Lot witte illegalen ligt in handen rechter en burgemeesters

De witte illegalen die weg moeten, moeten weg. Daar verandert niets aan, ook niet na het Kamerdebat van woensdag. Toch putten de illegalen moed uit de opstelling van staatssecretaris Cohen....

De witte illegalen die Nederland moeten verlaten, koesteren weer een sprankje hoop na het Kamerdebat van woensdag. Alles hangt nu af van de rechter en van staatssecretaris Cohen van Justitie.

Het beleid om illegalen uit te zetten, blijft bestaan en de bevoegdheid van Cohen om aan schrijnende gevallen toch een verblijfsvergunning te verlenen, wordt niet verruimd. Maar, is de conclusie na woensdag, misschien wordt in de toekomst toch wat soepeler omgegaan met de illegalen die wit hebben gewerkt.

Cohen liet het woensdag nog allemaal in het midden. Misschien moet het beleid soepeler, misschien niet. Eén ding werd wel duidelijk: als hij een bestuurlijke en politieke mogelijkheid ziet het leed van witte illegalen te verzachten, dan zal hij die aangrijpen. Dat is niet makkelijk, bleek uit het Kamerdebat woensdag. Met de meningen van politieke partijen kan Cohen alle kanten op.

De inzet van de witte illegalen, hun steuncomités, de kerken, de vakbeweging en oppositiepartij GroenLinks is een generaal pardon. Ze vinden dat de ongeveer achthonderd witte illegalen (concrete cijfers zijn er niet) die jarenlang in Nederland werkten, belasting betaalden en premies afdroegen, recht hebben te blijven.

Voornaamste argument is dat het om een beperkte groep gaat. Door de Koppelingswet is het voor illegalen niet langer mogelijk wit te werken of een uitkering te ontvangen. De groep witte illegalen wordt dus niet groter.

Maar coalitiepartijen PvdA, D66 en VVD en CDA willen daar niet aan. Veel witte illegalen die al uit Nederland zijn vertrokken, zouden dan kunnen terugkomen en op nieuwe illegalen zou het een aanzuigende werking kunnen hebben.

De coalitiepartijen zijn weliswaar eensgezind in hun afkeer van een generaal pardon, in wat wel moet gebeuren zijn ze tot op het bot verdeeld. De VVD hecht eraan dat Cohen het huidige beleid voortzet: witte illegalen die zes jaar achtereen, minimaal 200 dagen per jaar, wit hebben gewerkt, mogen blijven. De rest moet vertrekken. Met het CDA - ondanks intensieve lobby vanuit kerken en de christelijke vakbond CNV tegenstander van versoepeling - en de kleine christelijke partijen is dat de helft van de Kamerzetels.

PvdA en D66 vinden evenwel dat Cohen royaal gebruik moet maken van zijn discretionaire bevoegdheid (bij schrijnende gevallen in te grijpen). De PvdA gaat zelfs nog verder door zich openlijk voorstander te tonen van een versoepeling van de witte-illegalenregeling.

De PvdA ziet ook een mogelijkheid: de commissie van burgemeesters van de vier grote steden die Cohen gaat adviseren over persoonlijke omstandigheden van witte illegalen. De commissie kan bijvoorbeeld te rade gaan bij een betrokken schoolhoofd of een beheerder van het buurthuis, zei burgemeester Patijn van Amsterdam gisteren. Dat zou kunnen leiden tot meer verblijfsvergunningen.

Maar Cohen waarschuwde de Tweede Kamer: veel hoeven witte illegalen voorlopig niet van die commissie te verwachten. Ook de burgemeesters zullen ondervinden dat er weinig speelruimte is, hield hij ze voor. Dan moeten zij met hem vaststellen dat er een onoplosbaar probleem is. PvdA en D66 hopen dan dat de burgemeesters met nieuwe voorstellen komen, waarop er een nieuwe politieke situatie ontstaat.

In dat geval zal ik wel zien, zei Cohen. En dat is het sprankje hoop voor de illegalen: Cohen zei niet dat hij daarvoor niets voelde. Eerder zei Cohen zelfs dat het beleid 'schuurt'.

Maar er is nog een andere ontwikkeling die interessant kan zijn voor de witte illegalen. Van Cohen mochten dertien hongerstakers uit de Haagse Agneskerk alsnog blijven. De Haagse rechter wil echter weten waarom juist deze dertien wel, en anderen niet. Zijn beoordeling zou ertoe kunnen leiden dat het beleid van witte illegalen moet worden aangepast.

De witte illegalen uit de Agneskerk waren donderdag confuus. Ze zullen op korte termijn bekendmaken wat ze gaan doen, nu Cohen niet van plan is nog een keer hun dossiers te bekijken.

Voor hen rest alleen nog de rechter, en uiteindelijk zou het wel eens de rechter kunnen zijn die een uitweg moet vinden uit de impasse waarin de Tweede Kamer en de staatssecretaris van Justitie zitten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden