Lont ontbrandt in kruitvat Antwerpen

De Antwerpse migrantenwijk Borgerhout was twee dagen het toneel van rellen. Marokkaanse jongeren koelden na een dodelijke schietpartij hun woede op auto's en winkels.

De ogen van Dyab Abou Jahjah bliksemen. De voorzitter van de Arabisch Europese Liga (AEL) houdt zijn gezicht vlakbij dat van zijn opponent, de korpschef van Antwerpen, Luc Lamine.

Hij bijt hem de woorden toe. 'Ga wég! Laat ons samenkomen! Waarom mogen wij onze droefenis niet tonen? We komen terug. Met tienduizend, als het moet. Dan kan je lachen.' Lamine, de armen gekruist voor de borst: 'De buurt heeft schrik.' 'Schrik? Schrik? Laat de mensen maar voelen wat wij voelen!'

Een haag agenten tegenover een groep woedende Noord-Afrikaanse jongeren vormen in het hart van de Antwerpse migrantenwijk Borgerhout het grimmige decor. Verderop liggen etalageruiten en een bushokje aan diggelen. Ramen van auto's zijn ingeslagen.

Is dit de explosie van kruitvat Antwerpen? Dinsdag en woensdag trekken Marokkaanse jongeren sporen van vernieling. De politie pakt honderd relschoppers op. Nultolerantie is het devies. Hier, aan de Schelde, wonen 150 nationaliteiten. Hier zetelt de grootste geconcentreerde joodse gemeenschap van Europa. En eenderde van het electoraat stemt extreem-rechts.

Korpschef Lamine had vorige week nog gewaarschuwd. 'Voor het eerst heb ik de indruk dat één lucifer de boel kan doen ontploffen.' Dat de omstreden AEL van de Libanese Belg Abou Jahjah, die zich opwerpt als belangenbehartiger van de Arabische gemeenschap, burgerpatrouilles de straat opstuurde met als opdracht de politie te observeren, ergerde hem mateloos. 'De relaties met allochtonen zijn aan het verzuren.' Eerder was een pro-Palestijnse demonstratie met de liga al uit de hand gelopen. Joodse winkels waren (anders dan gisteren en dinsdag) het doelwit van relschoppers.

Dinsdag, laat in de middag, ontbrandt de lont in Borgerhout. Een 66-jarige Belg schiet zonder aanleiding een Marokkaanse leraar van 27 dood, de zoon van zijn buurman. Het slachtoffer sterft op de stoep voor zijn flat in de armen van zijn broer.

De woede giert twee dagen door de wijk. 'Racisten, het zijn allemaal racisten hier', sissen jongeren. De dader van de schietpartij was een 'Vlaamse Blokske', die zijn buren uitmaakte voor 'vuile makak'. En de politie doet niks. 'Ze pakken alleen ons.' Volgens justitie is de dader psychisch labiel.

Abou Jahjah - voor de één de nieuwe Malcolm X, voor de ander de Arabische variant van Vlaams Blok-voorman Filip Dewinter - is ter plekke verschenen, met in zijn kielzog zijn aanhangers. 'Abou Jahjah! Abou Jahjah!'

De politie provoceert, is zijn aantijging. 'Toen Pim Fortuyn in Nederland werd vermoord, klopten agenten demonstranten op de schouder. Hier mogen we niks!' Een straatsteen treft een agent op de voet. Pepperspray drijft betogers uiteen. 'Traangas! Traangas! U gebruikt traangas op ònze security!', gilt een AEL'er.

Woensdag maant een broer van het slachtoffer op het Schoon Verdiep van het stadhuis tot kalmte. Buiten proberen enkele oudere Marokkanen de verhitte gemoederen te bedaren. Zelfs het Vlaams Blok toont in dit klimaat reserves. Natuurlijk moet een einde komen aan de 'lakse' manier waarop de overheid Jahjah tegemoet treedt. 'Ze willen no go-zones, waar zìj de wetten stellen', fulmineert Dewinter. 'Oppakken, die patrouilles!' Maar de voor gisteren beloofde onthullingen over dubieuze contacten en financiering van de AEL zijn uitgesteld, een demonstratie tegen een nieuwe moskee afgelast. 'Laten we geen olie op het vuur gooien.'

Justitie in Antwerpen komt later wel met een mededeling: de rol van Jahjah tijdens de rellen wordt onderzocht. De AEL laat ook nog van zich horen. Hoofd van de 'divisie' Antwerpen, Ahmed Azzuz: 'Eerst een rouwperiode. Daarna komen er zeker acties.'

Jongeren trekken in de avond op naar een moskee. 'Jahjah is onze leider!', galmt het in de straat. Maar ook: 'Allah is de enige. Mohammed is onze profeet.' Borgerhout kijkt gespannen toe door kieren in de gordijnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden