interview longarts Leon van den Toorn

Longartsen: ‘Verbied de e-sigaret totdat we weten wat de risico’s zijn’

Longartsenvereniging NVALT waarschuwde al voor de e-sigaret en roept nu op tot een verbod. ‘Laat je niet in de luren leggen door het idee dat het gezond is’, zegt NVALT-voorzitter en longarts in het Erasmus MC, Leon van den Toorn.

In een maand tijd kwamen bij de longartsenvereniging acht serieuze meldingen binnen over e-sigaretten. Beeld Simon Lenskens

Na berichten uit Amerika over doden die dubieuze e-sigaretten hadden gebruikt, vroeg NVALT haar leden om e-sigaretklachten te inventariseren. In een maand tijd kwamen acht serieuze meldingen binnen. 

Om wat voor klachten gaat het?

‘Dat loopt uiteen van het ophoesten van bloed tot sterke toename van astmatische klachten. Ook zien we op longfoto’s allerlei ontstekingsactiviteit. Allemaal klachten die kunnen samenhangen met wat er in de vloeistof van e-sigaretten zit.

‘In Amerika leken veel klachten toe te schrijven aan een cannabisolie die werd toegevoegd aan de e-sigaret. Dat lijkt in Nederland niet te spelen. Maar we zien klachten die we kunnen verklaren vanuit de samenstelling van de vloeistoffen.’

De stoffen zijn niet schadelijk, zeggen fabrikanten. Wat voor gevaarlijks zit er volgens u in?

‘Olieachtige stoffen die luchtwegproblemen kunnen veroorzaken, een hoeveelheid aan glycolbestanddelen en natuurlijk nicotine, dat een verslavende werking heeft. Veel weten we ook niet. We hebben totaal nog geen duidelijkheid over wat zo’n product op de langere termijn doet met je longen en je luchtwegen.

‘De e-sigaret zou 95 procent minder schadelijk zijn dan een gewone sigaret, zeggen vooral tabakproducenten. Maar kijk naar die onderzoeken en ze blijken flinterdun: aannames van een paar onderzoekers, van wie een deel banden had met de tabaksindustrie.’

De e-sigaret is toegestaan. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert. Dan moet het toch in orde zijn?

‘Ja, de NVWA controleert, maar op basis van de verkeerde aannames. Men zegt: de stoffen die erin zitten zijn niet schadelijk als je ze opeet. Dat is heel wat anders dan wanneer je ze als dampen in je luchtwegen laat komen. Als je een appel tot moes slaat en als damp inademt, is het zeer de vraag of dat goed is voor je luchtwegen. Dus laat je niet in de luren leggen door het idee dat het allemaal gezonde bestanddelen zijn, want het is pertinent niet waar.’

De e-sigaret is al meer dan tien jaar op de markt. Waarom nu deze oproep?

‘De discussie is inderdaad in een stroomversnelling geraakt. Blijkbaar was er een trigger nodig, dat was de berichtgeving uit Amerika. Geleidelijk leren we meer over de potentiële gevaren op de lange termijn. Vorige week vond in Madrid een Europees longcongres plaats. De European Respiratory Society, de Europese longartsenvereniging, nam daar een heel duidelijk standpunt in: niet doen.

‘Longartsen hebben van begin af aan wel hun twijfels gedeeld over de e-sigaret als middel tegen het stoppen met roken. Nu de discussie wereldwijd plaatsvindt en al twintig landen de e-sigaret hebben verboden, pleiten wij ook voor een verbod.

‘We weten dat 20 procent van de Nederlandse 16- en 17-jarigen weleens een e-sigaret heeft gebruikt. In Amerika gebruikt 30 procent van de jeugd de e-sigaretten. We willen niet met veel moeite de gewone sigaret terugdringen om vervolgens een generatie met andere longklachten ervoor terug te krijgen.’

Staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid heeft nieuw onderzoek naar de e-sigaret aangekondigd. Waarom wacht u dat niet af?

‘Wij waarderen de inzet van de staatssecretaris enorm. Hij volgt de materie goed en strijdt tegen de gewone sigaret. Maar hij heeft ook aangegeven dat een verbod er niet van de ene op de andere dag komt, hij heeft te maken met Europese regels. Blokhuis wil de schadelijkheid onderzoeken, signalen uit andere landen verzamelen en onderwijl de e-sigaret gedogen. Wij willen dat niet afwachten en zeggen: roep de e-sigaret een halt toe totdat duidelijk is wat de gevolgen op lange termijn zijn.’

U maakt de business van legitieme ondernemers kapot.

‘Dat klopt. Maar er zijn genoeg producten die je kan verkopen die niet schadelijk zijn voor de gezondheid. Wij kijken als artsen naar gevaren voor de volksgezondheid. Als daardoor de verkoop van e-sigaretten drastisch terugloopt, kunnen we dat alleen maar toejuichen.’

U bindt de strijd aan met de e-sigaret, maar heeft de gewone sigaret nog niet verslagen.

‘Het uiteindelijke streven is het totaal afwezig zijn van alles wat sigaret heet.’

MEER LEZEN OVER E-SIGARET

De VS hebben een verbod op de e-sigaret met smaakjes aangekondigd en in Nederland pleit de bekendste anti-rookactivist en longarts Wanda de Kanter voor een totaalverbod. Wordt de e-sigaret na Amerikaanse doden ook in Nederland aan banden gelegd?

Gebruikers over de e-sigaret: ‘Nee, natuurlijk is het niet gezond, maar roken is nóg slechter.’

Wat is een e-sigaret ook alweer? In een elektronische sigaret zit geen tabak, maar wel vloeistof met nicotine. 

Hoelang zal het nog duren tot de sigaret definitief uit Nederland verdwijnt? En wordt dan ook de e-sigaret naar de asbak verbannen? Lees hier de mooiste verhalen en dilemma’s over roken, anti-roken en het grijze gebied daartussenin. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden