Londen fietst op zijn Dutch

Een miljard euro trekt burgemeester Boris Johnson uit voor zijn fietsrevolutie. Er komt een superfietspad van oost naar west. Ook in andere steden slaat Nederlands fietspromotie aan.

LONDEN - De stad Londen krijgt echte fietspaden en enkele buitenwijken worden op fietsvriendelijke wijze heringericht. Dit heeft burgemeester Boris Johnson bekendgemaakt. De plannen zijn mede het gevolg van Nederlandse fietsdiplomatie.


De Conservatief Johnson heeft een miljard euro gereserveerd voor zijn fietsrevolutie. Zo wil hij een netwerk van fietspaden, met als ader een superfietspad dat van het West-Londense Hillingdon naar Barking in het verre oosten leidt, waarbij een deel van het traject futuristisch over een autoweg loopt. Net als de metrolijnen in de Britse hoofdstad stad krijgen de fietspaden geografisch getinte namen. Voorts komen er in nog aan te wijzen buitenwijken 'Mini-Hollands', proefgebieden die volledig worden 'vernederlandst'.


Hoewel hij zich profileert als fietsende burgemeester en een leenfiets naar Parijs model heeft ingevoerd (de Boris Bike), is Johnson er door fietsorganisaties van beschuldigd te weinig te doen aan de infrastructuur. Symbolisch voor het goedbedoelde hapsnapbeleid van de afgelopen decennia zijn curieuze fietspaden, die ergens beginnen en na een paar meter ophouden. Met een beetje pech rijdt de onoplettende fietser een telefooncel binnen die per abuis midden op het fietspad is neergezet.


De London Cycling Campaign strijdt al jaren voor een 'fietsen op zijn Nederlands' en besloot eind 2011 bij de Nederlandse ambassade aan te kloppen voor ontwikkelingshulp. Het verzoek leidde tot een gezamelijke campagne, 'Love London, Go Dutch'. De diplomaten vonden het een prima gelegenheid om Nederland aan te bevelen als land met expertise op het gebied van duurzame infrastructuur. Bovendien wilde de ambassade inspelen op de groeiende populariteit van het fietsen in Engeland.


De plannen voor 'Nederlandse revolutie' vonden gehoor bij de 'tweewielertsaar' Andrew Gilligan die Johnson onlangs heeft aangesteld. Veel zal afhangen van de medewerking van stadsdelen. In het West-Londense Ealing, dat vorig jaar een prijs kreeg voor 's lands beste fietsbeleid, klinkt instemming. 'Wat Boris wil, sluit aan bij ons beleid. Bij de aanleg van nieuwbouwwijken houden we al rekening met fietsers. Bij flatgebouwen worden fstallingen aangelegd', zegt de plaatselijke transportwethouder Bassam Mahfouz.


Aan de andere kant van Londen, in het olympische stadsdeel Newham, is raadslid en fietsadviseur David Christie eveneens positief. Hij hoopt dat de aparte fietspaden een nieuwe generatie fietsers lokken, die zonder helm en in gewone kleren rijdt, op een gewone fiets. 'Fietsen wordt te veel als sport gezien. We hebben de rare situatie dat mensen met de auto naar de sportschool gaan om daar fietsoefeningen te doen. Tweederde van de autoritten kan makkelijk met de fiets worden gemaakt.'


In de Londense binnenstad zegt de Nederlandse expat Rosanne Schipper benieuwd te zijn naar de komst van échte fietspaden. 'Fietsen is hier een hele toer,' zegt de 26-jarige Zeeuwse, die dagelijks op haar opoefiets vanuit de buitenwijk Acton naar hartje Londen koerst. 'Je hebt te maken met roekeloze kerende taxi's, voetgangers die willy nilly oversteken en auto's die achteloos parkeren. Het is de bedoeling dat je op de fiets sneller bent in de stad, maar nu schiet het niet echt op.'


Brussel

In Brussel is de ambitie: tegen 2020 gaat 20 procent van de verplaatsingen per fiets. Een mooi streven, maar de uitvoering blijft achter. Van de 19 fietsroutes die Brussel tegen 2014 moeten doorkruisen, zijn er 5 klaar. Van 200 geplande kilometers fietspad op de grote gewestwegen is de helft gerealiseerd. Enkele wethouders - opvallend vaak Vlamingen - ijveren volop voor meer fietspaden. De Nederlandse ambassade steunt hen met workshops, uitleenacties en een landelijke Orange Bike Day. Maar Koning Auto heeft in Brussel nog veel lobbyisten. Politieke zwaargewichten als burgemeester Thielemans mengen zich liever niet in die strijd. De Brusselse fietsers veroveren terrein, maar traag; 20 procent in 2020 is onhaalbaar. 'Nu gaat 4 procent van de verplaatsingen per fiets', zegt Roel De Cleen van de Fietsersbond. 'We zullen blij zijn als we in 2020 op 10 procent zitten.'


LEEN VERVAEKE


Madrid

Heeft fietsen met een helm nut? Nee, vindt de fietsvereniging 'Murcia en bici' (Murcia op de fiets) die zich radicaal keert tegen een reglement dat de helm voor fietsers verplicht stelt. Beter is, net als in Nederland, een verkeersexamen voor kinderen, vindt de vereniging. Fietsen in de stad, in Spanje tot voor kort niet ongevaarlijk, wint aan populariteit. Een groeiend aantal steden kent een systeem van huurfietsen, steeds vaker zie je vouwfietsen in de trein. De Nederlandse ambassade timmert al jaren aan de weg. Jaarlijks is er rond Koninginnedag een fietstour door Madrid, met bedrijven en vakbonden worden fietssymposia georganiseerd, in december was er het fietsfilmfestival en architecten worden met Nederlandse kennis op weg geholpen. Madrid, traditioneel geen fietsstad, telt nu enkele grote fietspaden. De crisis helpt mee: door de drastisch gestegen prijs van het openbaar vervoer trekken bus en metro in Madrid 12 procent minder reizigers. De indruk bestaat dat een deel van hen inmiddels op de fiets springt.


STEVEN ADOLF


Berlijn

In elk krantenartikel over fietsen in Berlijn wordt Amsterdam wel even genoemd, in Duitse ogen een rijwielwalhalla. De Nederlandse ambassade speelt nog geen officiële rol in het hoofdstedelijk fietsbeleid. Wel wordt gewerkt aan 'verdieping' op dit gebied. Fietspaden zijn in de Duitse hoofdstad smal; ze houden vaak plotseling op, wat de fietsers naar de autoweg dwingt. Automobilisten en fietsers verkeren in staat van oorlog. Auto's en glasbakken staan vaak half op het fietspad. Veel kleinere straten hebben gladde klinkers; het is er lastig en bij regen gevaarlijk fietsen. Op fietspaden wordt sneeuw zelden geruimd. Bij dooi liggen er van de weg geveegde strooisteentjes op het fietspad. Gevolg: lekke banden. 'In vergelijking met Amsterdam en Kopenhagen valt er nog het nodige te doen', zegt de gemeente: meer fietspaden, meer ruimte bij stoplichten, meer veiligheid. En: 'Snelwegen voor fietsers in de buitenwijken, en groene golven.' Plus: een hoofdnet voor de fiets. Het straatarme Berlijn heeft echter weinig geld voor de plannen, die het fietsaandeel in het verkeer van 13 naar 18 tot 20 procent zouden moeten opkrikken.


ROLF BOS


Parijs

De Vélib', de gemeentelijke huurfiets van Parijs, bestaat in juni vijf jaar. Het wordt gevierd met een fietsoptocht over de Champs-Élysées. Dit solide, grijze vehikel hoort inmiddels bij het straatbeeld, net als stallingen. Op topdagen wordt per etmaal 144 duizend keer een fiets van stal gehaald. Het net aan fietspaden wordt geleidelijk uitgebreid. Zo is het al mogelijk van de Concorde naar de Bastille te fietsen zonder halsbrekende toeren te hoeven uithalen over busbanen, wandelpaden en drukke kruispunten. Overal wijzen kleine groene bordjes de fietser de beste route. De stad heeft zelfs een Maison du Vélo (huis van de fiets) ingericht om de fietser wegwijs te maken. Er is ook een app die routes aangeeft en het aantal beschikbare fietsen bij Vélib'-stations. Van Nederlandse bemoeienis is geen sprake, al zijn fietsen van Nederlandse makelij geliefd. Een nieuwe concurrent is de Autolib'; voor de elektrische huurauto van de gemeente zijn overal in de stad oplaadpunten verrezen. Onlangs werd gevierd dat voor de miljoenste keer een Autolib' werd gehuurd.


ARIEJAN KORTEWEG


New York

Ook in de Verenigde Staten is de Nederlandse fietsdiplomatie een succes, zegt Pex Langenberg, de verkeersspecialist van de ambassade. Zie New York: er komen steeds meer fietsers, fietspaden en fietswinkels. Ook Chicago, Memphis, Austin en andere steden kiskras door Amerika zijn doelwit van het Nederlandse fietsexpansionisme. Er is alom vraag naar onze expertise over fietspaden, fietsparkeren en fietsveiligheid. Geen geringe opgave, de Amerikaan zijn auto uit krijgen, op zo'n wankel ding met twee van die smalle bandjes. Maar het is voor een groenere wereld. Onderwijl wordt een exportmarkt geopend. Win-win. Er is één gevaar: dat ook de Amsterdamse fietsanarchie wordt geïmporteerd. Nu al gedraagt menig New Yorkse fietser zich als een projectiel dat dreigt zich op trottoirs en kruispunten op nierhoogte in de rug van de voetganger te boren. Het is hier geen Amsterdam, zei een Brooklynse bestuurder. Verkeersregels zijn er ook voor fietsers, anders wordt de fiets voor de Amerikaan wat het vuurwater was voor de indiaan.


ARIE ELSHOUT


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden