Losse flodders voor de lepelaar

Voor de kust van Enkhuizen komen twee kleine eilandjes van overtollig zand, met eromheen een moerasgebied. Speciaal voor lepelaars, die zich daar geen vossen van het lijf hoeven te houden....

RIJKSWATERSTAAT wil voor de kust van Enkhuizen in het IJsselmeer twee eilanden opspuiten. Daar omheen komt een krans van moerassen, die zijn afgewisseld met lage zanddijken, zodat er een moerasachtig natuurgebied van zeventig hectare ontstaat, nieuwe natuur waar mogelijk lepelaars hun nest bouwen. De vogels kunnen daar onbekommerd hun eieren uitbroeden, onbereikbaar voor de vossen die hen bijvoorbeeld bij het Naardermeer verjoegen.

De stipjes in het IJsselmeer, zoals Rijkswaterstaat de eilanden noemt, zijn een doorn in het oog van de Vereniging tot Behoud van het IJsselmeer. 'Het IJsselmeer mag niet kleiner worden', zegt Nico Salm. Hij lijkt in goed gezelschap van minister Pronk, die het IJsselmeer in zijn vorige week verschenen Vijfde Nota over de Ruimtelijke Ordening beschouwt als het laatste ongerepte zoetwatergebied. Dat moet onaangetast blijven.

Voor het opspuiten is drie miljoen kubieke meter grof zand nodig dat afkomstig is uit de vaargeul tussen Lemmer en Lelystad. Deze vaargeul moet worden verdiept om tweebaks duwvaart met een maximum diepte van drieënhalve meter mogelijk te maken. De combinatie van natuurontwikkeling en uitdiepen van de geul maakt het project veertien miljoen gulden goedkoper. Het kost nu tweeëntwintig miljoen gulden.

'Werk met werk maken', noemt drs. Els Blaauw dit. Ze is projectleider bij Rijkswaterstaat, die waakt over de uitvoering van de Integrale Visie 2030 voor het IJsselmeer, een gezamenlijk product van vier ministeries: Verkeer en Waterstaat, Economische Zaken, Vrom en Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.

Rijkswaterstaat wil de eilandjes opspuiten op de plaats in het IJsselmeer die als De Kreupel wordt aangeduid. Hier is het water minder diep en bovendien is er veel voedsel voor vogels te vinden. Maar deze rijkdom aan spiering, brasem en driehoeksmosselen is voor de vogels qua afstand onbereikbaar, stelt Blaauw. Door de eilanden temidden van de voedselovervloed aan te leggen, krijgen de vogels hun eten naast de deur, verklaart zij de locatiekeuze.

Om die redenering wordt hartelijk gelachen bij de Raad voor het Landelijk Gebied, een adviesorgaan van het ministerie van Landbouw, Visserij en Natuurbeheer. 'Het IJsselmeer is een van de drukst bevogelde gebieden, omdat er meer dan voldoende voedsel is', zegt drs. Wim Brandenburg, bureaumedewerker van de raad.

De visserij zit evenmin op de eilandjes te wachten. Vanwege de bestaande grote vishoeveelheden en het belang van De Kreupel als paaiplaats voor vis heeft deze sector geen trek in verstoringen.

'Wij zijn niet gelukkig met dit soort losse flodders in het IJsselmeer, de laatste lege plek van Nederland', zegt Brandenburg van de Raad voor het Landelijk Gebied. 'Het begint als natuureilanden. Dan ontdekt iemand met een boot ze en legt er op een zondag aan. Zondag wordt zaterdag en dan wordt besloten er ook maar te gaan slapen. In Nederland gaat dat zo', schetst Brandenburg. Blaauw vindt dit overdreven. 'In een moerasachtig gebied kun je niet zo gemakkelijk aanmeren.'

'Het IJsselmeer is onze levensverzekering voor de toekomst', vindt Brandenburg. 'We hebben dat gebied nodig om extra water te kunnen bergen in regenrijke tijden als de Rijn en de IJssel meer water afvoeren.'

Volgens Salm van de IJsselmeervereniging staat de eilandgedachte haaks op de trend om aansluitend aan de kust vooroevers te maken. Een soort zandterrassen met riet waardoor een geleidelijke overgang ontstaat van water naar land. Die geleidelijkheid schept mogelijkheden voor de natuur.

Bovendien is een dergelijke oever gunstig in het kader van de kustverdediging omdat deze natuurlijke vooroevers de eerste golfaanval opvangen van het IJsselmeer. Als het waterpeil in het meer omhoog gaat - wat klimaatdeskundigen voorspellen - hoeven de dijken rond het IJsselmeer, die een grote cultuurhistorische waarde hebben, niet meteen verhoogd te worden.

Het project op de Kreupel moet in 2004 klaar zijn. De uitvoering begint in september. Tenminste als de benodigde vergunningen zijn afgegeven. Maar daaraan twijfelt Blaauw niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden