Lot Soeharto verdeelt Indonesische leiding

De chefstaf van de Indonesische strijdkrachten, generaal Wiranto, heeft zich maandag opgesteld achter president Soeharto. Wiranto veroordeelde een verklaring van parlementsvoorzitter Harmoko, waarin deze Soeharto oproept terug te treden....

Van onze medewerker

Gerrit de Boer

JAKARTA

Wiranto reageerde met zijn steunbetuiging aan Soeharto op een bekendmaking van parlementsvoorzitter Harmoko. Deze verklaarde gisteren, geflankeerd door de twee vicevoorzitters, dat de vier parlementsfracties vanochtend zullen overleggen over een verzoek aan Soeharto om zijn ambt neer te leggen.

Volgens Harmoko is een dergelijke maatregel geboden in het belang van de nationale eenheid. Harmoko presenteerde zijn voorstel nadat studenten andere oppositiegroepen de hele dag binnen en buiten het parlement hadden betoogd voor het vertrek van Soeharto.

Wiranto verwierp de verklaring van Harmoko als een individualistische en ongrondwettelijke handeling. De strijdkrachten zijn van mening dat de verklaring van de parlementsvoorzitter zijn eigen mening weergeeft.

Wiranto kondigde de instelling aan van een 'hervormingsraad', waarin naast militairen ook leden van het parlement en critici uit andere geledingen van de maatschappij zitting zullen nemen. Deze raad dient nauw samenwerken (met de president) om Indonesië uit de crisis te leiden. Het leger blijft echter van mening dat het de taak is van de president om kabinetswijzigingen aan te brengen en hervormingen uit te voeren, zei Wiranto.

Indonesische studenten demonstreren al maanden voor hervormingen en het aftreden van Soeharto. Vorige week ontaardden de betogingen in een golf van geweld in Jakarta, waarbij meer dan

500 doden vielen. De studenten krijgen in toenemende mate

bijval van voormalige politici, gepensioneerde generaals, intellectuelen en andere oppositiebewegingen.

Met de uitlatingen van Harmoko leek het lot van Soeharto eventjes bezegeld. De duizenden studenten die voor het parlement demonstreerden, hoorden de verklaring van Harmoko met groot

enthousiasme aan. Na het communiqué van Wiranto ebde de blijdschap snel weg.

Over de beweegredenen van Wiranto zich zo nadrukkelijk achter Soeharto te scharen, deden gisteren in Jakarta een aantal speculaties de ronde. Het is niet onmogelijk dat de militairen Soeharto gezichtsverlies willen besparen - diens versnelde vertrek na 32 jaar heerschappij zou zeer on-Indonesisch zijn.

Bovendien trekt het leger door Soeharto te beschermen in feite de macht naar zich toe. Naar verwachting zal Soeharto president blijven, maar zullen het leger en de in te stellen raad feitelijk het beleid bepalen. Zo kan de president een waardig afscheid worden geboden.

Ook de uitlating van Wiranto dat de verklaring van Harmoko strijdig is met de grondwet heeft verbazing gewekt. Volgens de grondwet zijn de partijen in het parlement immers de enige instanties die de president zijn macht kunnen ontnemen door een bijzondere zitting van het volkscongres bijeen te roepen. Harmoko verklaarde dan ook dat Soeharto pas gevraagd zal worden af te treden nadat het hele parlement een dergelijk besluit heeft goedgekeurd.

Het vermoeden bestaat dat de opstelling van de strijdkrachten voortkomt uit een interne strijd tussen Wiranto en generaal-majoor Prabowo Subianto, schoonzoon van de president en commandant van de strategisch belangrijke elite-eenheid, Kostrad. Wiranto liet zich de afgelopen weken betrekkelijk mild uit over de acties van de studenten, terwijl Prabowo wees op het gevaar dat de betogingen vormden voor de nationale veiligheid.

Het lijkt erop dat Prabowo het pleit heeft gewonnen, maar dat hij niet het commando over de strijdkrachten wil overnemen. Prabowo zou zich ervan bewust zijn dat zijn verwantschap aan de familie Soeharto agressie zal wekken.

De vooraanstaande moslimleider, Amien Rais, die zich heeft ontpopt als de oppositieleider, reageerde teleurgesteld op de verklaring van het leger. Hij zei dat de massademonstraties die voor morgen zijn aangekondigd, doorgaan. Rais noemde de instelling van een 'hervormingsraad' onvoldoende.

Rais, voorzitter van de islamitische organisatie Muhammadiya, voorspelde dat morgen de dag van 'people's power' zal zijn. Hij zei te vrezen dat de betogingen zullen uitlopen op een harde confrontatie met het leger. Gisteravond zochten buitenlanders en Indonesiërs van Chinese afkomst reeds hun toevlucht in hotels.

Zie ook pagina 5

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden