'Loslaten norm lesuren is waan van de dag’

De onderwijsvernieuwingen van de laatste twintig jaar hebben de verschillen in kansen tussen leerlingen niet verkleind. Dat viel dinsdag op te maken uit de opmerkingen van wetenschappers en beleidsadviseurs tijdens de hoorzittingen van de parlementaire commissie Onderwijsvernieuwingen.

Jaap Dronkers, verbonden aan het Europese Universitair Instituut in Florence, stelde dat het vmbo, een mix van mavo, beroepsonderwijs en speciaal onderwijs, de mogelijkheden voor doorstroming voor leerlingen ‘de nek heeft omgedraaid’. De vorming van het vmbo is een van de vernieuwingen die de commissie-Dijsselbloem onderzoekt.

Een tweede wetenschapper, Greetje van der Werf (Rijksuniversiteit Groningen), meent dat het nieuwe leren, een mengsel van onderwijsvormen die de leerling zijn eigen gang laat gaan, schadelijk kan zijn. ‘Leerlingen worden in de war gebracht. Ze begrijpen minder van de lesstof dan voorheen, en dat kan uiteindelijk zelfs leiden tot afname van kennis.’

Verschil in kwaliteit
Han Leune, als voorzitter van de Onderwijsraad (1992- 2000) een belangrijke beleidsadviseur van ministers en staatssecretarissen, vindt dat de autonomie van scholen die sinds de jaren negentig wordt bevorderd, de verschillen in kwaliteit heeft vergroot.

Dat blijkt volgens Leune uit de ongelijkheid tussen schoolonderzoeken, die naast het centrale eindexamen voor de helft meetellen in het eindcijfer. Middelbare scholen stellen de schoolonderzoeken zelf op, waardoor de moeilijkheidsgraad nogal uiteenloopt. Daarom vindt Leune dat het centrale examen meer gewicht moet krijgen: 70 tegen 30 procent.

Geen aanhanger
Ook de vierde gesprekspartner van de commissie, de vroegere inspecteur-generaal Ferdinand Mertens, toonde zich nadrukkelijk geen aanhanger van de vernieuwingen, waarbij sociaal-democratische bewindslieden vaak een leidende rol speelden. Mertens vertelde de commissie geen heil te hebben gezien in de tweede fase en het studiehuis.

De geestdrift van veel scholen voor het studiehuis in de beginfase had hem verbaasd. ‘Het is een gevaarlijk concept voor mensen die niet voldoende zijn toegerust’, zei Mertens. Naar zijn mening wordt in het studiehuis de rol van de leraar uitgehold. Voor de introductie van het studiehuis ontbraken de financiële middelen en werd te weinig tijd uitgetrokken, aldus Mertens, die deze vernieuwingen revolutionair noemde.

Waan van de dag
Dat het beleid vaak wetenschappelijke basis ontbeert, maakte Leune duidelijk door te verwijzen naar het scholierenprotest van de laatste dagen. De versoepeling van de norm voor het aantal lesuren in het voortgezet onderwijs is volgens hem tekenend voor de waan van de dag. ‘In een week tijd, zonder fundamentele discussie, wordt de norm losgelaten’, zei Leune. Dat was in de jaren negentig niet anders. Toen versoepelde staatssecretaris Karin Adelmund na ‘rumoer van de straat’ het zware lesprogramma van de tweede fase.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden