Lopend Vuur

Het nieuws: Een geheim rapport van de Amerikaanse Senaat over ondervragingsmethodes van de CIA lekt uit.  
Wat opvalt: de meeste media zijn terughoudend in het gebruik van het woord 'martelen'.

Maandag 31 maart en dinsdag 1 april

ap, reuters, deutsche press-agentur, the washington post


'Martelen helpt niet'


De Inlichtingencommissie van de Amerikaanse Senaat concludeert in een geheim rapport dat CIA-ondervragingstechnieken, zoals waterboarding, niet altijd effectief zijn geweest. In de jacht op Bin Laden zouden de verhoormethoden geen cruciale informatie hebben opgeleverd.


Persbureau AP noemt voorbeelden van de 'wrede ondervragingstechnieken', zoals schijnverdrinking en slaaponthouding. AP stelt dat dergelijke 'torture' - marteling - niet heeft geholpen. Reuters gebruikt dit woord niet maar houdt het bij 'brutal interrogations'. Het Duitse DPA heeft het over 'Brutalität der Verhormethöden'.


De volgende dag schrijft The Washington Post in de krant en op de site over het rapport. Daarin komt het woord 'torture' voor, toegeschreven aan president Obama. The Washington Post zelf gebruikt verder termen als 'harsh techniques', 'excruciating interrogation methods' en 'brutal measures'.


Bereik AP, DPA, Reuters, ook via andere media: tientallen miljoenen. Oplage Washington Post : 474.767 Bereik site Washington Post: 9 miljoen Amerikaanse unieke bezoekers per maand.


Maandag 31 maart

Volkskrant.nl, trouw.nl, parool.nl en ad.nl


'Waterboarden helpt niet'


De sites van De Persgroep nemen de Nederlandse vertaling van het AP-bericht over. De kop 'Senaat: martelen leidde niet naar Bin Laden' wordt gewijzigd in: 'NSA, dus níet waterboarden, leidde naar Bin Laden.' Ook in de tekst wordt 'marteling' weggehaald, maar dat is volgens chef internet Michiel van der Geest (volkskrant.nl) toeval. 'Ik vond waterboarden mooier dan martelen, omdat het meer tot de verbeelding spreekt.'


Bereik ad.nl: ruim 1,9 miljoen unieke bezoekers per week. volkskrant.nl: 881 duizend; trouw.nl: 329 duizend; parool.nl: 197 duizend.


Dinsdag 1 april, 02.39 en 03.13 uur

ANP persbericht, later uitbreiding


'CIA voerde wrede verhoren uit'


Het ANP stuurt een bericht uit met de kop 'CIA voerde wrede verhoren uit'. Het Nederlandse persbureau baseert zich op Reuters en DPA. 'Wij hebben de berichten letterlijk vertaald', verklaart hoofdredacteur Marcel van Lingen. 'Bij elk eigen bericht baseren we ons op twee bronnen. In dit geval gebruikte zowel Reuters als DPA niet het woord 'marteling', dus wij ook niet.'


Diverse nieuwswebsites, waaronder NU.nl en telegraaf.nl nemen het ANP-bericht letterlijk over. De Volkskrant en NRC Handelsblad maken eigen berichten op de site die ook niet verder gaan dan 'wrede verhoren'.


Bereik ANP: circa 7 miljoen unieke bezoekers per week, onder meer via nieuwssites; NU.nl ruim 2,4 miljoen; telegraaf.nl: ruim 2,2 miljoen; nrc.nl: ruim 600 duizend.


Dinsdag 1 april

de Volkskrant, NRC Handelsblad


Debat van jaren


De Volkskrant maakt melding van het rapport en baseert zich grotendeels op het bericht van persbureau AP. Buitenlandredacteur Stieven Ramdharie gebruikt het woord 'martelen' alleen in een quote van voormalig vicepresident Dick Cheney, die stelt dat waterboarding geen martelen is. 'Deze discussie speelt al jaren', legt Ramdharie uit. 'Ik had het woord martelen kunnen gebruiken, maar met de quote van Cheney heb ik laten zien dat er nog steeds discussie over de term bestaat. Als ik alleen het AP-bericht zou hebben vertaald, had ik het woord 'martelen' misschien overgenomen. Maar ik heb ook gebruikgemaakt van Amerikaanse media.'


In zijn analyse over de 'martelpraktijken', die de volgende dag in de krant verschijnt, gebruikt Ramdharie het woord juist wel. 'Dat heeft met de vorm te maken', zegt hij. 'In een analyse gaat het erom hoe je de nieuwskwestie beoordeelt, dat is bij een nieuwsbericht natuurlijk anders.'


Redacteur Maartje Somers van NRC Handelsblad hanteert het begrip 'vergaande verhoortechnieken', maar noemt als een van de voorbeelden wel 'martelen met ijswater'. 'Dat ijswater vond ik een specifiek detail, daar heb ik het woord martelen gebruikt. Juist omdat dit zo'n omstreden kwestie is, kun je verder beter zo neutraal mogelijk je woorden kiezen.'


Op woensdag verschijnt haar stuk ook in nrc.next. De eindredactie zet in het intro: 'Marteling werd onnodig ingezet' en in een kopje: 'Ook de verdachten die wel meewerkten werden mishandeld, gemarteld'. Somers: 'Ik zou zelf voorzichtiger zijn geweest.' Nrc.next-redacteur Thomas de Veen, die avonddienst had: 'Van waterboarden is bekend dat het een vorm van marteling is. Het woord staat ook in de tekst.'


Gemiddeld bereik de Volkskrant: 789 duizend.Gemiddeld bereik NRC Handelsblad: 496 duizend. Gemiddeld bereik nrc.next: 262 duizend


dinsdag 1 april

Radio eenvandaag, radio1, nos.nl


Niet vriendelijk


Radioprogramma Eenvandaag interviewt Amerikakenner Willem Post. Hij spreekt over 'martelen', maar in het begeleidende tekstje onder het audio-item op de website houdt de redactie de termen 'wrede verhoren' aan. Buitenlandredacteur Bas Altena: 'Het is niet aan ons om te bepalen of dit marteling is. We hebben er een tekeningetje bij gezet, zo kunnen mensen zien dat het niet om de vriendelijkste methodes gaat.'


NOS.nl kopt bij een audio-item: 'Zelfs CIA-mensen raakten in de problemen door wreedheid van martelmethoden.' De quote wordt toegeschreven aan correspondent Wessel de Jong. Eindredacteur Tim Overdiek: 'Hij geeft duiding. Hij verklaart uit dat de enhanced interrogation techniques kunnen worden uitgelegd als martelen, en dat CIA-ondervragers psychische problemen hebben gekregen door hun wreedheid.'


Bereik radio eenvandaag: ongeveer 200 duizend luisteraars (eigen opgave). Bereik Eenvandaag.nl en nos.nl: 186 duizend en 2,4 miljoen unieke bezoekers per week.


dinsdag 1 april, 15.45 uur

wegener


We weten dit al jaren


Buitenlandredacteur van De Persdienst Joost Sijtsma schrijft voor de websites van alle Wegener-kranten een bericht met de kop 'Rapport over martelpraktijken komt hard aan bij CIA', een dag later staat in de Wegener-kranten de kop 'Martelen leverde CIA niets op'. Hij heeft niet getwijfeld. 'We weten al jaren dat de CIA martelpraktijken hanteert. Denk aan de eerdere discussies over waterboarding, dan is dit niets nieuws.'


Bereik Wegener-websites: 1,9 miljoen unieke bezoekers per week. Gemiddeld - bereik Wegener-kranten: 2,01 miljoen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden