samenwerking en concrete resultaten eist, en geen blokkerende ideologische botsingen wil zien.

'Dat is juist', zei Lott zondag in Meet the Press van NBC, 'maar er schuilt toch ook heel duidelijk een conservatief mandaat in deze verkiezingen. De Republikeinse meerderheid in het Congres bleef ondanks zware inspanningen van de vakbeweging in stand. President Clinton heeft zijn herverkiezing grotendeels te danken aan het feit dat hij de laatste twee jaar Republikeinse issues heeft omhelsd, zoals een evenwichtige begroting, belastingverlaging en bijstandshervorming.'

Met andere woorden, Lott is bereid met Clinton samen te werken als 'het levenskrachtige centrum' zich maar naar rechts blijft bewegen. Achter veel zuidelijke charme, een brede lach en veel teksten over de noodzaak tot samenwerking werd het conservatieve gezicht van Lott weer even zichtbaar.

Oscar Garschagen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden