Loten?

De Erasmus Universiteit in Rotterdam heeft de begaafde gymnasiaste Vernooy een plaats aangeboden nadat ze door haar hoge lotnummer bijna kansloos was om te worden toegelaten....

Frank Munnichs van de Erasmus Universiteit: 'Als je formeel redeneert, hebben we iets gedaan dat buiten de orde valt. Maar Meike Vernooy had zulke uitzonderlijk hoge eindcijfers, een 9,6 gemiddeld voor negen vakken op het gymnasium. Daarnaast had ze al twee jaar lang, dus toen ze vijftien en zestien jaar was, tijdens haar vakanties meegeholpen aan een onderzoek naar de enzymen in de bijbal van mannen.

'Wij beschouwen het als de taak van de universiteit om op te komen voor talenten. Dat zegt iedereen, maar in Rotterdam vinden wij dat je dan ook iets moet doen. Dat je niet kunt zeggen: jammer, er is nu eenmaal een lotingssysteem; misschien heb je geluk en anders probeer je het volgend jaar nog een keertje.'

Martin van 't Klooster van Pharos, de Landelijke Vereniging van Ouders van hoogbegaafde kinderen: 'Wij merken het zo vaak dat talenten worden verspild. Daarom vind ik de Erasmus Universiteit ook zo moedig. Ze willen dat talent redden en daarvoor doen ze er financieel nog wat overheen. Want dat is ook zo wat. Een hoogbegaafd kind mag op zijn zestiende wel naar de universiteit, maar heeft geen recht op studiefinanciering, omdat ie daarvoor eerst achttien moet zijn.

'Dit geval bewijst trouwens ook dat hoogbegaafden emotioneel en sociaal lang niet achterlijk zijn. Dat meisje heeft het toch maar voor elkaar gekregen. Het is een misverstand dat hoogbegaafden op andere terreinen niet kunnen meekomen. Waanzin. Pas als hun hoogbegaafdheid niet wordt erkend, kunnen er problemen ontstaan. Ik geef altijd maar het voorbeeld van Johan Cruijff. Hij was als voetballer hoogbegaafd, was dat als trainer, en is dat als onderhandelaar. Met zijn verstand is trouwens ook niks mis.'

Monique Valentijn, uitgelote medicijnenstudent: 'Al vanaf de brugklas wilde ik arts worden. Daar heb ik ook m'n vakkenpakket op afgestemd, al heb ik enorm moeten zwoegen op natuurkunde en scheikunde. Dan is het wel wrang als je iemand anders er zo doorheen ziet fietsen, zonder dat je weet of die ook zo gemotiveerd is als jezelf bent.

'Volgens mij kan het toelaten eerlijker. Ze kunnen niet met iedereen een gesprek hebben, dat begrijp ik best, maar laten ze dan in het eerste jaar iedereen aannemen en de propedeuse zwaarder maken of zo. Er moet toch iets te bedenken zijn? Ik denk dat ik voorlopig psychologie ga studeren en het dan volgend jaar opnieuw probeer. Maar ik twijfel nog, want je verliest dan natuurlijk ook een jaar studiefinanciering.'

Frank Wassenaar van het ministerie van Onderwijs: 'Vandaag of morgen gaat er een brief naar de Erasmus Universiteit, waarin wordt gevraagd of ze beslissing willen toelichten. Op basis van de wet kan de minister namelijk een besluit van de universiteit terugdraaien. Maar, zeg ik er onmiddellijk bij, hij kan het ook nìet doen. Alleen, voordat hij een besluit neemt, wil Ritzen weten hoe de vork in de steel zit.'

Jan van Pelt van de Informatie Beheer Groep: 'Ieder die zich inschrijft krijgt een letter en een cijfer toegekend. Die komen als het ware elk in een aparte hoge hoed. Onder notarieel toezicht wordt dan uit die twee hoeden aan iedere kandidaat volstrekt willekeurig een nummer toegekend. Daarbij worden de eindexamencijfers van de lotelingen verwerkt. Een 8,5 en hoger krijgt lotingsklasse a, en acht tot 8,5 krijgt lotingsklasse b. Bij de uiteindelijke loting krijgt iemand uit de klasse a twee kansen en uit de klasse b anderhalve kans. De loting vindt plaats met behulp van de computer. Ik moet er niet aan denken dat zoiets gebeurt met behulp van lottoballetjes of iets dergelijks. Dat zou een spektakel worden.'

Ger Klein, oud-staatssecretaris van Onderwijs: 'Indertijd, vóór 1974, was het zo dat wie hoger dan een 7,5 had, automatisch tot de studie werd toegelaten. Wie lager had, moest loten. Dat wilde ik veranderen in een algemene loting over de gehele linie, want examencijfers op de middelbare school zeggen niets over de prestaties op de universiteit. Een jongen van zestien denkt: je kan me wat, een zes is genoeg. Terwijl een veel ijveriger meisje alleen maar encyclopedische kennis verzamelt. Een vriend van mij heeft eens gezegd: alleen de heel goeien kunnen zich een zesje veroorloven. Dat klopt, de beste dokters haalden op school hoogstens een zesenhalf.

'Bij de behandeling van het wetsontwerp zei men dat mijn memorie van antwoord fantastisch was, maar ik heb toch geen gelijk gekregen. Dat kwam door mannetjes die spraken over verspilling van talent. Wat een flauwekul. Men wil zeker nu weer terug naar de oude tijd? Dat betekent dat er een enorme druk op de leraren van de middelbare scholen komt om de cijfers zo hoog mogelijk te maken. Over de gevolgen daarvan kunnen ze in de oude kamerverslagen lezen, want alles is toen zeer uitvoerig besproken. Het was een van de interessantste dossiers uit mijn tijd als staatssecretaris. Rotterdam doet wel stoer, maar moet zich gewoon aan de wet houden.'

Gijs Zandbergen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden