Losers om te lachen

Sinds de economische crisis is er een nieuw soort comedyontstaan. Het genre is nog niet officieel benoemd, maar de hoofdpersonen zijn de sukkels en de machtelozen.

Vergeet de hippe New Yorkers met flitsende carrières en ambities zo hoog als het Empire State Building. In Amerikaanse comedyseries staat nu de mislukte burger centraal. Geen dromen, geen carrière, niets om naar uit te kijken. Het worden ook wel 'slacker' of 'loser' sitcoms genoemd, al is het alles behalve een officieel genre. Toch volgen The Office en Parks and Recreation en de nieuwe Comedy Central-shows Workaholics en Community dezelfde rode draad van het kansarme bestaan.


In de jaren negentig was het leven nog goed. Neem een serie als Friends. Personage Joey liep elke acteerklus mis, maar de rest van zijn vrienden had het prima voor elkaar. Degelijke banen (personage Ross was paleontoloog), ruime appartementen op Manhattan en genoeg geld om aan de lopende band koffie te bestellen in een Starbucksachtig café en trips te maken naar Las Vegas en Londen.


Toen barstte in 2008 de kredietcrisis los, en was het over met de pret. Amerikanen moesten genoegen nemen met jobs that pay the rent. Een harde werkelijkheid die treffend wordt gesymboliseerd in The Office, een droge comedy die in 2005 in de VS van start ging, gebaseerd op het Britse origineel. In The Office zien we ongemotiveerde werknemers van de Dunder Mifflin Paper Company in het stadje Scranton. Van 9 tot 5 wordt er vooral heel veel geouwehoerd en getreiterd.


De kijker smult ervan en critici bejubelen het wrange gevoel voor humor. Sinds de recessie zijn we allemaal economische losers, is de gedachtengang, en loser comedy is dé manier om erom te lachen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de producers van The Office in 2009 met een vergelijkbare, maar nog kneuterige serie kwamen: Parks and Recreation. Hierin volgen we machteloze ambtenaren van de afdeling parken en recreatie in het nietszeggende Pawnee, Indiana.


En het slackervirus breidt zich uit. Dat ook twintigers na de universiteit genoegen moeten nemen met saaie, slecht betaalde baantjes, zien we in de comedyserie Workaholics. Een ironische titel, want de drie vrienden en telemarketeers Blake, Adam en Ders doen in hun hokje niets anders dan praten over kotsen en ejaculeren. The Office junior: meer onderbroekenlol, minder midlifecrisis.


Workaholics scoort vooral bij de jongere kijkers, die net als de hoofdrolspelers vechten tegen de sleur van de 9-tot-5-baan. 'We willen zo lang mogelijk het volwassen leven uitstellen', zegt hoofdrolspeler Blake Anderson in Los Angeles, waar hij een rodeloperevenement presenteert. Hij heeft een grote bos met krullen, typisch voor zijn generatie die alles behalve een zakelijk imago wil uitstralen. 'We zuipen en feesten door tot ons werk het echt niet meer toelaat. En dan stappen we over op drugs.'


Hoewel de humor in de series absurd is, wordt het nergens echt plat. Omdat de shows vaak vanuit één camera zijn gefilmd, in een zeer simpel decor, gaat het budget grotendeels naar het script en de dialogen. Die zijn humoristisch, maar tegelijkertijd ook tergend. In The Office zat bijvoorbeeld een scène waarin Michael Scott (Steve Carell) al zijn exen op moet bellen omdat hij denkt dat hij herpes heeft. Uiteindelijk draait het niet om de herpes, maar om Scotts onhandigheid met vrouwen.


Dat is de diepere laag in loser comedy's, zegt acteur Joel McHale op de set van Community. De comedy draait om een groep buitenstaanders en nietsnutten die volwassenenonderwijs volgt aan de Greendale Community College. Natuurlijk wordt er nooit een bladzijde omgeslagen. 'Aan de basis van de absurde grappen en situaties staan karakters met serieuze problemen.'


Hij doelt daarbij op het wereldvreemde personage Abed. 'Hij wordt niet geaccepteerd door zijn vader, heeft misschien het syndroom van Asperger en kan zich alleen uiten door naar popcultuur te refereren. Dat is best heftig.'


De absurde humor is niet alleen te danken aan de schrijvers, maar ook aan de acteurs zelf. Hoewel Steve Carell (The Office) en Amy Poehler (Parks and Recreation) al voor deze series roem vergaarden met stand-up comedy en sketchoptredens, zijn de meeste acteurs in deze loser comedy's nog onbekend bij het grote publiek. Geen torenhoge salarissen dus. Toch zijn het stuk voor stuk improvisatietalenten, die de grenzen van het script opzoeken met hun eigenaardige trekjes.


Op de set van Community wordt dat goed duidelijk. In het decor van een cafetaria zit de groep volwassen studenten aan tafel. Er wordt een gesprek opgenomen, maar intussen maakt actrice Alison Brie (bekend uit Mad Men) op haar bordje een smileygezicht. Het kunstwerk wordt uiteindelijk in de scène verwerkt. 'We spelen echt op elkaar in', zegt tegenspeler Yvette Nicole Brown tussen de scènes door. 'We hebben onderling veel inside jokes die we in een scène proberen te verwerken.'


Stakkers die in de oersaaie setting van corporate, suburban Amerika hun uitvlucht zoeken in absurde dialogen en extreme vormen van afleiding. Is dit een genre dat alleen Amerikaanse tv-makers tot een kunst kunnen tillen? Actrice Brown: 'In Amerika zijn we niet zo uptight over comedy. Als het absurd of onrealistisch is, maakt dat niet uit. Alles kan, zolang mensen er maar om lachen.'


Community is elke werkdag om 19.10 uur te zien op Comedy Central. Workaholics start op 1 november op Comedy Central Extra. Nieuwe afleveringen van The Office worden naar verwachting in het voorjaar van 2012 op Comedy Central uitgezonden. Parks and Recreation is momenteel niet op de Nederlandse tv te zien.


Yvette Nicole Brown, actrice in de serie 'Community'


Mockumentary

The Office en Parks and Recreation worden deels gefilmd volgens het principe van een 'mockumentary'. Op spottende wijze wordt een documentaire nagebootst, waarin een personage tegen een fictieve interviewer zijn of haar verhaal vertelt. Ook in de successerie Modern Family komt deze filmstijl terug. Acteur Joel McHale uit Community is echter geen fan: 'Wie maken die zogenaamde documentaires, waarom wordt dat nooit een keer uitgelegd?'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden