Loten is uit, excellente studenten zijn weer in

Slimme scholieren moeten zonder slag of stoot toegang krijgen tot een universitaire opleiding. Vindt H. Adriaansens, decaan van het nieuwe University College Utrecht (UCU)....

Van onze verslaggever

Sander van Walsum

AMSTERDAM

'Nooit meer Meike Vernooy.' Dat is het officieuze motto waarmee het University College - onderdeel van de Universiteit Utrecht (UU) - in september zijn poorten opent. Meike Vernooy is de vwo-leerling die ondanks een imposant eindexamengemiddelde (van 9,6) herhaalde malen buiten de prijzen viel bij de loting voor de opleiding geneeskunde. Door toedoen van een steriele beheersmaatregel heeft zij haar talenten onbenut moeten laten. En dat is een doodzonde in een academische omgeving.

Althans, dat is de overtuiging van H. Adriaansens, decaan van het University College Utrecht (UCU). Met zijn nieuwe opleiding hoopt hij begaafde studenten ter wille te zijn. Niet alleen door hen intellectueel tot het uiterste te prikkelen, maar ook door een sluipweg te bieden langs het drijfzand van numerus fixus en loting.

Wie (na een selectiegesprek) tot het UCU wordt toegelaten, kan kiezen voor een vakkenpakket dat aansluit bij een medische vervolgopleiding in het buitenland. Maar naar alle waarschijnlijkheid zullen de eerste pre-medical majors die het UCU verlaten, ook in Utrecht een driejarige doctoraalopleiding kunnen volgen. Hiertoe zal - als onderdeel van de medische faculteit van de Universiteit Utrecht - een medical school worden opgericht.

Deze lotingvrije weg is echter slechts voor weinigen begaanbaar. Als het parlement zijn zegen geeft aan dit voorstel, zullen de fixusopleidingen (opleidingen met een beperkte opnamecapaciteit) straks 10 procent van de studieplaatsen mogen toewijzen aan kandidaten die zich qua vooropleiding of werkervaring hebben onderscheiden.

Het is de bedoeling van de UU deze 'vrij besteedbare ruimte' te reserveren voor de studenten die van de UCU naar de medical school willen doorstromen. Op basis van de huidige opnamecapaciteit van de Utrechtse faculteit Geneeskunde, gaat het slechts om 23 mensen.

De Utrechtse constructie kan echter wel degelijk het verval van het lotingsysteem helpen bevorderen, zeker als ze inderdaad in een grote behoefte blijkt te voorzien. Dat er in Nederland momenteel nog voor 23 opleidingen (16 in het hoger beroepsonderwijs en 7 in het wetenschappelijk onderwijs) moet worden geloot, duidt immers niet op enig enthousiasme voor dit selectiemiddel, maar slechts op het ontbreken van bruikbare alternatieven.

Het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt stelde vorig jaar dat loting tot rigiditeit op de arbeidsmarkt leidt, en verwacht meer heil van regulering van het onderwijsaanbod door de krachten van de markt. Zover zal het echter nooit komen.

De meeste fixusopleidingen zijn eenvoudigweg te duur om zich een 'productieoverschot' te kunnen veroorloven. Enige vorm van selectie van studenten zal, hoe dan ook, nodig blijven. Dat loting daar een rol in zal blijven spelen, ligt in de rede.

Maar in dit systeem zal wel een belangrijker plaats moeten worden ingeruimd voor schoolprestaties en eindexamencijfers. Onder het huidige regime van de gewogen loting hebben goed presterende scholieren weliswaar meer kans op toelating tot een fixusopleiding dan de zwakkere leerlingen, maar zoals Meike Vernooy heeft ondervonden, kan een 9,6 het nog steeds afleggen tegen het lot.

En daartegen verzet zich het rechtvaardigheidsgevoel van een samenleving waarin prestaties minder verdacht worden gevonden dan in de tijd waaruit het lotingssysteem stamt.

Van die geest zijn het University College en zijn ongegeneerde waardering voor academische excellentie de meest actuele uitingsvormen. Ook om die reden overstijgt zijn belang dat van de 23 geneeskundestudenten die het aan de loting laat ontsnappen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden