Lopend Vuur

Het nieuws:

Een portretfotograaf beschuldigt een kunstenaar van plagiaat. Wat opvalt: de redacteur heeft direct al zijn twijfels over de beschuldiging, maar besluit zijn bericht pas te nuanceren in de follow up, de volgende dag.Arjen Ribbens


donderdag 16 januari

nos journaal


Koning poseerde niet


Drie kunstenaressen (Iris van Dongen, Rineke Dijkstra en Femmy Otten) zijn uitgekozen door het Mondriaanfonds om een staatsieportret van koning Willem-Alexander te maken. Ze zijn geselecteerd uit twaalf kunstenaars die een schetsontwerp van hun staatsieportret mochten inleveren. Donderdagmiddag werd het winnende drietal bekend gemaakt in het Rijksmuseum. Onder meer het NOS Journaal en De Wereld Draait Door behandelden het nieuws donderdagavond. Daarbij werd vermeld dat de koning niet geposeerd had voor de schetsontwerpen van de kunstenaars.


Bereik NOS Journaal: 16 januari keken 2,14 miljoen mensen


Bereik DWDD: 16 januari keken 1,54 miljoen mensen


vrijdag 17 januari

de volkskrant


'Foto's van internet'


Alle landelijke kranten besteden aandacht aan de portretten. In de Volkskrant wordt ook genoemd dat de meeste kunstenaars de aangeleverde foto's van de RVD niet goed genoeg vonden en zich baseerden op foto's van internet. Voor het uiteindelijke portret zal de koning wel poseren voor de drie kunstenaressen.


Die middag komt er op de redactie van de Volkskrant een mail binnen van fotohistoricus Hedy van Erp. Zij wijst op de gelijkenissen tussen het schetsontwerp van Van Dongen en een foto van Koos Breukel. Het is volgens haar evident dat het plagiaat is. Kunstredacteur Michiel Kruijt, die het stuk van vrijdag over de portretten schreef, ziet het mailtje, maar doet er niets mee. 'Ik wist al dat Van Dongen de foto van Breukel had gebruikt voor haar schetsontwerp. De ontdekking van Van Erp was geen nieuws voor mij.' Kruijt ziet geen reden om Breukel te bellen.


Bereik de Volkskrant: 742.000 lezers


maandag 20 januari

nrc


'Regelrecht jatwerk'


Op de site nrc.nl en in de papieren krant verschijnt maandagmiddag een bericht van kunstredacteur Arjen Ribbens met de kop 'Fotograaf: kunstenares pleegt plagiaat met staatsieportret'. Fotograaf Koos Breukel, die zelf ook meedong om het portret te maken, beschuldigt Van Dongen en noemt haar kunstwerk 'regelrecht jatwerk' en 'gesubsidieerd plagiaat'.


Van Dongen geeft toe dat ze de foto van Breukel heeft gebruikt, maar zegt dat ze zijn naam in alle interviews genoemd heeft. 'Dat media dat niet melden, daar kan ik niks aan doen.' Ze zegt ook dat alle deelnemende kunstenaars beelden van Google hebben gebruikt.


In het weekend kreeg Ribbens ook de mail van fotohistoricus Van Erp doorgestuurd, die hij kent als een vriendin van Breukel. Op blogs werd gediscussieerd over de kwestie, zag Ribbens. De mail van Van Erp 'wemelt van de veronderstellingen en onjuistheden' volgens Ribbens, maar toch belt hij Breukel, 'die nooit te beroerd is om een paar boze quotes af te leveren'.


Ribbens, die al sinds 1989 voor NRC Handelsblad werkt, vindt dat Breukel niet op alle punten gelijk heeft, maar besluit dat buiten beschouwing te laten in het nieuwsbericht. 'Ik realiseerde me meteen dat er een heleboel mitsen en maren aan dit verhaal zitten. In de kunstwereld is iets niet zomaar plagiaat. Dat werkt heel anders dan in andere vakgebieden, zoals de reclame, waar een kopie veel sneller als plagiaat zal worden beoordeeld', zegt Ribbens. 'Maar als de bekendste portretfotograaf van Nederland een kunstenares van plagiaat beschuldigt, is dat gewoon nieuws.'


De redacteur heeft direct al zijn twijfels over de beschuldiging, maar besluit zijn bericht pas te nuanceren in de follow up, de volgende dag. 'Eerst de opwinding, dat was het idee. Eerst het nieuws, dan de duiding. Dat is de gebruikelijke gang van zaken.'


Of Van Dongen inderdaad Breukels naam genoemd heeft in interviews, heeft Ribbens nog gecheckt bij collega Pieter van Os die ook op de presentatie in het Rijksmuseum was. Maar Van Os wist het niet meer zeker.


Bereik NRC Handelsblad: 502.000 lezers


dinsdag 21 januari

nrc en nrc next


'Foto natekenen normaal'


In NRC Handelsblad en nrc.next verschijnt de eerder genoemde follow up, die Ribbens schrijft met Sandra Smallenburg. Hierin stellen Ribbens en Smallenburg dat het normaal is om een foto na te tekenen. 'Het is in de kunstwereld zelfs heel gebruikelijk dat kunstenaars bestaande beelden 'lenen' die eerder in kranten of tijdschriften hebben gestaan. (...) Het zich brutaal toeëigenen van een werk van een ander heeft in de beeldende kunst een lange traditie, zelfs een stroming: appropiation art. Of je het nu lenen of stelen noemt, recyclen of samplen, het is onder kunstenaars goed gebruik om aan voorgangers te refereren. Picasso zei het al: 'Goede kunstenaars kopiëren, grote kunstenaars stelen.''


Bereik NRC Handelsblad en nrc.next: samen 800.000 lezers


dinsdag 21 januari

de volkskrant


'Geen geheim'


Naar aanleiding van het nieuws in NRC Handelsblad schrijven alle landelijke kranten over de beschuldiging van Breukel. 'Het was bij de uitverkiezing vorige week van de drie kunstenaars die het staatsieportret van Willem-Alexander gaan maken geen geheim', schrijft Volkskrant-kunstredacteur Michiel Kruijt. 'Winnaar Iris van Dongen had een tekening gemaakt naar een foto van Koos Breukel.'


Kruijt, die ook het stuk van vrijdag over het portret schreef, bevestigt dat Van Dongen Breukels naam noemde bij de presentatie in het Rijksmuseum. De 'ontdekking' van fotohistoricus Van Erp vond hij op vrijdag geen nieuws, maar toen Breukel het zelf in NRC Handelsblad op maandag plagiaat noemde, vond Kruijt dat een bericht in de Volkskrant toch op zijn plaats was.


Bereik de Volkskrant: 742.000 lezers


Michiel Kruijt


kunstredacteur de Volkskrant


De ontdekking van Hedy van Erp was geen nieuws voor mij

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.