Looft de Here op YouTube

De Doorbrekers in Barneveld is de snelst groeiende kerkgemeente in Nederland. Vrijheid, blijheid en een rockband ter ere van God: het is wel eerder vertoond....

‘We kunnen elk moment beginnen’, staat er op een van de drie projectieschermen. ‘Welkom, God op 1’, meldt de middelste. Mannen met gele hesjes en walkie-talkies begeleiden de gasten naar de laatste vrije plaatsen. Buiten schijnt de zon, binnen zit de Veluwehal in Barneveld stampvol.

Dan wordt het donker, zoals bij de aanvang van een popconcert. Een keiharde beat knalt uit de geluidsboxen, lichtbundels zwenken over het podium waar intussen een groep jongeren in spijkerbroeken en witte T-shirts is opgedoken. De streetdance-act – op het nummer One way, Jesus – gaat vergezeld van snel verschietende beelden van snelwegen, auto’s en verkeersborden met daarop ‘One way’ en ‘Jesus’. Met een daverend applaus wordt het optreden door de zaal beloond.

De Doorbrekers is de snelst groeiende kerk van Nederland. Rond de duizend mensen vierden vorige week zondag het eenjarig bestaan van de ‘christengemeente’ in de Veluwehal in Barneveld. Sinds voorganger Peter Paauwe en zijn echtgenote Ilona in 2005 het initiatief namen, is de gemeente elk jaar verdubbeld. Totdat het genootschap – een jaar geleden alweer – zijn toevlucht moest zoeken tot de Veluwehal, een sporthal annex cultureel centrum met 2.100 zitplaatsen, om de toeloop te kunnen bergen.

Waar die toeloop vandaan komt? Vooral van ‘de kaartenbakleden’ van de andere kerken, zegt Paauwe. ‘We begonnen in 2005 met veertig volwassenen en veertig kinderen, nu zitten we op 600 leden.’ Het succes ligt volgens hem ‘natuurlijk aan God’, maar verder aan ‘de orthodoxe leer in eigentijdse jas’.

Paauwe: ‘De kernboodschap is hetzelfde. We geloven ook dat wat in de Bijbel staat van kaft tot kaft waar is. Alleen de wijze van communiceren is anders, in hedendaagse taal.’

Wanneer de voorganger nieuwelingen verwelkomt, zoals bij deze jubileumviering met het thema ‘God op 1’, dan zegt hij bijvoorbeeld dat ze ‘heus niet hoeven te springen en te gillen’. Ze moeten vooral ‘lekker zichzelf blijven’.

Zo staat het ook beschreven in de Visie van de Doorbrekers (op Doorbrekers.nl), onder het hoofdstukje ‘Onze Droom voor Barneveld’: ‘Een gemeente waar jong en oud met groot plezier en in alle vrijheid de ruimte krijgen hun volle potentieel van gaven en talenten in te zetten voor God.’

Dansen, zingen en een rockende huisband op het podium: er zijn meer kerken die het zo uitbundig doen. Wat evenzeer in het oog springt, is de uitgesproken multimediale aanpak. Want als de huisband is uitgespeeld, stergitarist Sjoerd (‘Sjoerd, ga je gang’) zijn instrument tot zwijgen heeft gebracht en het loven en aanbidden is bedaard, is er een uitgebreid televisiemoment.

Alle activiteiten van de kerk komen in reclameachtige blokken op grootbeeld voorbij. In korte shots en snelle oneliners worden ze neergezet. Zo kunnen leden elkaar ontmoeten bij Doorbrekers@home. Dat zijn gesprekskringen waarvoor twaalf gezinnen hun huis openstellen. Er zijn jeugdclubs met namen als D-light, U-nite en BreakThrough in het Doorbrekerscafé op bedrijventerrein De Briellaerd (boven Kruijff Bouw).

De promo’s worden afgewisseld met korte getuigenissen van nieuwe bekeerlingen. Twee broers hadden hadden een wietkwekerij, totdat ze God vonden. En een vrouw was onvruchtbaar, maar ze werd toch zwanger en nu heeft ze baby Guus. ‘U kunt ze nog es zien op YouTube’, aldus de voice-over. ‘Met een goed getimed filmpje komt de boodschap over’, luidt de simpele redenering. Twee mensen hebben er een fulltimebaan aan.

Het is bijna vloeken in de kerk. Alles wat ‘werelds’ is op de bible belt (de strook van strenggereformeerde kerken die loopt van Kampen tot Zeeland): televisie, internet, moderne muziek, zang en dans, dat wordt met een zekere gretigheid over de hoofden van de mensen uitgestort. De Doorbrekers voeren het plezier tot in het extreme op. Tijdens de collecte blaast een windmachine gouden confetti de zaal in. En als na afloop de gordijnen opengaan, staat daar een complete kermis. Met lichtjes, kraampjes, een draaimolen, een popcornmachine en een loeigroot springkussen.

‘Buiten heerst de 21ste eeuw, binnen ook’, verklaart Bert Hiemstra. De nieuwe kerk spreekt veel gezinnen aan. De zaal zit vol met vrolijk lachende dertigers en veertigers met kinderen in fleurige kleren. Hiemstra was lid van de vrijgemaakte kerk, maar had behoefte aan groei, persoonlijke groei. Met zijn gezin is hij gaan zoeken en terechtgekomen in de Veluwehal. ‘Ik ben de Bijbel op een heel andere manier gaan ontdekken.’

Tijdens de preek lijkt de boodschap nog hetzelfde als die van andere evangelische genootschappen. Jezus is er voor iedereen. Alle schapen, gespikkeld of bruin, heeft hij even lief. ‘Jezus houdt juist van mensen die er een potje van gemaakt hebben en die doelgroep groeit.’

Voorganger Peter Paauw doet een verwoede poging aan te sluiten bij de taal van de straat. Hij begint en eindigt zijn zinnen met ‘weet je’. ‘Weet je, Jezus praat nooit over je verleden, weet je, hij heeft het over je toekomst.’

Maar dan gooit hij het roer inhoudelijk om. Er zijn geen regels, er is alleen vrijheid. ‘Als ik een relatie met een vrouw zou beginnen die mij de tien geboden zou opleggen, bleef ik liever vrijgezel. Want je haalt het niet, je komt iedere dag tekort.’

Het vooruitzicht dat hij schetst op ‘een zwaar, saai en onaantrekkelijk’ leven dat volgt op het juk van regels is duidelijk een verwijzing naar de omgeving, waar vrouwen lange haren en rokken dragen en mannen in het donker gekleed gaan.

Zij gaan gebukt onder hun zondebesef. Niet alleen de zwaarte van dat geloof wordt hier afgelegd, maar ook bijna de zonde zelf.

Pastoraal medewerker Cees van der Hout beaamt dat: ‘We leggen mensen geen regels op.’ Daar ligt het succes van de Doorbrekers, zegt hij. ‘Het gaat om vrijheid én we zijn heel relatiegericht. We kennen elkaar allemaal. We komen in kleine groepjes bij elkaar thuis bijeen.’

Een test. Hoe staat het met de zondagsrust? ‘Doen we niet aan. De zondag is niet anders dan andere dagen: we zijn zeven dagen per week christen.’

De jongeren, zo vertelt Van der Hout, gaan rustig na de kerkdienst naar de McDonald’s, winkelen of samen naar het strand. ‘Ze doen heel leuke dingen en voelen zich volkomen vrij om dat te doen. Ook op zondag.’

Dat is precies wat andere predikanten steekt, zegt Paauwe. ‘We doen te weinig aan de wet.’ De concurrenten waren aan het woord in een lokale krant en becommentarieerden de groei van de jongste kerk in hun midden. ‘Maar ze beseffen door onze explosie ook dat zij steken laten vallen.’

Ilona en Peter Paauwe, het stel dat de kerk begon en er samen anderhalve baan aan heeft, komen zelf uit de gereformeerde gemeente, een bevindelijke gereformeerde kerk. Daar wachten de gelovigen hun levenlang op het moment dat God hen ‘aanraakt’. Zij hebben zelf niets over hun uitverkiezing te zeggen en kunnen door geloof of vroom leven er ook niets aan bijdragen.

‘Je kunt alleen maar afwachten’, zucht Ilona, ‘Wat ben ik blij dat ik daar van af ben.’

Regels zijn dus ‘oudtestamentisch’. Maar mogen ze alles? Ook vreemdgaan? Peter Paauwe kijkt lachend naar zijn vrouw: ‘Een toegewijde christen leeft vanzelfsprekend monogaam.’

Ze waren 30 en 33 toen ze eruit stapten. Hij was door bijbellezen zelf tot geloof gekomen en zag dat de kerk niet overeenkwam met wat hij las. Zij kwam tot geloof bij het Kruispunt, een gemeente in Voorthuizen, waaruit de Doorbrekers is voortgekomen. Aanvankelijk was er schrik, zo zonder orgel en psalmen. Maar het meest, en nog steeds, moet ze wennen aan het feit ‘dat God er is voor iedereen’.

Peter Paauw: ‘Het is net als met roken. Je valt altijd terug in oude patronen als je een pakje ziet.’ Maar voor geen goud zouden ze terug willen. De suggestie dat hun geloofsbeleving gepaard gaat met een zekere oppervlakkigheid, wijzen ze af. Hebben ze dan geen behoefte aan diepgang of beproefde gebruiken?

Nee, het echtpaar gruwelt juist van de starre rituelen van de traditionele geloven. Peter: ‘Zijn dat niet juist de kerken die leeglopen?’ Ilona: ‘Op zo’n dag als vandaag moet de boodschap gemakkelijk zijn, een snelle hap. Op andere zondagen hebben Peters preken veel meer inhoud.’

Dat vindt ook haar streng gereformeerde moeder die ze op tape beluisterde. Ze heeft veel moeite met de vorm die haar dochter verkiest. ‘Al vindt ze wel dat we werken in Gods genade.’ Ilona’s vader loopt wel in het feestgedruis rond.

Bij het echtpaar ontbreekt de halleluja-blijheid, die veel gelovigen aankleeft. Ze zijn tamelijk aards en nuchter. Een bekering is mooi meegenomen, menen de Paauwes, maar niemand hoeft bij hen naar voren te komen voor een publieke getuigenis. ‘Een gebedje thuis is ook goed.’

De volwassenendoop die frequent plaatsvindt, vindt zonder veel omhaal plaats in een opblaasbaar zwembadje naast het podium. ‘Gewoon kopje onder, zonder poespas.’ Mensen die gedoopt willen worden, kunnen zich aanmelden en hoeven ‘niet eerst op cursus’, zoals in andere gemeenten.

De voorganger en zijn vrouw hebben niet de intentie hun boodschap ook op andere plekken in het land te gaan verkondigen. Maar wie wil, kan zelfstandig eenzelfde gemeente stichten. Gewoon onder een andere naam in een andere plaats. In Barneveld kan de kerk met gemak nog meer leden aan. Een eigen gebouw zit er in de toekomst wellicht ook in.

Paauwe: ‘Voor tien-, twintig-, of veertigduizend mensen. Waarom niet? Groei is van het begin af aan onze missie geweest.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.