Loos gebaar van Klink

Geschiedenis van het zorgstelsel is een geschiedenis van afschuiven

Salariskorting van zakkenvullers is altijd goed, nietwaar? Prima dus dat minister Klink de inkomens van medisch specialisten beperkt, aldus de media afgelopen weken. Dat artsen de plannen bij de rechter willen aanvechten, bevestigt dit beeld slechts. Zelfs bij Buitenhof kreeg de minister bijval. Zo gaat het bitter vaak met de zorg. Ministers komen weg met draconische maatregelen, domweg doordat journalisten ze niet begrijpen. Met een pakkende titel als ‘uitgaven medisch specialisten begrensd’ (www.rijksoverheid.nl) boven je persbericht maakt niemand het je moeilijk.

Val
Klink heeft helemaal niet besloten om de salarissen te beperken! Waardoor trappen journalisten in zijn populistische val? Klink heeft slechts drie andere dingen besloten: het normtarief voor medisch specialisten van 220 euro (niet beperken maar) vrijlaten; de taak om over het tarief te onderhandelen van de zorgverzekeraars naar de ziekenhuizen verplaatsen, en ieder ziekenhuis daartoe een begrensd bedrag toekennen.

Klink hoopt dat dit leidt tot lagere salarissen. De kans is echter groter dat het leidt tot stijgende kosten voor ziekenhuizen (die onderhandelaars en juristen moeten inhuren om juridische conflicten te beslechten), grotere salarisverschillen tussen artsen onderling en dus nog steeds exorbitante uitschieters, en tot slot wachtlijsten.

Fundament
Onderhandelingen tussen verzekeraars en artsen – het fundament van het huidige zorgstelsel – leiden niet tot lagere maar juist tot hogere uitgaven. In 2006 tot een kostenstijging van 12 procent. In 2009 tot een overschrijding van 512 miljoen, deels door een fout in het rekenmodel waardoor in enkele specialismen onbedoeld 5 à 6 ton werd geïncasseerd. Deels ook doordat marktwerking in de zorg alleen daar tot salarisdaling leidt waar ze al te laag zijn, zoals in de thuiszorg. Onder machtige en goed georganiseerde beroepen drijft marktwerking de salarissen slechts op. Nu Klink inziet dat verzekeraars bij artsen geen kostendaling realiseren, schuift hij de onderhandelingstaak door naar ziekenhuizen. Natuurlijk zijn verzekeraars als Van Boxtel daar voorstander van: de minister bevrijdt hen van een rotklus.

Specialisten komen door de plannen van Klink niet in loondienst, zoals wel wordt gesuggereerd. Ziekenhuizen moeten het totaal aan honoraria beheren, maar voornamelijk van vrijgevestigden, voor wie geen cao’s, loonschalen, periodieken, beoordelings- en ontslagprocedures gelden. DBC’s (diagnosebehandelcombinaties )zouden de basis moeten vormen voor onderhandelingen, maar die zijn te complex en worden steeds herzien.

Afdwingen
De onderhandelingen die Klink tussen ziekenhuis en specialist wil afdwingen, missen dus ieder kader. Van Boxtel vergeleek bij Buitenhof ziekenhuisbestuurders terecht met beheerders van winkelcentra. Zij gaan niet over de bedrijfsvoering van de winkeliers, en al helemaal niet over hun omzet. Klink wil nu dat beheerders van winkelcentra bepalen welke omzet winkeliers mogen maken.

Bij ontstentenis van een kader en machtsmiddelen voor onderhandelingen zullen willekeur en het recht van de sterkste heersen. Specialisten met een sterke positie, zoals chirurgen, zullen hoge tarieven uitonderhandelen, ten koste van bijvoorbeeld kinderartsen. Dat is voer voor conflicten.

De geschiedenis van het zorgstelsel is een geschiedenis van afschuiven. Destijds schoof minister de verantwoordelijkheid naar zorgverzekeraars, nu naar ziekenhuizen. Nu markt en overheid er samen niet uitkomen, mag het maatschappelijk middenveld het opknappen. Het is een wanhoopsdaad van een minister die de kosten wilde beheersen, maar ze onder zijn regime slechts zag stijgen.

Als we willen dat ziekenhuisbestuurders de belangrijkste onderhandelingspartner van artsen worden, vereist dat een ander stelsel met functionerings- en beoordelingsgesprekken en voorwaardelijke contracten die elke vijf jaar herzien en zo nodig ontbonden worden. (Of artsen dan in loondienst zijn of deel uitmaken van een maatschap is minder belangrijk).

Klinks plan getuigt van ondoordacht paniekvoetbal, verkocht onder de misleidende populistische vlag van begrenzing van topsalarissen. Natuurlijk moeten topsalarissen begrensd, maar dat gebeurt niet via deze maatregel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden