Lot kabinet-Rutte in handen van 'eigenwijze' senator SGP

Den haag - Als de prognoses over de zetelverdeling in de Eerste Kamer uitkomen, kan Gerrit Holdijk (SGP) zomaar de schikgodin van het kabinet-Rutte worden.


De SGP verliest bij de officiële senaatsverkiezingen op 23 mei waarschijnlijk voor het eerst in decennia een zetel. Maar de kans is groot dat Holdijk, de enig overblijvende SGP-senator, straks de 38e zetel krijgt die het kabinet bij controversiële wetsvoorstellen aan een meerderheid kan helpen.


'Een bedachtzaam en afgewogen man', zegt SGP-voorlichter Menno de Bruyne over Holdijk. 'Op en top jurist. Hij staat in de partij dan ook bekend als meester Holwijk. Zijn speeches hebben een hoog enerzijds- anderzijdsgehalte. Hij bekijkt zaken van alle kanten, voor hij uiteindelijk zijn politieke oordeel geeft.'


'Een echte jurist, een precieze, consciëntieuze man', zegt Jan Schinkelshoek over Holdijk. Het voormalige Kamerlid van het CDA kreeg begin jaren zeventig maatschappijleer van de SGP'er op de reformatorische Driestarschool in Gouda. 'Ik herinner me dat hij ons het staatsnoodrecht heeft uitgelegd, het verschil tussen de staat van waakzaamheid en de noodtoestand. En zeer politiek geïnteresseerd. We hebben toen uitgebreid gediscussieerd over de vraag of de drie van Breda vrijgelaten moesten worden. Hij vond van niet.'


De grote vraag is of deze man de betrouwbare partner zal zijn die Mark Rutte zich in de Eerste Kamer wenst. Holdijk was in ieder geval niet erg ingenomen met het feit dat de minister-president van de statenverkiezingen een referendum over zijn kabinet maakte. Dat stuit hem tegen de staatsrechtelijke borst.


Afgelopen woensdag, toen partijprominenten van de SGP in het gebouw van de Eerset Kamer bijeenkwamen om de uitslagen van de statenverkiezingen te bekijken, was lijsttrekker Holdijk er niet bij. Het was immers de uitslagenavond van de verkiezingen voor de provinciale staten. De Eerste Kamer wordt pas op 23 mei gekozen, als de statenleden hun biljet in de stembus stoppen.


'Gezond eigenwijs', kenschetst voorzitter Jacques Rozendaal van SGP Jongeren de senator. 'Hij staat voor de rechtsstaat. Hij is niet echt politiek: hij gebruikt woorden als 'ik vind', in plaats van geharnaste waarheden. Dat hoor je niet veel politici meer zeggen.'


Als Egbert Schuurman van de ChristenUnie over een paar maanden afzwaait, is Gerrit Holdijk de nestor van de Eerste Kamer. In totaal ruim twintig jaar zit hij in de senaat, sinds 1995 als fractievoorzitter. Holdijk werd in 1944 geboren als boerenzoon in het Gelderse Uddel, waar hij sinds een paar jaar in het oude huis van zijn ouders woont. Hij studeerde rechten in Utrecht en ging daarna vrijwel meteen aan de slag voor de fractie van de SGP in de Tweede Kamer. Met, in de woorden van partijvoorlichter De Bruyne, 'De portefeuille justitie en moeilijke zaken'.


Een paar keer haalde Holdijk het landelijke nieuws, beide keren in verband met zaken die rond het koningshuis speelden. Tot groot chagrijn van toenmalig premier Kok maakte hij er in de Eerste Kamer geen geheim van dat hij geen voorstander was van het huwelijk van prins Maurits met Marilène van den Broek. De protestantse Oranjes zouden niet moeten trouwen met katholieken als Van den Broek. 'Een breuk met een eeuwenoude traditie', vond Holdijk, en de SGP stemde als enige partij tegen het huwelijk.


Toen prins Constantijn trouwde met Laurentien Brinkhorst, ging senator Holdijk niet in op de gebruikelijke uitnodiging. Vader Brinkhorst was de minister van Landbouw die tijdens de MKZ-crisis duizenden koeien liet ruimen en Holdijk wilde hem daarom niet de hand schudden.


Tot dusverre is de SGP een stevige steunpilaar voor het kabinet gebleken. In de senaat stemden de twee SGP'ers tegen een motie om de BTW-verhoging op de podiumkunsten tegen te houden, en steunden daarmee als enige niet-coalitiepartner de omstreden maatregel. Op basis van het verkiezingsprogramma van de SGP en het regeerakkoord ligt het voor de hand dat Holdijk veel wetsvoorstellen van het kabinet zal steunen.


Maar de senator is een 'zelfstandig denker', zegt jongerenvoorzitter Rozendaal. 'Hij zal voorstellen toetsen aan de criteria van de Eerste Kamer: is dit goede wetgeving?'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden