Londen lijkt meer op Dubai dan op Berlijn

EUROCRISIS David Cameron vond het redden van het financiële hart van Engeland, de Londense City, belangrijker dan het redden van de Europese economie.

ANNE APPLEBAUM is columnist van The Washington Post.


Op de plek waar ik dit zit te schrijven, word ik omgeven door mannen in dure pakken, die in gladde kantoren aan de telefoon hangen met hun contacten in Almaty en Bangalore om obligaties te ruilen tegen oliebronnen.


Die mannen - het zijn vooral mannen - zijn afkomstig uit de meest uiteenlopende landen: Rusland, Frankrijk, Libië, Nigeria, Italië, Turkije, India, Brazilië, Ghana, Kazachstan, China, Japan, enzovoorts. Ze wonen hier in Londen, omdat Londen ze hier verwelkomt.


Londen vindt het niet erg dat ze de markt voor moderne kunst opdrijven, huizen in Knightsbridge in bezit nemen, of veel te dure sushi-bars bij Berkeley Square bevolken. Zolang ze de Britse banken en beurshandelaren maar overeind houden.


Buitenlandse miljardairs - en dan hebben we het over 0,001 procent, en niet over de 1 procent die de Occupy-beweging hanteert - vinden Londen gastvrijer dan Parijs en kosmopolitischer dan New York.


Een van hen vertelde me laatst dat hij New York naar verhouding zelfs provinciaal vond, omdat de zakenwereld daar wordt gedomineerd door Wall Street en niet door internationale ondernemers. Dus blijft hij hier - in de perfecte tijdzone, halverwege New York en Moskou - waar hij op elk moment een vliegtuig naar het Verre Oosten kan nemen.


Ik heb het niet uitgerekend, en ik weet dus niet hoeveel die telefonerende mannen bijdragen aan de 'echte' Britse economie, als zoiets überhaupt al zou zijn te berekenen. Maar die mannen dragen zeer zeker bij aan de Britse politiek, en aan de plek in de wereld die Groot-Brittannië zichzelf toedicht en de economische toekomst van het land.


Op een indirecte manier hebben ze ook bijgedragen aan de uitzonderlijke beslissing die de Britten vrijdagochtend in alle vroegte namen om zich niet te binden aan het akkoord om de euro te redden - een beslissing die er misschien zelfs toe zou kunnen leiden dat Groot-Brittannië zich uit alle Europese instellingen terugtrekt.


Het was overigens niet de bedoeling dat de Britse premier, David Cameron, alleen zou komen te staan in de onderhandelingen. Hij probeerde de rest van Europa simpelweg te chanteren: als jullie ermee instemmen om de City, het hart van de Britse financiële wereld - al die mannen die deals sluiten in kantoren - te beschermen, zullen wij schoorvoetend akkoord gaan met een nieuw Europees verdrag, of aanpassingen op bestaande verdragen accepteren. Maar een aantal van de dingen die hij wilde, was overbodig, en werd soms te laat en met veel te veel arrogantie aangeboden.


'Niemand begreep wat Cameron wilde - niemand,' vertrouwde een diplomaat toe aan de Financial Times. 'Wij hadden het over heel grote zaken - het redden van de euro - en hij vroeg om kleinigheden. Daar was dit niet het moment voor.' Dus besloten de andere 26 landen om een akkoord te sluiten zonder David Cameron.


Alle andere onderhandelaars hadden het idee dat hun doel het redden van de Europese economie was, en ze waren bereid om hiervoor offers te brengen. Naar hun idee was Cameron er vooral op uit de City te redden, en hij kwam met een pakket van eisen. Een nog minder diplomatieke diplomaat drukte het zo uit: 'Hij geeft meer om die ritselaars in de City dan om ons.'


En dat is ongetwijfeld waar. De City bepaalt meer dan ooit hoe de Britten naar de wereld kijken. Groot-Brittannië ziet zichzelf al heel lang als een trans-Atlantische speler, en niet simpelweg als een Europese. De status van eurosceptici binnen de Conservatieve partij is groter geworden dankzij de eurocrisis die ze vijftien jaar geleden al correct hadden voorspeld.


Het aloude cliché over de discrepantie tussen de Angelsaksische mentaliteit en die van het Europese vasteland blijkt wel degelijk waar te zijn.


Daarnaast is er de afgelopen tien jaar nog het een en ander veranderd in de Londense mentaliteit, of zelfs in de Britse mentaliteit. De Britse recessie, de ergste in tientallen jaren, is bijna onzichtbaar in het bloeiende centrum van Londen. De Londense City heeft nu meer gemeen met een buiten-Europees handelscentrum als Dubai dan met Parijs of Berlijn.


Niemand is het eens over wat de gevolgen hiervan zullen zijn. Sommigen vinden dit een echt keerpunt: De rest van Europa zal een nauwere begrotingsrelatie met elkaar aangaan, en zal simpelweg verdragen sluiten zonder Groot-Brittannië - verdragen waar de Britten en hun banken mee te maken krijgen als ze nog zaken willen doen met hun naaste buren.


Anderen hebben terecht opgemerkt dat nieuwe onderhandelingen over een verdrag (dat overigens een economische crisis niet per se zal voorkomen) veel langer zullen duren, en dat de Britten misschien toch een manier zullen vinden om zich weer aan te sluiten als ze dat willen.


Maar zelfs als iedereen blijft doorploeteren, zoals zo vaak gebeurt, zullen ze dit isolationisme van de Britten niet snel vergeten. Cameron werd met applaus begroet door de Britse pers, die blij was dat hij bereid was om alles op te offeren met als doel de Britse financiële wereld te beschermen.


In geen enkele andere Europese hoofdstad zou hij zo zijn bejubeld, omdat geen enkele andere Europese hoofdstad er zo over denkt als Londen, en geen enkele andere Europese hoofdstad er binnen afzienbare tijd zo over zal gaan denken als Londen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden