Los je misdaad op met Burgernet?

Ivm diefstal in Hdorp omg Klaterbos ong 16.15u. negroide man, grijs rode Ajax kleding. Onderneem zelf geen aktie maar bel 0800-0011 of bij spoed 112. Meer dan een miljoen mensen krijgen regelmatig dit soort sms'jes. Ze zijn aangesloten bij het 'crowdsourced' opsporingsnetwerk Burgernet. De afgelopen weken is er weer een uitgebreide campagne bezig voor dit netwerk, met tv-spotjes, advertenties op websites en posters. Mensen die zich aanmelden krijgen een sms'je of een voicemail als er bij hen in de buurt een misdrijf heeft plaatsgevonden of een persoon vermist is geraakt. Door de burger te laten uitkijken naar daders of vermisten, is de kans groter dat de politie uiteindelijk iets vindt.

Dat is het idee achter Burgernet. Of het werkt, is een tweede. Tussen de 7 en 9 procent van de sms'jes leidt volgens onderzoek van de Universiteit Utrecht uiteindelijk - via tips en interventie van burgers - tot een succesvol afgesloten dossier.

Dat lijkt een behoorlijke bijdrage, maar het is maar de vraag of die boeven zonder het netwerk niet gepakt worden. Als Burgernet vergeleken kan worden met het Amber Alert, een ander opsporingsnetwerk, is het effect waarschijnlijk gering. Een grote studie van de universiteit van Nevada onderzocht 333 alerts. Daaruit bleek dat het berichtje nauwelijks levens redt. De keren dat het om een levensbedreigende situatie ging, leverden tips via Amber niks op. Keren dat een kind wel dankzij Amber terechtkwam, was het een kwestie van tijd voor het kind sowieso gevonden zou worden. Elke keer als de politie een Amber Alert verspreidt, kost dat geld; in 2010 liepen de kosten op tot een miljoen. Van het gemeenschapsgeld dat men daarvoor gebruikt, kunnen een paar politieagenten betaald worden die waarschijnlijk meer misdaad voorkomen dan een waarschuwing per sms.

Bij Burgernet zijn deze kosten waarschijnlijk minder hoog, omdat alleen mensen in bepaalde regio worden verwittigd. Bovendien richt het zich niet alleen op vermiste personen, maar ook op misdrijven. En gezien de cijfers van de Universiteit Utrecht is het in ieder geval gedeeltelijk effectief.

Het echte probleem van Burgernet is dat de werking nooit op een goede manier getoetst is. Een goed onderzoek heeft namelijk een controlegroep. Er zouden twee gemeenten moeten zijn die op elkaar lijken qua inwonersaantal, criminaliteitscijfers en bevolkingsopbouw, waarbij één gemeente Burgernet invoert en de ander niet. Vervolgens moet er worden gekeken naar de misdaadcijfers in de tijd erna. Vangt de politie meer boeven en vindt ze meer kinderen terug in de Burgernet-gemeente? Dan heb je een aanwijzing dat het systeem werkt. Dergelijk onderzoek is nooit gedaan, wat de validiteit van Burgernet twijfelachtig maakt.

Ook zijn de Burgernet-waarschuwingen lang niet altijd even belangrijk. Er zijn zelfs Burgernet-meldingen over gestolen fietsen en telefoons. Jaarlijks worden er daar tienduizenden van gestolen - is het het waard om voor dat soort misdrijven een burgernetwerk in te zetten?

Naast de matige efficiëntie en het gebrek aan gedegen onderzoek zijn er ook randverschijnselen die intitiatieven zoals Burgernet oproepen. De Universiteit van Gent maakte een inventarisatie van bedenkingen. Zo richt de politie zich door dergelijke initiatieven te veel op vermissingen en overvallen, en wordt 'onzichtbaar' geweld (zoals binnenhuiselijke mishandeling) verwaarloost. Ook bestrijdt het vooral symptomen, en raakt preventie op de achtergrond als de burger de ogen en oren van de politie wordt.

Anderzijds is het niet nutteloos. volgens sommige deskundigen zorgt betrokkenheid van de burger voor een groter gevoel van veiligheid. Zelfs als er eigenlijk niet minder criminaliteit van komt.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden