Nieuws Ervaringsdeskundigen GGZ

Lotgenotenhulp GGZ wordt steeds professioneler: aantal ervaringsdeskundigen met hbo-diploma groeit

Ervaringsdeskundigen in de geestelijke gezondheidszorg worden steeds professioneler. Werknemers die hun eigen ervaringen met bijvoorbeeld depressie, psychose of eetstoornissen inzetten om anderen met dezelfde klachten te helpen, volgen hiervoor steeds vaker een hbo-opleiding. Voorheen volstonden cursussen.

GGZ Noord-Holland-Noord gaat voorop in het gebruik van ervaringsdeskundigen. Nanette Waterhout (links), die kampte met depressies, probeert er ‘gelijkgestemden’ te helpen. Beeld Marcel van den Bergh

Veel ggz-organisaties willen zo’n hbo-opleiding, vooruitlopend op het moment dat ervaringsdeskundigen officieel declarabel worden bij de zorgverzekeraars. Dit is volgens planning volgend jaar. Sinds dit studiejaar biedt de Hogeschool van Amsterdam zo’n hbo-opleiding aan. Na de Hanze Hogeschool Groningen (sinds 2011) en Fontys in Eindhoven (sinds 2016) is dit de derde hbo-opleiding tot ervaringsdeskundige.Hiernaast biedt de Hogeschool Windesheim in Zwolle cursussen voor nascholing of specialisatie. Sinds 2004 zijn er al gerichte opleidingen voor op mbo-niveau.

De nieuwe Amsterdamse hbo-opleiding ervaringsdeskundigheid in zorg en welzijn duurt twee jaar in deeltijd. ‘Tien grote ggz-instellingen vroegen ons of wij deze opleiding wilden opzetten’, zegt opleidingsmanager sociaal werk Samme Grünfeld van de HvA. ‘Studenten leren hier onder meer hoe zij anderen kunnen ondersteunen in hun herstel en wat de rol van ervaringsdeskundigen is in de ggz en het welzijnswerk.’

Ggz-organisaties hechten waarde aan dergelijke opleidingen niet alleen om de groeiende groep ervaringsdeskundigen beter te kunnen inzetten, maar vooral ook omdat de financiering nog een knelpunt is. Tot nog toe betalen veel instellingen de ervaringsdeskundige werknemers uit bijvoorbeeld het overheadbudget of potjes voor innovatie. Staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid) wil dat de ervaringsdeskundige per 2020 een officieel beroep wordt, betaald via reguliere tarieven, ook om zo de wachttijden in de ggz te bekorten. De Nederlandse Zorgautoriteit gaat binnenkort in een experiment onderzoeken hoe het werk van de ervaringsdeskundige gedeclareerd kan worden bij de zorgverzekeraars.

Ervaringsdeskundigen kwamen op toen in de jaren negentig patiëntenverenigingen psychiatrische patiënten lieten begeleiden door gelijkgestemden. Ze bleken baat te hebben bij gesprekken met iemand die hun ervaringen van binnenuit begreep en die als hoopvol voorbeeld kon dienen. Inmiddels biedt het beroep van ervaringsdeskundige psychiatrische patiënten bovendien een nieuw carrièreperspectief.

‘Het is mooi dat de psychische kwetsbaarheid, waardoor mensen zich gestigmatiseerd kunnen voelen, nu ook een rijke bron blijkt te zijn om hulp te bieden aan anderen’, zegt voorzitter Wilma Boevink van de Vereniging van Ervaringsdeskundigen. ‘Uit de losse pols’ schat zij dat er tweeduizend ervaringsdeskundigen actief zijn in de ggz, een deel als vrijwilliger, maar ook honderden als betaalde kracht. ‘Nu het vak professionaliseert, willen wij een officiële telling doen.’

De vereniging is voorstander van deze professionalisering, maar ziet ook valkuilen. Bijvoorbeeld dat de ervaringsdeskundigen door ‘dit keurslijf van opleidingen’ steeds meer gewone hulpverleners dreigen te worden en hun autonome perspectief kunnen kwijtraken. ‘In die opleidingen zitten ook veel reguliere zorg- en ggz-vakken. We moeten ervoor waken dat ervaringsdeskundigen worden gezien als goedkope krachten die de krapte op de arbeidsmarkt kunnen vullen.’

GGZ Noord-Holland-Noord gaat voorop in het gebruik van ervaringsdeskundigen. Nanette Waterhout, die kampte met depressies, probeert er ‘gelijkgestemden’ te helpen. ‘Ik weet wat mij helpt. Dat neem ik mee.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden